SAN ANTONIO, Philippines (AP) – Bộ trưởng quốc phòng Philippines hôm Thứ Sáu nói ông vừa báo cho Mỹ biết rằng nước ông đình chỉ các kế hoạch tuần tra và thao diễn hải quân chung giữa hai nước ở Biển Đông.
Bãi bỏ việc hợp tác quốc phòng là quyết định cụ thể lần đầu tiên được công bố, sau nhiều tháng tân tổng thống của nước này ngày càng có những lời lẽ nặng nề đối với Hoa Kỳ.
Bộ Trưởng Quốc Phòng Delfin Lorenzana cũng nói rằng, 107 quân nhân Mỹ điều khiển máy bay không người lái liên quan đến các hoạt động tình báo chống lại dân quân Hồi Giáo, sẽ được yêu cầu rời khỏi vùng đất phía Nam của Philippines trong tương lại gần, một khi nước ông có được khả năng tự thu thập tin tức tình báo.
Ông Lorenzana cho biết, Tổng Thống Rodrigo Duterte cũng muốn chấm dứt 28 cuộc thao diễn quân sự hàng năm chung với Hoa Kỳ.
Ông Duterte nói rằng ông muốn cuộc diễn tập đổ bộ trên bờ biển đang diễn ra giữa hai nước sẽ là lần cuối cùng trong nhiệm kỳ tổng thống sáu năm của ông, khi nói rằng ông muốn tránh khỏi điều mà ông xem là quá lệ thuộc vào Hoa Kỳ.
Phát biểu hôm Thứ Sáu tại thành phố Davao ở phía Nam Philippines, ông Duterte nói: “Năm nay sẽ là lần cuối cùng.”
Về chuyện nói rằng ông sẽ bị Mỹ hất khỏi ghế vì lập trường quá khích, ông tuyên bố: “Ngày nào tôi còn ngồi đây thì chớ nên xem tôi như tấm thảm chùi chân, quí vị sẽ hối tiếc. Và tôi sẽ không cần nói chuyện với quí vị nữa mà tôi sẽ đi với Trung Quốc.”
Ông Duterte nhậm chức hồi Tháng Sáu, tự cho mình là một chính trị gia tả khuynh, và từ đó ngày càng bớt mặn mà trong mối quan hệ với Hoa Kỳ, một đồng minh lâu đời của nước ông và cũng từng là cựu chủ thuộc địa của Philippines.
Ông Duterte cũng từng bác bỏ những chỉ trích của chính phủ Mỹ về những vụ đàn áp chống nạn buôn lậu ma túy, trong đó hơn 3,600 người bị nghi đã bị sát hại chỉ trong ba tháng, khiến chính quyền các nước Tây phương và các tổ chức nhân quyền phải lên tiếng báo động.
Thiếu Tá Roger Hollenbeck, phát ngôn viên quân sự Hoa Kỳ về cuộc thao dượt đổ bộ chung trên bờ biển ở San Antonio, khi được hỏi về phát biểu của ông Duterte, đáp: “Nếu muốn đây là lần cuối thì đành phải chấp nhận như thế thôi.”
Ông Lorenzana cho biết, một số giới chức quân sự Mỹ bày tỏ mối quan ngại về việc hiệp ước liên minh quân sự giữa hai nước vốn có từ 65 năm qua sẽ đi về đâu dưới thời ông Duterte.
Quyết định giới hạn quân Mỹ của ông Duterte sẽ làm cản trở kế hoạch của Washington trong việc mở rộng sự hiện diện của lực lượng Hoa Kỳ ở Đông Nam Á để đối phó với Trung Quốc.
Ông Carl Thayer, chuyên gia về Biển Đông, nhận xét: “Nếu ông Duterte ngăn chận sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ tại các căn cứ ở Philippines thì điều này sẽ làm trở ngại đến khả năng răn đe của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc, không những bảo vệ chủ quyền cho Philippines mà còn ảnh hưởng đến an ninh trong khu vực.”
Mặc dù mối liên hệ giữa hai nước đang trong thời kỳ khó khăn, ông Lorenzana vẫn lạc quan khi nói rằng rồi ra mối liên hệ ấy sẽ được lập lại.
Ông Lorenzana nói: “Theo tôi, điều này cũng giống như khi chúng ta lái xe và gặp phải những đoạn đường xấu. Quan hệ đôi khi cũng trải qua thời kỳ như vậy, rồi thời gian cũng sẽ hàn gắn tất cả.” (TP)
