WASHINGTON DC (AP) – Vua Bhumidol Adulyadej, người qua đời hôm Thứ Năm sau 70 năm trị vì, là cầu nối quan hệ với Hoa Kỳ có tính cách lịch sử.
Theo trang mạng Chron.com, ông Bhumidol ra đời tại Mỹ và là một đồng minh quan trọng đối với Washington trong việc chống lại sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản ở Đông Nam Á vào thời kỳ Chiến Tranh Lạnh.
Vua từng gặp sáu tổng thống tại chức của Hoa Kỳ, bắt đầu với ông Dwight Eisenhower vào năm 1960 và kết thúc với ông Barack Obama và năm 2012.
Sự ra đi của ông ở tuổi 88 sẽ không làm thay đổi mối giây quan hệ đó.
Liên lạc giữa Mỹ với Thái Lan có từ 180 năm, và Washington muốn Bangkok tiếp tục là đầu cầu để Mỹ đến với khu vực.
Tuy nhiên cái chết của vua Bhumidol đến vào lúc sự quan hệ đang trong thời kỳ bấp bênh sau vụ đảo chánh năm 2014 khiến Washington phải hạn chế những liên lạc cấp cao giữa chính phủ hai nước.
Ông Bhumidol không đóng vai trò chính thức nào trên trường chính trị và lần cuối cùng ông đi ra nước ngoài là cách đây nhiều thập niên, tuy vậy ông là công cụ giúp định hình bộ mặt nước Thái Lan hiện tại và đối với quốc tế.
Mời độc giả xem video: Sàm sở tiếp viên, nam hành khách bị đuổi xuống máy bay
Vào thập niên 1960, ông từng thực hiện hai cuộc công du sang Hoa Kỳ và đọc diễn văn trước Quốc Hội Mỹ.
Tổng Thống Barack Obama hôm Thứ Năm nói: “Đức vua là người bạn thân của nước Mỹ và cũng là một đối tác quí giá qua nhiều đời tổng thống Hoa Kỳ.”
Ông Obama tiếp: “Công chúng Hoa Kỳ và tôi sát cánh với người dân Thái Lan vào lúc mà chúng ta thương tiếc cho sự ra đi của nhà vua.”
Vua Thái Lan ra đời tại Cambridge, Massachusetts, năm 1927, tại một bệnh viện thuộc trường Đại Học Harvard, nơi thân phụ ông là Thái Tử Mahidol theo học.
Một công trường ở Cambridge được đặt tên ông, nơi mà Ngoại Trưởng Mỹ John Kerry nói rằng, đó sẽ là một “nơi ghi nhớ sự liên hệ bền vững lâu dài mà ông tạo dựng đối với dân tộc giữa hai nước.”
Ông Bhumidol lên ngôi năm 1946 và sang viếng thăm Hoa Kỳ lần đầu tiên vào năm 1960 với tư cách nhà vua, trong chuyến công du 15 nước Tây Phương, tăng uy tín cho ông trên trường quốc tế lẫn tại quốc nội.
Hình ảnh về cuộc viếng thăm ấy nay vẫn còn có thể thấy nhan nhản khắp nơi ở Thái Lan, như lúc ông và Hoàng Hậu ngồi trên xe hơi bên cạnh cố ca sĩ Elvis Presley nổi tiếng của Mỹ, hoặc hình chụp khi Elvis chơi nhạc jazz bằng saxophone bên cạnh Benny Goodman, còn vua thì đứng bên chiếc limousine mui trần.
Vua Bhumidol viếng thăm Hoa Kỳ lần thứ hai vào năm 1967 và lần này nhằm thu hút sự ủng hộ của Mỹ dành cho quân đội Thái trong việc ngăn chận sư nổi dậy của phiến quân cộng sản.
Vào thời gian này, Thái Lan gửi quân sang chiến đấu ở Việt Nam và dành nhiều căn cứ cho Không Quân Mỹ sử dụng.
Chính mối quan tâm chiến lược này đã đưa Hoa Kỳ và Thái Lan lại gần với nhau.
Khi Tổng Thống Obama đến thăm vua Bhumidol tại bệnh viện ở Bangkok hồi năm 2012, tại đây ông cùng vua Thái xem lại cuốn album, trong đó có những hình ảnh vua gặp gỡ với các tổng thống Mỹ tiền nhiệm.
Tầm quan trọng chiến lược ấy tuy giảm bớt sau chiến tranh Việt Nam nhưng mối thân thiết vẫn tồn tại.
Tuy nhiên con đường trước mặt còn mờ mịt do sự không chắc chắn một khi đất nước này trở lại với sự cai trị của một chính phủ dân sự.
Ông Mark Toner, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao, hôm Thứ Năm nói, Hoa Kỳ ủng hộ sự trở lại của một chế độ dân chủ nhưng còn quá sớm đối với kỳ vọng đó của Mỹ trong một tương lai gần, một khi mà Thái Lan đang bước vào một thời kỳ để tang kéo dài một năm. (TP)
