BUSAN, Nam Hàn (NV) – Cuộc gặp giữa Tổng Thống Donald Trump và Chủ Tịch Tập Cận Bình tại Busan, Nam Hàn, kéo dài hơn 1 giờ 40 phút, khép lại chuyến công du ba quốc gia châu Á của nhà lãnh đạo Mỹ.
Mặc dù không có thỏa thuận thương mại chính thức nào được ký kết, ông Trump tuyên bố rằng “một thỏa thuận có thể đạt được rất sớm” và đánh giá cuộc họp là “12 trên thang điểm 10.”
“Chúng tôi hoàn tất rất nhiều phần cuối cùng. Không còn quá nhiều trở ngại lớn,” tổng thống Mỹ nói với phóng viên trên chiếc Air Force One khi rời Busan.
Theo kế hoạch, ông Trump đến thăm Trung Quốc vào Tháng Tư năm sau, còn ông Tập sẽ có chuyến đáp lễ đến Florida hoặc Washington sau đó.
Fentanyl: Giảm thuế, đổi lấy cam kết siết kiểm soát
Một trong những kết quả đáng chú ý nhất của cuộc họp là việc ông Trump tuyên bố giảm thuế nhập cảng fentanyl từ Trung Quốc từ 20% xuống 10%, có hiệu lực ngay lập tức.
Theo nhà lãnh đạo Toà Bạch Ốc, mức thuế này giúp hạ tổng mức thuế nhập cảng trung bình đối với hàng Trung Quốc từ 57% xuống 47%.
“Tôi tin rằng ông Tập sẽ làm việc rất tích cực để chặn dòng chảy fentanyl ra thế giới. Tôi nghĩ mọi người sẽ thấy một sự thay đổi lớn,” ông Trump nói.
Fentanyl, loại ma túy tổng hợp gây tử vong hàng đầu tại Mỹ, thường được sản xuất từ tiền chất xuất phát từ Trung Quốc, sau đó tinh chế tại Mexico và đưa lậu sang Mỹ.
Washington từ lâu đã cáo buộc Bắc Kinh không kiểm soát đủ chặt chẽ chuỗi cung ứng này, trong khi Bắc Kinh bác bỏ, cho rằng họ có “nỗ lực chống fentanyl quyết liệt nhất thế giới.”
Đất hiếm: Bắc Kinh nới lỏng tạm thời, Washington vẫn lo ngại
Vấn đề đất hiếm, nguồn nguyên liệu thiết yếu cho sản xuất xe điện, turbin gió và thiết bị quốc phòng, tiếp tục là trọng tâm trong căng thẳng thương mại Mỹ – Trung.
Trung Quốc hiện kiểm soát gần như toàn bộ nguồn cung đất hiếm toàn cầu, và việc Bắc Kinh áp đặt hạn chế xuất cảng trong năm qua đã khiến các hãng xe điện và quốc phòng khắp thế giới lo lắng.
Tại Busan, ông Trump cho biết ông Tập đã đồng ý tạm hoãn một năm các biện pháp hạn chế, và “sẽ được gia hạn định kỳ.”
“Toàn bộ vấn đề đất hiếm đã được giải quyết và đó là vì lợi ích của thế giới,” ông Trump nói.
Một giới chức Tòa Bạch Ốc xác nhận rằng Trung Quốc sẽ không áp dụng các kiểm soát đã đề xuất, coi đây là “sự hiểu biết chung” giữa hai bên.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc Mỹ tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn cung Trung Quốc sẽ đòi hỏi nhiều năm đầu tư và mở rộng năng lực chế biến, vốn là chỗ tắc nghẽn lớn nhất.
Đậu nành: Nông dân Mỹ thở phào sau nhiều tháng đình trệ
Sau nhiều tháng gián đoạn vì chiến tranh thương mại, Trung Quốc bây giờ sẽ nối lại việc mua đậu nành Mỹ, mặt hàng nông sản chủ lực trong quan hệ thương mại song phương.
Bộ Trưởng Tài Chính Scott Bessent xác nhận Bắc Kinh cam kết mua 12 triệu tấn đậu nành từ nay đến tháng Giêng, và 25 triệu tấn mỗi năm trong ba năm tới.
“Những người nông dân trồng đậu nành của chúng ta, từng bị Trung Quốc dùng làm con bài chính trị, nay sẽ được hưởng lợi,” ông Bessent nói trên Fox Business.
Việc ngừng mua đậu nành từ tháng Năm từng khiến hàng ngàn nông dân Mỹ chịu thiệt hại nặng, khi Trung Quốc chuyển sang nhập hàng từ Brazil và Argentina.
Ukraine: Trump tìm kiếm vai trò của Bắc Kinh
Một chủ đề đáng chú ý khác là Ukraine. Ông Trump cho biết hai bên đã “thảo luận sâu rộng” và đồng ý “cùng hợp tác để thúc đẩy chấm dứt chiến tranh giữa Nga và Ukraine.”
“Ukraine là một vấn đề lớn. Chúng tôi đã nói về nó trong một thời gian dài,” ông Trump cho biết.
Ông Trump đã từng hứa sẽ “kết thúc chiến tranh Ukraine trong 24 giờ,” nhưng do gặp bế tắc với Nga, ông nay chuyển hướng sang các đối tác thân cận của Moscow, như Trung Quốc và Ấn Độ, để tìm giải pháp trung gian.
Nvidia và TikTok: Hai vấn đề công nghệ nhạy cảm vẫn chưa ngã ngũ
Về lĩnh vực công nghệ, ông Trump nói không bàn về việc nới lỏng hạn chế xuất cảng chip AI “Blackwell” của Nvidia, công ty vừa trở thành doanh nghiệp đầu tiên đạt giá trị thị trường $5,000 tỷ.
“Chúng tôi không nói về chip Blackwell,” ông khẳng định.
Hiện tại, Mỹ chỉ cho phép xuất cảng giới hạn các chip H20 GPU — phiên bản được thiết kế riêng cho thị trường Trung Quốc.
Đối với TikTok, dù ông Trump không đề cập trong cuộc họp, Bộ Thương mại Trung Quốc xác nhận Bắc Kinh đã đồng ý hợp tác với Mỹ để “giải quyết thích đáng” các vấn đề liên quan đến ứng dụng này.
Thương vụ bán lại hoạt động của TikTok tại Mỹ, theo luật an ninh quốc gia được Quốc hội Mỹ thông qua năm ngoái, được Trung Quốc chấp thuận sơ bộ tại Kuala Lumpur, và dự kiến hoàn tất “trong vài tuần hoặc vài tháng tới.”
Hai chữ Đài Loan không xuất hiện trong cuộc gặp gỡ
Ông Trump xác nhận rằng trong cuộc gặp kéo dài khoảng 1 giờ 40 phút với ông Tập, vấn đề Đài Loan “never came up” tức là không hề được đưa vào chương trình thảo luận chính thức.
Bản thông cáo chính thức từ phía Trung Quốc cũng không nhắc đến Đài Loan, điều lạ thường vì trong quá khứ Bắc Kinh thường sử dụng các dịp thượng đỉnh như vậy để khẳng định chủ quyền và cảnh báo về Đài Loan.
Trước cuộc gặp, Đài Bắc bày tỏ rằng không lo ngại bị “bỏ rơi” trong thỏa thuận Mỹ-Trung, và xác nhận quan hệ với Mỹ vẫn “rất ổn định.”
Việc không nói về Đài Loan trong cuộc gặp giữa Trump và Tập không có nghĩa là Đài Loan đã “mất vị trí” trong chiến lược Mỹ-Trung. Thay vào đó cho thấy đây là một vấn đề nhạy cảm mà hai bên đang “đặt vào ngăn kéo tạm thời,” có thể để đổi chác hoặc để chuyển sang giai đoạn khác.
Đối với Đài Loan, điều then chốt là tiếp tục củng cố quốc phòng, nâng cao hợp tác quốc tế và cảnh giác với bất kỳ thay đổi nào trong chính sách Mỹ-Trung.
Hạ nhiệt, nhưng chưa hòa dịu
Cuộc gặp tại Busan mang lại một số tín hiệu tích cực trong thương mại và hợp tác quốc tế, đặc biệt là ở các lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế Mỹ từ nông sản, ma túy tổng hợp đến tài nguyên chiến lược.
Tuy nhiên, giới phân tích nhận định rằng các thỏa thuận đạt được vẫn chỉ là những nhượng bộ tạm thời. Các vấn đề cốt lõi như kiểm soát công nghệ, chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược toàn cầu vẫn chưa được giải quyết.
“Đây không phải là một cuộc hòa bình mà là một khoảng nghỉ trong thương chiến,” một nhà nghiên cứu tại Viện Quan Hệ Quốc Tế Thụy Điển nhận định.
Với khẩu hiệu “đặt nước Mỹ lên trên hết,” ông Trump có thể hài lòng khi trở về nước với vài chiến thắng tượng trưng trong chuyến đi châu Á vừa rồi.
Nhưng khi lớp khói ngoại giao tan đi, mối nghi kỵ chiến lược giữa Washington và Bắc Kinh vẫn còn nguyên và cuộc cạnh tranh giữa hai siêu cường này chắc chắn không dừng lại. (MPL) [kn]
