WASHINGTON, DC (NV) – Ông Jim Lovell, phi hành gia chỉ huy phi thuyền xấu số Apollo 13, qua đời, hưởng thọ 97 tuổi, Cơ Quan Hàng Không và Vũ Trụ Quốc Gia (NASA) loan báo hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Tám, theo đài NPR và New York Times.
Ông Lovell qua đời hôm Thứ Năm tại nhà ông ở Lake Forest, Illinois, gia đình ông xác nhận.
Trong thông báo hôm Thứ Sáu, NASA đăng kèm tuyên bố của gia đình ông Lovell: “Chúng tôi vô cùng tự hào về những thành tựu xuất sắc trong cuộc đời và sự nghiệp của ông, nổi bật là tài lãnh đạo nổi tiếng của ông trong chuyến thám hiểm vũ trụ tiên phong của con người.”
Sự nghiệp phi hành gia của ông Lovell đầy kỷ lục. Chuyến thám hiểm đầu tiên của ông – Gemini 7 năm 1965 – lập kỷ lục ở trên vũ trụ lâu nhất, gần 14 ngày. Sau khi ông làm chỉ huy tàu Gemini 12, ông bay trên vũ trụ lâu hơn bất cứ phi hành gia nào khác tính tới lúc đó. Chuyến thám hiểm kế tiếp của ông – Apollo 8 – là lần đầu tiên con người rời khỏi quỹ đạo Trái Đất.
Đó là chuyến bay đầu tiên lên mặt trăng, tiến vào quỹ đạo mặt trăng vào đêm Giáng Sinh năm 1968. Trả lời phỏng vấn của đài NPR năm 2014, ông Lovell cho hay ấn tượng lớn nhất của ông lúc đó không phải là nhìn xuống mặt trăng mà là nhìn xuống Trái Đất từ cách xa 250,000 dặm.
“Chỉ là trái banh nhỏ, màu xanh và trắng,” ông kể. “Giống như quả cầu cây thông Noel treo trên bầu trời tối đen. Tôi chỉ cần giơ ngón tay cái lên là che hết Trái Đất. Mọi thứ tôi biết đều nằm phía sau ngón tay cái.”
Trong chuyến thám hiểm kế tiếp – Apollo 13 năm 1970 – ông Lovell thốt lên một câu đơn giản nhưng đáng sợ: “Houston, chúng tôi gặp trục trặc…” Sau gần 56 tiếng phi thuyền này được phóng đi, bình oxygen trên phi thuyền nổ tung. Ông bình tĩnh liên lạc với trung tâm điều khiển dưới Trái Đất.
Suốt hơn ba ngày, phi hành đoàn Apollo 13 – gồm ông Lovell và hai phi hành gia khác – cùng với trung tâm điều khiển cố gắng giải quyết hết vấn đề này tới vấn đề khác để đưa họ về Trái Đất. Cuối cùng, họ trở về an toàn sau sáu ngày xuất phát. Ông Lovell có viết sách về vụ này, vốn được chuyển thành bộ phim ăn khách tựa đề “Apollo 13” năm 1995. Tài tử Tom Hanks đóng vai ông Lovell.
Vụ nổ đó làm ông Lovell mất cơ hội duy nhất đáp xuống mặt trăng. Sau này, ông cho hay ông thất vọng vì điều đó. (Th.Long) [qd]
