Mai Phi Long/Người Việt (tổng hợp)
HOUSTON, Texas (NV) – Đợt nắng nóng khắc nghiệt kỷ lục đang hoành hành thử thách tính bền vững của hệ thống lưới điện của Texas.
Tuy nhiên, trái ngược với các tuyên bố của những chính trị gia bảo thủ cho rằng năng lượng tái tạo không đáng tin cậy, chính các nguồn năng lượng xanh như gió và mặt trời giúp duy trì ổn định hoạt động của lưới điện tiểu bang, theo tạp chí Newsweek nhận định.
Hôm Thứ Hai, 17 Tháng Bảy, dữ liệu từ Hội Đồng Độ Tin Cậy Điện Texas (ERCOT) cho thấy năng lượng từ các nguồn năng lượng gió và mặt trời tạo ra gần 40% điện năng của tiểu bang.
Khí đốt tự nhiên (natural gas) hiện vẫn là nguồn phát điện lớn nhất ở Texas, chiếm gần 45% trong khi than tạo ra hơn 10%.
Lưới điện Texas: Tâm điểm tranh luận sau cơn bão mùa Đông 2021
Hệ thống lưới điện của Texas là tâm điểm của cuộc tranh luận quốc gia về quá trình chuyển đổi từ năng lượng hóa thạch sang các nguồn điện sạch hơn trước nhu cầu làm giảm khí thải chống biến đổi khí hậu.
Bắt nguồn từ việc một cơn bão mùa Đông dữ dội vào năm 2021 dẫn đến tình trạng mất điện trên diện rộng ở phần lớn Texas. Đảng Cộng Hòa và các nhóm lợi ích nhiên liệu hóa thạch lúc đó tìm cách đổ lỗi cho năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, phía Dân Chủ và các nhà bảo vệ môi trường vạch ra những thất bại tại các nhà máy điện chạy bằng khí đốt với các đường ống dẫn bị đông cứng, theo tạp chí khoa học Scientific American nhận định.
Cuộc tranh luận chính trị tại Texas thường né không muốn nêu ra nguyên nhân thực sự của sự việc mất điện năm 2021.
Một báo cáo của Ủy Ban Điều Tiết Năng Lượng Liên Bang cho thấy các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng cung cấp khí đốt ở Texas không được thiết kế chống lại cái lạnh khắc nghiệt mùa Đông. Trong khi đó, các nhà máy điện ở các tiểu bang phía Bắc hoạt động tốt hơn nhiều, mặc dù các nơi đó có nhiệt độ lạnh hơn, Scientific American báo cáo.
Thực tế tại Texas cho thấy các nhà máy điện chạy bằng than và khí đốt cũ kỹ, xuống cấp, đã thất bại trong bối cảnh có sự gia tăng tiêu thụ đột ngột vì những hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt. Điều đó đặc biệt đáng lo ngại vì đây là tiểu bang duy nhất tại Mỹ có mạng lưới điện riêng, bắt nguồn từ việc tìm cách để tránh quy định kiểm soát an toàn của liên bang, khiến Texas tiếp nhận rất ít ứng cứu điện năng từ các tiểu bang khác.
Tuy nhiên, hiện tại, ngay cả trong bối cảnh nhiệt độ nóng bức liên tục ở mức ba con số, tiểu bang Texas vẫn tránh được tình trạng phải cúp điện luân phiên trong tháng này.
Nhờ đâu? Các nhà phân tích năng lượng cho biết lý do chính là nhờ nguồn cung cấp năng lượng mặt trời của tiểu bang đã tăng gấp đôi kể từ đầu năm 2022.
Ông Doug Lewin, chủ tịch công ty cố vấn năng lượng tái tạo Stoic Energy có trụ sở tại Austin, cho biết: “Tôi nghĩ lượng nhờ nguồn năng lượng mặt trời bổ sung, đây có thể chính là yếu tố quyết định trong việc tạo ra sự khác biệt giữa việc có điện hoặc bị cúp điện.”
Vào những ngày Hè nắng nóng, năng lượng mặt trời hoạt động rất tốt. Vào các buổi chiều, năng lượng mặt trời chiếm tới 15% nguồn cung cấp năng lượng tiểu bang.
Ông Joshua Rhodes, nhà khoa học nghiên cứu tại trường đại học University of Texas, Austin, cho biết: “Mặt trời làm nóng các tòa nhà khiến mọi người bật máy lạnh cũng làm ra ánh nắng để tạo ra điện từ các tấm pin mặt trời. Vì vậy, trong lúc nắng nóng bức như thế này, chúng ta thấy các tấm pin mặt trời lại có thể sản xuất rất nhiều điện.”
Duy ý chí bất chấp thực tế khoa học
Bất chấp vai trò quan trọng của nguồn năng lượng xanh trong việc bảo đảm độ tin cậy của mạng lưới điện, một số nhà lập pháp đảng Cộng Hòa ở Texas nói dối trắng trợn bằng cách đổ lỗi cho các nguồn năng lượng tái tạo về khủng hoảng mất điện trước tình cảnh mạng lưới điện suy sụp trong cơn bão mùa Đông năm 2021.
Các báo cáo độc lập đã liên tục phơi bày rằng các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch là yếu tố chính gây ra tình cảnh mạng lưới điện sụp đổ trong cơn bão mùa Đông năm đó, khiến gây ra tình trạng mất điện trên diện rộng và làm nhiều người thiệt mạng.
Nguồn gốc của vấn nạn này xuất phát từ các động cơ chính trị hơn là dựa vào bằng chứng thực tế. Các chính trị gia bảo lưu tinh thần đảng phái duy ý chí bất chấp ý kiến của các chuyên gia.
Ngay cả trong đợt nắng nóng vào mùa Hè năm ngoái, phe Cộng Hòa Texas tiếp tục khẳng định rằng năng lượng tái tạo là nguyên nhân gây ra rủi ro mất điện, bất chấp kết quả ngược lại từ các phân tích độc lập.
Hiện tại, các giới chức Cộng Hòa tiếp tục đưa ra các chính sách chống năng lượng tái tạo và họ đã thành công khi thông qua các biện pháp áp đặt chi phí mới đối với những nhà máy cung cấp điện năng lượng gió và mặt trời.
Chống năng lượng xanh nhưng không nâng cấp nhà máy hóa thạch
Điều đáng lưu ý là trong khi các chính trị gia bảo thủ tiếp tục ngụy biện chống lại năng lượng tái tạo, Texas lại không đầu tư thỏa đáng để nâng cấp các nhà máy cũ kỹ chạy bằng nhiên liệu hóa thạch. Các nhà máy này, với tuổi thọ trung bình là 50 năm đối với nhà máy điện than và 30 năm đối với nhà máy khí đốt, rất dễ bị hư hỏng và cần phải nâng cấp đáng kể, theo phân tích của nhật báo The Guardian. Các chuyên gia cho rằng Texas cần phải ưu tiên cải tổ hệ thống quản trị lưới điện để nâng cao độ tin cậy.
Đầu tư vào lưới điện của Texas đặc biệt vô cùng quan trọng khi đối mặt với khủng hoảng khí hậu. Biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng ở Texas có thể xảy ra cao hơn ít nhất năm lần và các hiện tượng nhiệt độ cực đoan được dự đoán sẽ gia tăng trong tương lai.
Nếu không có hành động khẩn cấp, áp lực tiêu thụ sẽ càng tăng mạnh lên lưới điện, gây nguy hiểm cho tính mạng con người vì nắng nóng là hình thức thời tiết khắc nghiệt nguy hiểm nhất ở Mỹ. [đ.d.]
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
