Thiện Lê/Người Việt
LOS ANGELES, California (NV) – Khắp thế giới, các ký giả hay những người theo nghề truyền thông gặp nhiều nguy hiểm. Liên Hiệp Quốc cho biết có 55 ký giả thiệt mạng trong năm 2021. Trong những tháng đầu của năm 2022, có tám ký giả bị giết ở Mexico.
Nhiều quốc gia tìm cách chặn các nguồn tin, các trang mạng xã hội, cũng như đưa ra nhiều thông tin sai lệch và có nhiều chiến dịch tuyên truyền của chính phủ. Không chỉ vậy, người dân của nhiều nước đang có nhiều suy nghĩ không hay về giới truyền thông, và những yếu tố đó tạo ra không biết bao nhiêu nguy hiểm cho các ký giả.
Để nói về những nguy hiểm như bị đe dọa, bị quấy rối, bị bắt và thậm chí bị giết, mà các nhà báo có thể gặp phải, cũng như những cách tự bảo vệ mình với tự do ngôn luận, tổ chức Dịch Vụ Truyền Thông Thiểu Số (EMS) mời một số ký giả dự hội thảo hôm Thứ Sáu, 1 Tháng Tư.
Diễn giả đầu tiên là ông Carlos Martinez de la Serna, giám đốc chương trình của Ủy Ban Bảo Vệ Ký Giả.
Ông cho biết khắp thế giới đang có nhiều người chống đối chính phủ và nhiều cuộc biểu tình xảy ra. Điều đó làm chính quyền của nhiều nước phải tìm cách ngăn chặn thông tin, biến giới truyền thông thành một mục tiêu, và tạo ra một “cuộc chiến” giữa chính quyền với báo chí.
Ông de la Serna nói trong những năm đại dịch COVID-19 hoành hành, chính phủ nhiều nước phải tìm cách bưng bít thông tin như thông qua các đạo luật gây khó khăn cho truyền thông. Trong phong trào biểu tình Black Lives Matter của năm 2020, ông de la Serna cho hay số ký giả bị tấn công hay bị bắt cao kỷ lục.
Không chỉ vậy, tình hình bất ổn ở Ukraine và Đông Âu hiện nay cũng gây ra nhiều nguy hiểm cho giới truyền thông.
Ông cho hay khi một ký giả bị bắt hay bị giết ở một nước, người dân của quốc gia đó sẽ cảm thấy sợ hãi vì không có thông tin chính xác, cũng như nhận ra được những nguy hiểm từ chính phủ.
Trong những năm gần đây, người dân của nhiều nước ngày càng thiếu tin tưởng vào các cơ quan truyền thông vì nhiều lý do, trong đó có đưa thông tin không chính xác hay không lấy thông tin từ nhiều nguồn. Vì vậy, ông de la Serna cho biết một cách để bảo vệ các ký giả là lấy được sự tin tưởng của người dân qua các thông tin chính xác nhất.
Diễn giả thứ hai là ông Ricardo Trotti, tổng giám đốc của Inter American Press Association, nói về tình hình ở các nước Mỹ La Tinh.
Ông Trotti nhấn mạnh lại những điểm vừa được ông de la Serna trình bày, và tập trung nói về nguy hiểm mà những ký giả ở các nước Mỹ La Tinh phải trải qua.
Ông cho biết trong quý đầu của năm 2022, có 13 ký giả bị giết ở các nước Mỹ La Tinh, trong đó có tám người ở Mexico, ba người ở Haiti, một người ở Guatemala, và một người ở Honduras.
Lý do khiến nhiều ký giả bị giết tại các nước này là bạo lực xảy ra thường xuyên, tội phạm có tổ chức và chính quyền thối nát. Những người thường tấn công các ký giả tại những nước Mỹ La Tinh là cảnh sát hay các nhóm bán quân sự.
Ngoài ra, tình hình bất ổn ở những quốc gia đó khiến chính phủ phải tìm nhiều cách để bưng bít thông tin từ giới truyền thông như không cho họ đăng những tin quan trọng hay bắt giữ các ký giả. Trong những tháng gần đây, một số ký giả nhận bản án đến 13 năm tù.
Ông Trotti còn nói các ký giả còn không được đi lại thoải mái để lấy tin tức ở quê nhà của họ, và nhiều người phải tìm đường đi nước ngoài để bảo vệ bản thân.
Diễn giả thứ ba là ông Ruslan Gurzhiy, chủ bút SlacvicSac, tờ báo mạng tiếng Nga ở Sacramento, California.
Ông cho biết mình là người gốc Ukraine, và từng gặp nhiều chuyện không hay khi đưa tin về Ukraine
Ông kể từng đến Ukraine vào năm 2015 để đưa tin về tình trạng tham nhũng trong chính phủ, và cho hay cộng đồng gốc Ukraine ở California rất muốn đọc nhiều thông tin về quê nhà. Khi làm việc ở Ukraine, ông kể suýt bị cảnh sát bắt sau khi bị một nhóm người đưa đến Kiev và nhốt trong xe.
Sau đó, ông nghe nhiều người khuyên đáng lẽ không nên đi Ukraine, và bị dọa giết nếu quay lại quốc gia này. Ông Gurzhiy đến gặp cảnh sát ở California để nhờ giúp đỡ, nhưng họ nói đó là chuyện xảy ra ở nước ngoài nên không quan tâm, trong khi độc giả của tờ báo SlavicSac đa số là cộng đồng gốc Ukraine ở California và nhiều nơi khác ở Hoa Kỳ.
Khi Nga bắt đầu tấn công Ukraine, SlavicSac và nhiều tờ báo khác ở Mỹ bị cấm vào Nga vì tìm hiểu nhiều thông tin về Điện Kremlin.
Diễn giả cuối cùng là ông Jeremy Goldkorn, chủ bút tờ báo mạng SupChina, chuyên đưa tin tức về Trung Quốc.
Ông nói mình từng làm việc ở Trung Quốc nhiều năm, và hiện nay đang cư ngụ ở California.
Về mặt truyền thông, Trung Quốc gần như cấm hết những ký giả tự do hay nhiều cơ quan truyền thông nước ngoài.
Cách đây khoảng 20 năm, ông Goldkorn cho hay dân Trung Quốc từng có hy vọng về tự do truyền thông vì có nhiều bài báo điều tra. Đến nay, gần như không ai nghĩ đến tự do truyền thông nữa vì chính phủ đã chặn hết mọi nguồn tin chính xác, sau đó thay thế bằng các cơ quan truyền thông nhà nước để tuyên truyền.
Về các cơ quan truyền thông nước ngoài, ký giả của những cơ quan này thường bị quấy rối và bị cấm phỏng vấn dân Trung Quốc.
Không chỉ vậy, đại dịch COVID-19 còn tạo ra chủ nghĩa dân tộc cho nhiều cư dân mạng Trung Quốc. Những người đó quấy rối và đả kích các ký giả nước ngoài mà không cần sự kêu gọi của chính phủ vì họ cho rằng các ký giả đó đang đưa thông tin sai lệch về Trung Quốc.
Ông Goldkorn cho hay nhiều ký giả người Trung Quốc phải ngồi tù, hoặc phải bỏ nghề, hay chỉ được viết lại các thông cáo từ chính phủ.
Không chỉ vậy, cộng đồng người Hoa ở Mỹ cũng có nhiều rắc rối vì có nhiều người gốc Đài Loan phản đối chính quyền Trung Quốc, và nhiều người nhập cư từ Trung Quốc, có suy nghĩ ủng hộ chính quyền nước nhà. Ngoài ra, nhiều cơ quan truyền thông tiếng Hoa được chính quyền Trung Quốc bảo trợ, và một số là cơ quan truyền thông của chính phủ. Điều đó làm nhiều người Hoa ở Mỹ không nhận được những thông tin chính xác về Trung Quốc. [qd]
—–
Liên lạc tác giả: [email protected]
