Angela Hart and Christine Mai-Duc/KFF Health News (*)
SACRAMENTO, California (NV) – Thống Đốc California Gavin Newsom không ngờ ông phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng khác về chính sách chăm sóc sức khỏe ở tiểu bang của mình.
Vào Tháng Ba, 2025, khi Tổng Thống Donald Trump và đảng Cộng Hòa ở Quốc Hội đẩy mạnh cuộc tranh cãi về vấn đề có nên cắt giảm dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người nghèo và khuyết tật ở Mỹ hay không, vị thống đốc thuộc đảng Dân Chủ đã phải nói với những nhà lập pháp tiểu bang rằng chi phí chăm sóc sức khỏe ở California đã vượt tầm kiểm soát, do các sáng kiến Medicaid mà ông ỷ hộ. Trong đó, có cả chương trình mở rộng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho những người nhập cư sống tại Hoa Kỳ mà không có giấy phép hợp pháp, do người đóng thuế tài trợ.
Tuy nhiên, vị thống đốc nhiệm kỳ thứ hai của tiểu bang California nay phải đối mặt với một quyết định chính trị khó khăn đó là từ bỏ lời hứa mang đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn dân và phải hủy bỏ bảo hiểm của hàng triệu người nhập cư không có đủ tư cách pháp lý hoặc ông đang tìm kiếm các khoản cắt giảm ngân sách ở nơi khác.
Các giới chức cấp cao của Thống Đốc Newsom ở Bộ Tài Chính California chủ động tiết lộ với các nhà lập pháp trong một lá thư rằng tiểu bang đã vay $3.4 tỷ để trả cho các công ty bảo hiểm y tế, bác sĩ và bệnh viện chăm sóc cho bệnh nhân ghi danh chương trình Medicaid của California, hay còn gọi là Medi-Cal.
Với gần 15 triệu cư dân có thu nhập thấp hoặc khuyết tật đã ghi danh Medi-Cal, California phải chịu nhiều tổn thất về dịch vụ chăm sóc sức khỏe hơn bất kỳ tiểu bang nào khác. Tuy nhiên, ngay cả khi Thống Đốc Newsom lên án các chính sách thuế quan của Tổng Thống Trump và chính sách môi trường, ông vẫn giữ im lặng về chính sách y tế.
Con đường chính trị của thống đốc California trong nhiệm kỳ này có vẻ đang gặp trở ngại khi các cuộc thăm dò cho thấy ý tưởng cung cấp bảo hiểm y tế cho những người nhập cư không giấy tờ nhận được sự ủng hộ rất yếu ớt. Thêm vào đó, bất kỳ rắc rối nào về ngân sách phát sinh cũng có thể gây tổn hại đến di sản chính trị của ông nếu ông ra tranh cử tổng thống vào năm 2028.
Carlos Alarcon, nhà phân tích về sức khỏe và phúc lợi công cộng tại Trung Tâm Chính Sách Di Dân California, nơi đã giúp dẫn đầu một chiến dịch kéo dài một thập niên tại tiểu bang này nhằm mở rộng Medicaid cho những người nhập cư có đủ điều kiện như chưa có tư cách pháp lý, nói: “Chúng ta đều biết rằng việc cắt giảm chắc chắn sẽ diễn ra. Thống đốc nên giữ lời hứa của mình. Chúng tôi sẽ rất thất vọng nếu thấy sự cắt giảm và rút lại lời hứa. Khi thời cuộc trở nên khó khăn, thì những cộng đồng yếu thế luôn là những người chịu thiệt thòi.”
Luật California cho phép bất kỳ người lớn có thu nhập thấp nào cũng có thể ghi danh Medi-Cal nếu họ nằm trong số 138% mức dân số nghèo của liên bang, hoặc kiếm được từ $21.597 trở xuống trong một năm, bất kể tình trạng nhập cư. Nhưng chi phí cung cấp bảo hiểm so với dự trù đã cao hơn đáng kể.
Trước đây, Thống Đốc đảng Dân Chủ Jerry Brown đã mở rộng Medi-Cal cho những người từ 19 tuổi trở xuống không có tư cách pháp lý, nhưng ông đã thể hiện sự miễn cưỡng không muốn hơn nữa vì chi phí tiềm ẩn. Còn Thống Đốc Newsom đã ký thành luật thêm vào những người từ 20 tuổi trở lên. Ước tính có 1.6 triệu người nhập cư không có tư cách pháp lý hiện được bảo hiểm và chi phí đã tăng vọt lên $9.5 tỷ mỗi năm, tăng từ $6.4 tỷ ước tính vào Tháng Mười Một. Chính phủ liên bang đóng góp khoảng $1.1 tỷ trong tổng số đó cho thai sản và dịch vụ cấp cứu.
“Chúng ta có thể mở rộng lòng nhân từ đến mọi nơi và mọi lúc, nhưng khi những nguồn lực này cạn kiệt, thì tất cả mọi người đều thiệt hại. Chúng ta đang chạm đến điểm giới hạn đó,” thành viên đại hội đồng California David Tangipa, một đảng viên Cộng Hòa ở Fresno cho biết. “Hoặc là chúng ta phải có trách nhiệm về mặt tài chính, hoặc sẽ không có dịch vụ nào cho bất kỳ ai, và điều đó bao gồm cả người dân California và người nhập cư không có giấy tờ.”
Các nhà lãnh đạo đảng Dân Chủ chịu trách nhiệm phê duyệt ngân sách tiểu bang đã từ chối trả lời phỏng vấn. Trong một tuyên bố, Thượng Nghị Sĩ Tiểu Bang María Elena Durazo, một đảng viên Dân Chủ của Los Angeles, người ủng hộ việc mở rộng trong cơ quan lập pháp, cho biết: “Việc đảo ngược quy trình này sẽ là một quyết định có hại và thiển cận.”
Theo những người tường tận về vấn đề này và yêu cầu không nêu tên để bảo vệ các mối quan hệ tại tòa Quốc Hội tiểu bang cho biết, các nhà lập pháp đang cân nhắc việc đóng băng số lượng ghi danh vào chương trình bảo hiểm y tế đối với người nhập cư không có tình trạng pháp lý hợp lệ, áp dụng các biện pháp chia sẻ chi phí như đồng thanh toán thuốc hoặc phí bảo hiểm, hoặc hạn chế quyền lợi.
Tuy nhiên, có vẻ như không có nhiều khả năng Thống Đốc Newsom sẽ cắt giảm chi phí trong bản điều chỉnh ngân sách công bố vào ngày 14 Tháng Năm. Thay vào đó, việc cắt giảm chỉ xảy ra nếu Đảng Cộng Hòa tại Quốc Hội thông qua một thỏa thuận ngân sách với việc cắt giảm mạnh chi tiêu liên bang cho chương trình Medicaid.
“Điều này sẽ gây ra rất nhiều rắc rối cho thống đốc. Việc cắt giảm ngân sách sẽ làm xáo trộn cuộc sống của hàng triệu người nhập cư vừa mới được cấp bảo hiểm y tế, nhưng ông ấy buộc phải làm gì đó vì tình hình hiện tại không thể kéo dài,” Mark Peterson, chuyên gia về y tế và chính trị quốc gia tại UCLA, nhận định. “Việc cắt giảm ở những lĩnh vực khác để tiếp tục hỗ trợ người nhập cư không có giấy tờ hợp lệ là điều khó chấp nhận về mặt chính trị; tôi không thấy điều đó có khả năng sẽ xảy ra.”
Thống Đốc Newsom có thể lập luận rằng ông không còn lựa chọn nào khác nếu ông và cơ quan lập pháp do Đảng Dân Chủ kiểm soát buộc phải thực hiện các khoản cắt giảm. Tổng Thống Trump và các nhà lập pháp Cộng Hòa tại Quốc Hội đã đe dọa các bang như California bằng đề xuất mới nhất của Hạ Viện Hoa Kỳ là cắt giảm 10% tài trợ Medicaid cho các bang cung cấp bảo hiểm cho người nhập cư không có tình trạng pháp lý. Theo các nhà phân tích chính trị thì với Newsom, Trump có thể dễ dàng là một “con dê tế thần” trong trường hợp này.
“Ông ấy có thể đổ lỗi cho Trump, vì ngân sách chỉ có giới hạn,” Mike Madrid, một nhà phân tích chính trị chống Trump ở California chuyên về các vấn đề của người gốc Latino, cho biết. “Điều này khiến người dân phải nhìn vào hệ thống y tế mà họ không thể chi trả nổi và đặt câu hỏi: ‘Tại sao chúng ta lại miễn phí cho những người đang sống ở đây bất hợp pháp?’”
Chi phí cao ngất ngưởng này đã tạo ra những bất ngờ đáng kể.
Trong đề xuất ngân sách đầu tiên khi nhậm chức thống đốc, trong đó ông Newsom kêu gọi mở rộng chương trình Medi-Cal cho người nhập cư trẻ tuổi không có tình trạng hợp lệ – chính quyền của ông ước tính sẽ tiêu tốn khoảng $2.4 tỷ mỗi năm việc bảo đảm quyền lợi cho tất cả những người đủ điều kiện bất kể tình trạng nhập cư. Nhưng con số mới nhất mà các nhà lập pháp nhận được cao gần bốn lần con số đó.
Thống Đốc Newsom từ chối trả lời các câu hỏi từ KFF Health News, thay vào đó dẫn lại các tuyên bố trước đây, cho thấy ông vẫn để ngỏ khả năng cắt giảm Medi-Cal. Thống đốc lưu ý ông đã có những cuộc trao đổi “thận trọng” với các nhà lập pháp và nói rằng việc cắt Medi-Cal là một “câu hỏi chưa có câu trả lời” và sẽ bị ảnh hưởng lớn bởi vị tổng thống đương nhiệm.
“Tác động của Donald Trump lên tất cả những vấn đề này là gì? Tác động của việc phá hoại từ liên bang đối với nhiều chương trình là gì?” Thống Đốc Newsom phát biểu vào Tháng Mười Hai, 2024, ngụ ý rằng chưa chắc ông có thể duy trì việc mở rộng Medi-Cal cho người nhập cư không có tình trạng hợp lệ trong các năm tới.
Thống Đốc Newsom đã mở rộng Medi-Cal theo ba giai đoạn, bắt đầu với người nhập cư từ 19 đến 25 tuổi, những người đủ điều kiện từ năm 2020, bất chấp áp lực từ các nhà vận động chăm sóc sức khỏe muốn một đợt mở rộng lớn và nhiều tốn kém. Ông lập luận rằng việc thực hiện theo nhiều giai đoạn cuối cùng sẽ giúp California tiết kiệm chi phí.
Theo vị thống đốc, đây là “điều đúng đắn về mặt đạo đức và luân lý, và cũng là quyết định đúng về mặt tài chánh.”
Thặng dư ngân sách cao trong những năm gần đây đã giúp đảng Dân Chủ tiếp tục thực hiện các giai đoạn mở rộng Medi-Cal. Người lớn tuổi từ 50 đến 64 tuổi được cấp quyền lợi vào năm 2022. Năm 2024, thống đốc đã phê duyệt bảo hiểm cho nhóm đông nhất, những người từ 26 đến 49 tuổi.
Tuy nhiên, chi phí đã tăng vọt trong khi tình hình ngân sách trở nên xấu đi, theo phân tích của KFF Health News dựa trên hồ sơ năm 2023 mới nhất từ Sở Dịch Vụ Chăm Sóc Sức Khỏe tiểu bang, cơ quan quản lý Medi-Cal.
Ngoại trừ trẻ em, việc cung cấp bảo hiểm Medicaid cho người nhập cư không có tình trạng hợp lệ tốn kém hơn so với cư dân hợp pháp. Ví dụ, Medi-Cal trả cho L.A. Care, một hãng bảo hiểm y tế lớn tại Los Angeles, trung bình $495.32/tháng để chăm sóc cho một người trưởng thành không có con và không có giấy tờ hợp lệ, trong khi chỉ trả $266.77 cho một cư dân hợp pháp cùng nhóm.
Không chỉ người nhập cư không có tình trạng hợp lệ tốn kém hơn, mà bang California còn phải tự gánh phần lớn chi phí. Tiểu bang chi khoảng 60% đến 70% chi phí chăm sóc sức khỏe cho người nhập cư không có con và không có giấy tờ, do L.A. Care chi trả, trong khi tiểu bang chỉ trả khoảng 10% cho cư dân hợp pháp không có con. Những chi phí này không bao gồm toàn bộ chi phí chăm sóc, vốn có thể thay đổi tùy theo nơi bệnh nhân Medi-Cal sinh sống, và thường tăng cao hơn với các dịch vụ như thuốc kê đơn, khám nha khoa, hay điều trị sức khỏe tâm thần.
Tùy theo các công ty bảo hiểm khác nhau mà các khoản chi trả này cũng khác nhau, nhưng cách tính trên diễn ra trên toàn bộ hệ thống bảo hiểm Medi-Cal của bang. Phần lớn người dân ở California có thể chọn giữa nhiều chương trình bảo hiểm y tế.
Trẻ em không có giấy tờ hợp lệ trong nhiều trường hợp lại rẻ hơn để chăm sóc so với trẻ em có giấy tờ hợp lệ. Nhìn chung, trẻ em khỏe mạnh hơn và cần ít chăm sóc hơn.
Mike Genest, người từng là giám đốc tài chính dưới thời cựu Thống Đốc Cộng Hòa Arnold Schwarzenegger cho rằng bang lẽ ra nên chuẩn bị trước cho mức chi phí khổng lồ này.
“Không thể duy trì suy nghĩ rằng chúng ta có thể chi trả lâu dài cho hệ thống chăm sóc sức khỏe cho tất cả những người không có giấy tờ,” ông Genest nói.
Trong khi chi phí hiện tại đang ở mức cao, ông Anthony Wright, người từng vận động cho việc mở rộng chương trình này khi còn đứng đầu tổ chức phi lợi nhuận Health Access và hiện đang đấu tranh chống cắt giảm Medicaid với tư cách giám đốc điều hành của Families USA, trụ sở tại Washington, DC, lại có quan điểm khác. Ông cho rằng việc mở rộng Medi-Cal sẽ giúp tiết kiệm về lâu dài cho người đóng thuế và hệ thống y tế.
“Bất kể có bảo hiểm y tế hay không thì họ vẫn sẽ đến với hệ thống y tế của chúng ta. Không cấp cho họ bảo hiểm sẽ chỉ khiến phòng cấp cứu thêm quá tải, và chi phí còn cao hơn nữa. Về mặt kinh tế, điều này hoàn toàn vô lý vì nó làm mất đi nguồn thu quan trọng của các phòng khám và bệnh viện, gây thêm nhiều vấn đề.” [kn]
(*) Bài phóng sự do KFF Health News thực hiện.
KFF Health News là cơ quan truyền thông quốc gia chuyên cung cấp thông tin chuyên sâu về các vấn đề y tế, một trong những chương trình hoạt động chính của KFF, nguồn thông tin độc lập về nghiên cứu chính sách y tế, thăm dò ý kiến, và báo chí. KFF Health News là nhà xuất bản của California Healthline, một dịch vụ độc lập về biên tập thuộc Quỹ Chăm Sóc Sức Khỏe California.
