Lâm Hoài Thạch/Người Việt
GARDEN GROVE, California (NV) – Chủ đề chính trong picnic Hè 2023 của Hội Đồng Hương Quảng Nam-Đà Nẵng là “Mì Quảng Festival,” một món ăn thuần túy của những người dân xứ Quảng từ xưa cho đến bây giờ, làm buổi họp mặt Hè thêm hào hứng.
Giáo Sư Đoàn Ngọc Đa, hội trưởng, nói với đông đảo đồng hương đến dự picnic Hè vào sáng Chủ Nhật, 13 Tháng Tám, tại công viên Garden Grove Park: “‘Mì Quảng Festival’ nhằm giới thiệu với đồng hương thân hữu món mì Quảng là đặc sản của Quảng Nam-Đà Nẵng đã có từ thời Nam tiến của Chúa Nguyễn. Thời đó, món này đã được coi như món ăn đặc thù của người dân xứ Quảng, và được lan rộng từ miền núi xuống đến đồng bằng cho đến miền biển.”
“Ngày xưa, Quảng Nam là cứ điểm để Nam tiến, và mì Quảng là thức ăn chính trong thời đó. Đặc biệt, tô mì Quảng còn được đi vào tình cảm của giữa nam và nữ, thể hiện qua những câu vè như ‘Thương nhau múc bát chè xanh, làm tô mì Quảng mời anh xơi cùng,’” ông kể thêm.
Ông hội trưởng cho hay mục đích của buổi họp mặt là để bà con Quảng Nam-Đà Nẵng có dịp gặp nhau chung vui trong mùa Hè rực rỡ nắng của Little Saigon, trao đổi những tin tức vui buồn bao nhiêu năm trên đất khách, và cùng nhớ lại những nét văn hóa, phong tục cổ truyền của quê hương. Trong những nét văn hóa đó, một số đồng hương Quảng Nam đã mặc chiếc áo bà ba truyền thống và nấu món ăn mì Quảng.
Đông đảo đồng hương đến dự. (Hình: Lâm Hoài Thạch/Người Việt)
Ngoài món mì Quảng còn có gỏi mít trộn, chả giò, gỏi thịt, cơm chiên, bánh phồng tôm, xôi, chè, trái cây… bà con chung xứ cùng thân hữu rất “hết ý” khi thưởng thức món ăn đặc sản của xứ Quảng quê nhà.
Cô Quỳnh Như, đầu bếp chính, nói: “Mì Quảng là món ăn thuần túy dân Quảng Nam của chúng tôi, nhưng có nhiều người hiểu lầm món này xuất xứ từ người Quảng Đông hay Quảng Tây của người Tàu. Muốn nấu mì Quảng để đúng với hương vị đậm đà thơm ngon thì phải bỏ nhiều thời gian và công sức. Ngoài sợi mì đặc biệt của xứ Quảng Nam còn phải có tôm, thịt sườn, thịt ba rọi, rau giá, chuối hột, bánh tráng, đậu phộng… và xương gà để nấu nước mì Quảng, và còn nhiều gia vị khác. Hôm nay, ban ẩm thực chúng tôi đã chuẩn bị trên 500 tô mì Quảng do ban tổ chức yêu cầu.”
Mở đầu phần văn nghệ, ban hợp ca Quảng Nam-Đà Nẵng đồng hát bài “Việt Nam, Việt Nam” của cố nhạc sĩ Phạm Duy. Sau đó là phần trình diễn của những tiếng hát trong ban văn nghệ Quảng Nam-Đà Nẵng và thân hữu đóng góp. Đặc biệt với sự hiện diện của nhạc sĩ Trần Chí Phúc và tiếng hát của Phong Dinh.
Bà Nguyễn Thị Ngân Hà, dân Quảng Nam-Đại Lộc, kể: “Ngày xưa tôi học trung học Bán Công Ngô Đình Khôi và Trung Học Công Lập Đại Lộc. Sau đó, tôi về học tại trung học Trần Quý Cáp Hội An. Tại Hội An có chùa Cầu, đẹp và nổi tiếng, nên hằng năm có hàng ngàn du khách đến thăm viếng. Chùa này được xây dựng trên chiếc cầu bắc ngang con kinh nhỏ dài khoảng 18 mét, qua lạch nước chảy ra sông Hoài được bắt nguồn từ sông Thu Bồn. Đây là một tác phẩm nghệ thuật, do các thương nhân người Nhật góp tiền xây dựng vào thế kỷ 17.”
Cũng theo bà Ngân Hà, sông Thu Bồn từ trên nguồn đi xuống đến làng Giao Thủy được chia thành ba nhánh. Một nhánh đi xuống Hội An đó là sông Hoài. Một nhánh đi về Ái Nghĩa gọi là sông Vu Gia. Ngày xưa có nhiều cuộc tình lãng mạn đã diễn ra tại nhiều làng bên dòng sông Thu Bồn.
Ông Võ Văn Thiệu, dân Quảng Nam-Tam Kỳ, tổng thư ký Hội Đồng Hương Quảng Nam-Đà Nẵng, tâm tình với phóng viên nhật báo Người Việt: “Quảng Nam, một vùng quê hương với Ngũ Hành Sơn, Cù Lao Chàm, sông Thu Bồn… đã cho cố nhạc sĩ Nhật Ngân chạnh lòng thương nhớ qua tác phẩm ‘Quảng Nam Quê Ta Ơi’ với những lời ca rất thân thương, trìu mến của người dân xứ Quảng quê hương chúng tôi: ‘Ai về Duy Xuyên, ai qua Điện Bàn, ai lên Đại Lộc, ai ngược Quế Sơn. Quê tôi đó Quảng Nam, Đà Nẵng, quê tôi đó Tam Kỳ, Hội An. Quê hương tôi bây giờ xa xôi quá, anh em tôi trôi dạt bốn phương trời, như chim bay xa vùng trời bão táp, hẹn một ngày sẽ trở lại quê hương…’”
Trong số thân hữu đến dự, ông Nguyễn Doãn Hưng, hội trưởng Hội Cảnh Sát Quốc Gia Nam California, nói: “Quảng Nam, một vùng địa linh nhân kiệt, nơi xuất thân của nhiều nhà cách mạng như Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Cao Vân, Trần Quý Cáp, Tiểu La Nguyễn Thành… Tại Little Saigon, Hội Cảnh Sát Quốc Gia Việt Nam Cộng Hòa và Hội Đồng Hương Quảng Nam-Đà Nẵng đã có sự gắn bó bên nhau trong nhiều sinh hoạt cộng đồng tại Little Saigon, và trong hội của chúng tôi cũng có nhiều cựu cảnh sát là đồng hương Quảng Nam-Đà Nẵng. Vì thế, chúng tôi phải có mặt hôm nay để thể hiện tinh thần đoàn kết của đồng hương mình tại hải ngoại.”
Đất Quảng Nam, ngoài truyền thống chống ngoại xâm, còn là nơi nổi tiếng với truyền thống hiếu học của con người tại xứ này. Chứng minh điều này, có nhiều sách đã ghi lại qua danh sách số người đã đỗ đạt trong 32 khoa thi Hương ở trường thi Thừa Thiên dưới triều Nguyễn (1817-1918), và họ đã được ghi danh trong Quốc Triều Hương Khoa Học. Trong số 911 thí sinh đăng khoa, Quảng Nam có 252 người đỗ liên tiếp cả 32 khoa. Về Đại Khoa, Quảng Nam có 14 tiến sĩ, 24 phó bảng trong tổng số người cả nước.
Nhiều nhà nghiên cứu hay viết sử xem Quảng Nam là nơi “đất học,” tuy nhiên, không thể so sánh với những vùng có lịch sử lâu đời như Thăng Long “Nghìn năm văn vật,” như Kinh Bắc nơi đã sinh ra “Một bồ ông Cống, một đống ông Nghè, một bè Tiến Sĩ,” do vì đất Quảng Nam được khai phá muộn hơn nhiều thế kỷ so với Thăng Long và Kinh Bắc.
Nói về truyền thống hiếu học của người Quảng Nam, người ta hay nhắc đến bốn chữ “Ngũ Phụng Tề Phi” (năm chim phụng chung xứ cùng bay), ý nói năm người cùng đỗ đại khoa một lượt.
Thời vương triều Thành Thái thứ 10 (1898), đất Quảng Nam có năm người cùng đỗ Khoa Mậu Tuất, trong đó có ba người đỗ tiến sĩ, gồm Phạm Liệu, Phan Quang, Phạm Tuấn, và hai người đỗ phó bảng là Ngô Chuân (Ngô Lý) và Dương Hiển Tiến. Lúc bấy giờ, tổng đốc Quảng Nam là Đào Tuấn và Đốc Học Trần Đình Phong khi được tin này, họ cho đó là một vinh dự cho dân đất Quảng Nam, nên họ đã ban cho năm vị tân khoa của đất Quảng Nam là “Ngũ Phụng Tề Phi,” và cho người thêu năm con chim phụng trên một tấm thục đem treo tại dinh Tổng Đốc Đào Tuấn trong buổi lễ đón năm vị tân khoa vinh quy về tỉnh Quảng Nam.
Ngoài ra, đất Quảng Nam xưa còn có nhiều tài nhân hiếu học như “Tứ Kiệt,” gồm bốn người cùng đỗ phó bảng khoa thi Tân Sửu (1901), đó là Nguyễn Đình Hiến, Phan Châu Trinh, Võ Vỹ và Nguyễn Mộng Hoán; “Tứ Hổ,” gồm bốn người đỗ thủ khoa trong các khoa thi kế tiếp, đó là Phạm Liệu, Huỳnh Hanh (Huỳnh Thúc Kháng), Nguyễn Đình Hiến và Võ Hoành. (Lâm Hoài Thạch) [qd]
