HOA KỲ – Một buổi tối khuya vào Tháng Giêng năm 2012, cô Paige Palmer gọi điện thoại về nhà cho mẹ, khóc nức nở. Cô đang ở vào niên khóa cuối, ngành giao tiếp thương mại tại đại học St. Mary’s College of California ở Moraga, và cô cũng như nhiều bạn quanh mình không kiếm ra việc. Tình hình thị trường việc làm quá tệ hại.
“Trong nền văn hóa này, cả cuộc đời của bạn coi như được sắp đặt trước – cho đến khi bạn tốt nghiệp đại học,” theo lời cô Palmer, 22 tuổi. “Thời điểm đó đã tới, và tôi không biết ở cuối đường hầm kia là cái gì.”
Theo bản tin của NYT, sự lo ngại của cô Palmer được sự thông cảm của người cha dượng, ông Tony Uzzi. Vào Tháng Sáu năm 2010, sau 25 năm làm việc trong ngành dược phẩm, ông Uzzi, 55 tuổi, bị cho nghỉ việc, mất chức phó tổng giám đốc thương vụ cho một công ty dược phẩm quốc tế có văn phòng chính đặt tại Thụy Sĩ.
Vẫn theo bản tin của NYT, ông để ra một năm đi chơi golf và tính đến việc đi vào lãnh vực tư vấn, nhưng ông cũng cảm thấy chán nản; việc quay trở lại thế giới của các công ty không là điều làm ông hào hứng chút nào.
“Cũng phải nói là tôi không nhận được đề nghị việc làm nào hấp dẫn,” ông cho hay. “Hoàn toàn không. Lúc đó tôi 53 tuổi. Tôi từng lãnh số lương vài trăm ngàn đô la mỗi năm, và không ai muốn trả tôi ở mức đó.”
Tám tháng sau, ông Uzzi và cô Palmer dùng số tiền $130,000 của ông Uzzi để mở ra tại thành phố Missionn Viejo, tiểu bang California, một chi nhánh của công ty “Nurse Next Door”, chuyên về cung cấp dịch vụ y tế tại nhà, có trụ sở chính đặt ở Vancouver, British Columbia.
Với quyết định này, họ gia nhập hàng ngũ của những bậc cha mẹ và con cái đối phó với tình hình việc làm tệ hại bằng cách mở business làm ăn chung với nhau. Trong tháng đầu tiên hoạt động, ông Uzzi cho hay họ có được thương vụ trị giá $23,000, con số kỷ lục cho một chi nhánh “Nurse Next Door” trong tháng đầu tiên. Sáu tháng sau đó, ông Uzzi nói rằng họ trung bình có được số thương vụ gấp đôi con số này.
Theo NYT, các dữ kiện chính xác về hoạt động thương mại chung của các thế hệ trong cùng gia đình qua việc mua lại chi nhánh công ty hiện không có được nhiều, nhưng những gì thu thập được cho thấy hiện ngày càng có nhiều trường hợp các bậc cha mẹ cũng như con cái đều phải đi kiếm việc làm, đang chú ý tới giải pháp cùng mở doanh nghiệp với nhau.
Rick Bisio, ở Bradenton Beach, tiểu bang Florida, một nhà tư vấn về làm ăn bằng cách mua lại chi nhánh công ty và cũng là tác giả cuốn “The Educated Franchisee”, cho hay từ 10% đến 20% những người ông giúp đi vào lãnh vực mua các tiệm chi nhánh là giới cha mẹ-con cái khởi sự làm ăn chung với nhau và con số này tiếp tục tăng lên vì tình hình việc làm chưa hồi phục.
Một cuộc phân tích của hãng thông tấn AP cho hay trong năm 2011 có khoảng 53.6% những người Mỹ có bằng cử nhân và dưới 25 tuổi ở trong tình trạng không có việc làm hay không xứng với khả năng, so với con số 41% năm 2000. Và theo dữ kiện của cơ quan thống kê Mỹ, thời gian bị thất nghiệp trung bình của những người trên 55 tuổi đã vượt quá một năm.
“Tình hình kinh tế Mỹ khó khăn từ năm 2008 đến nay,” theo ông John DeHart, đồng sáng lập và tổng giám đốc điều hành công ty “Nurse Next Door”. “Chúng ta có nhiều giới quản trị giàu kinh nghiệm bị cho nghỉ việc và họ tìm kiếm các hướng đi mới cho sự nghiệp của mình. Và chúng ta cũng có con số lớn lao những người trẻ dưới 25 bị thất nghiệp. Và do đó, chúng ta mới thấy khởi sự phong trào cha/con cùng làm ăn chung.”
Ông DeHart nói rằng có 4 trong số 11 chi nhánh công ty của ông mở tại Mỹ trong năm qua là do cha mẹ và con cái vừa tốt nghiệp đại học cùng hợp tác.
Ông Larry Leonard là một trong số những người làm việc lớn tuổi, quay sang làm ăn chung với các con mình trong lãnh vực franchise sau khi mất việc. Ông Leonard, năm nay 59 tuổi, từng trong kỹ nghệ thép 38 năm trước khi mất việc tổng giám đốc ở một công ty thép nhỏ ở thành phố Chicago Heights, tiểu bang Illinois.
Sau khi được một công ty kiếm việc cho hay sẽ phải mất ít nhất tám tháng nữa mới kiếm ra việc mới, ông và gia đình chuyển sang mua một chi nhánh công ty CPR Cell Phone Repair, một chi nhánh của công ty chuyên sửa điện thoại di động và máy điện toán bảng. Chi phí để mở tiệm vào khoảng $125,000, theo ông Leonard, người mua quyền được mở thêm tám tiệm mới trong vòng năm năm tới.
Paula, bà vợ của ông sẽ là thư ký tiếp khách hàng, theo ông Leonard, trong khi con trai lớn nhất của ông, Russell, 29 tuổi, sẽ lo tiếp thị; con trai kế, Philip, 27 tuổi, lo vấn đề kỹ thuật, con gái ông, Carolyn, 24 tuổi, lo quảng cáo trang mạng xã hội. Việc phân chia lao động này nay ngày càng thường thấy hơn trong các tiệm franchise do cha mẹ con cái cùng điều hành.
Ông Leonard nói rằng ông có thể kiếm lời mỗi tiệm từ $30,000 đến $50,000 mỗi năm. “Tôi sẽ phải mở thêm vài tiệm nữa mới có lại số tiền lương cũ của tôi, nhưng tôi đang xây dựng cho tương lai chứ không phải chỉ ngày hôm nay,” ông Leornard cho biết.
Tuy nhiên, việc cả gia đình làm ăn chung với nhau cũng không phải là chuyện dễ dàng. Khi hai người con trai lớn của bà Millie Vazquez, Julio, 30 tuổi, và Alvaro, 34 tuổi, quay về sống với gia đình vài năm trước đây trong khi chờ kiếm việc làm, bà quyết định mở thêm một tiệm franchise Blimpie thứ ba ở Paterson, tiểu bang New Jersey, không xa nơi đặt hai tiệm trước đó của bà là bao.
Và bà gặp ngay khó khăn với hai con trai của mình, vì họ muốn đưa ra thêm các món riêng và cách thức hoạt động ra ngoài hệ thống của công ty Blimpie. Bà cho hay, trong khi phải tranh cãi với Alvaro, người có trách nhiệm điều hành tiệm, bà thấy con trai bắt đầu rụng tóc vì quá nhiều stress. “Có lúc tình hình trở nên quá tệ hại đến nỗi tôi muốn cho con mình nghỉ việc,” bà Vazquez kể.
Sau khi bỏ đi thời gian ngắn, Alvaro quay trở lại và hai anh em học lại chương trình huấn luyện điều hành tiệm của công ty Blimpie; cửa tiệm nay là một “mỏ vàng,” theo lời bà Vazquez.
Trở lại trường hợp của cô Palmer với tiệm franchise “Nurse Next Door”, cửa tiệm của cô mở cùng cha dượng dự trù có được số thương vụ $500,000 cho năm đầu tiên.
Trong khi đó, nhiều bạn cùng tốt nghiệp đại học của cô Palmer vẫn tiếp tục kiếm việc làm.
“Các bạn tôi đều phải đi nơi khác kiếm việc,” cô cho hay. “Hoặc phải tạm thời đi trông trẻ.” (L.T.)
