Lê Tâm (theo New York Times)
Thiền quán niệm (mindfulness meditation), cách hành thiền đang được phổ biến rộng rãi trên khắp thế giới, với cách hướng dẫn người ta tập trung chú ý vào khoảnh khắc hiện tại, đã được dùng để giảm bớt sự căng thẳng của đời sống, sự buồn bực và ngay cả tình trạng đau nhức kinh niên. Nhưng đối với giới trẻ, đặc biệt là thành phần sinh viên, câu hỏi được đặt ra rất giản dị và thực tế: liệu thiền quán niệm giúp họ tăng điểm thi?
Ðạo diễn David Lynch (phải) và diễn viên Russell Brand chụp hình trước khi ra mắt “Meditation in Education” tại Los Angeles, một chương trình toàn cầu dạy thiền cho 1 triệu thanh niên gặp khó khăn. (Hình minh họa: Frederic J. Brown/AFP/Getty Images)
Các nhà nghiên cứu tại khoa tâm lý học và khoa học não tại đại học University of California, Santa Barbara (UCSB), chuyên nghiên cứu về mối liên hệ giữa sự tập trung chú ý và tình trạng để đầu óc lang thang (mind-wandering), hay thói quen vô thức thường để đầu óc chúng ta “trôi dạt” về những “ý tưởng không liên hệ đến công việc phải làm” (task-unrelated thoughts), như vẫn thường được nói tới trong các tài liệu khoa học, đã tìm cách trả lời câu hỏi này.
“Chúng tôi biết rằng việc để đầu óc trôi dạt tạo sự trì trệ trong một số cuộc thử nghiệm, kể cả khả năng thu nhận của bộ óc và sự thông minh,” theo lời Michael D. Mrazek, một sinh viên tiến sĩ đang làm việc với Jonathan W. Schooler, một giáo sư về tâm lý học tại UCSB, người nghiên cứu về ảnh hưởng và sự liên hệ giữa “mind-wandering” và “mindfullness.” Càng sử dụng được nhiều phần của bộ nhớ, tức là khả năng của một cá nhân để giữ lại nhiều dữ kiện rồi sau đó sử dụng các dữ kiện này, thường hay giúp cho người sinh viên đạt điểm cao hơn trong các cuộc trắc nghiệm về khả năng đọc hiểu và nhớ.
Các nhà nghiên cứu không đồng ý với nhau là bộ nhớ của một cá nhân có thể được giúp tăng tiến tới mức nào. Tuy nhiên, theo kết quả một cuộc nghiên cứu được đăng tải hồi tháng qua trên tạp chí “Psychological Science,” các nhà nghiên cứu ở đại học UC Santa Barbara thấy ra rằng sau khi một nhóm các sinh viên bậc cử nhân trải qua hai tuần lễ được huấn luyện về quán niệm, tình trạng “đầu óc trôi dạt lang bang” của họ giảm đi nhiều và khả năng làm việc của bộ nhớ họ tăng lên. Họ cũng đạt được điểm cao hơn trong phần học hiểu – một phần của kỳ thi tiêu chuẩn Graduate Record Examination (GRE) – để vào các chương trình học trên bậc cử nhân.
Trong cuộc nghiên cứu này, các khoa học gia chọn 48 sinh viên đang theo học bậc cử nhân để tham gia chương trình mà các sinh viên này được cho biết là “để cải thiện khả năng nhận thức.”
Khởi đầu, mỗi sinh viên đều được trắc nghiệm khả năng làm việc bộ nhớ của họ, về mức độ “mind-wandering” và lấy một kỳ thi thử GRE, phần đọc nhớ.
Sau đó, một nửa trong số này được chọn ra để tham dự vào một chương trình dinh dưỡng, trong đó họ được chỉ dẫn về cách ăn uống lành mạnh và được yêu cầu ghi lại những gì họ dùng hàng ngày.
Những sinh viên còn lại được tham dự một khóa huấn luyện cũng tương tự như chương trình huấn luyện “mindfulness” căn bản để “xả stress,” vốn thường gồm tám buổi tập, mỗi tuần một lần. Tuy nhiên, trong cuộc thử nghiệm ở Santa Barbara, các sinh viên này có bốn buổi tập mỗi tuần, liên tiếp trong hai tuần lễ, và không phải dành thời giờ thực tập bên ngoài lớp học này.
Tuy nhiên ở trong lớp, các sinh viên cũng đi theo những bước căn bản như ngồi thẳng lưng, hai chân xếp vào nhau, tập thở cũng như “giảm thiểu tối đa sự phân tâm về những gì trong quá khứ cũng như ở tương lai, mà chỉ tập trung tinh thần vào những gì đang xảy ra.”
Sau hai tuần, các sinh viên này được thử nghiệm lại về “mind-wandering” và khả năng làm việc của bộ nhớ, đồng thời cũng tham dự một cuộc thi GRE khác về đọc hiểu.
Các kết quả của nhóm sinh viên tham dự chương trình dinh dưỡng không thay đổi.
Tuy nhiên, nhóm các sinh viên tham dự chương trình huấn luyện về “mindfulness” được thấy là giảm thiểu tình trạng “mind-wandering” và được điểm cao hơn trong các thử nghiệm về khả năng của bộ nhớ và đọc hiểu. Thí dụ, trước khi huấn luyện, điểm trung bình GRE của họ về phần verbal là 460. Hai tuần sau đó, số điểm trung bình này là 520.
Richard J. Davidson, một giáo sư về tâm lý học và nghiên cứu trị liệu tâm thần tại đại học University of Wisconsin-Madison, từng nghiên cứu khả năng hoạt động lâu dài của bộ não trong những người thực hành quán niệm, giải thích như sau: “Bạn có thể cải thiện tỉ lệ giữa tín hiệu và tiếng ồn bằng cách giảm tiếng ồn. Việc giảm tình trạng mind-wandering cũng tương tự như vậy.”
Các giáo sư khác trong ngành tâm lý học nghĩ rằng cuộc nghiên cứu này có giá trị, tuy rằng chỉ trên một kích thước nhỏ và các kết quả này cũng cần được chứng minh là có thể được lập lại.
“Bất cứ cách huấn luyện nào có thể giúp người ta tránh đi ảnh hưởng của sự âu lo, hay các nguồn khác tạo tình trạng đầu óc suy nghĩ lang bang, đều cũng có thể giúp cải thiện khả năng bộ nhớ,” theo lời Nelson Cowan, giáo sư tại đại học University of Missouri, chuyên nghiên cứu về khả năng của bộ nhớ và sự chú ý của con người.
Daniel T. Willingham, một giáo sư tâm lý học tại đại học University of Virginia và là tác giả cuốn “When Can You Trust the Experts? How to Tell Good Science From Bad in Education,” nói rằng “khi chúng ta nhìn thấy những thay đổi lớn như thế này, điều đó có thể chẳng phải vì chúng ta thay đổi cách làm việc căn bản của bộ óc. Nhưng đó là vì chúng ta đã tháo gỡ đi một chướng ngại vật lớn.”
Các nhà nghiên cứu ở UCSB mới gần đây cũng khởi sự thử nghiệm với các học sinh trung học qua các kỳ thi SAT. Tuy nhiên, cũng các giáo sư tâm lý học như David Z. Hambrick tại đại học Michigan State University, tỏ ra nghi ngờ về ảnh hưởng lâu dài của cuộc huấn luyện chỉ kéo dài hai tuần lễ.
Giáo Sư Davidson, người từng nghiên cứu các nhà sư Phật Giáo hành thiền khoảng 34,000 giờ trong suốt cuộc đời của họ, nói rằng, “Nếu chúng ta lấy những người thật yếu đuối, rồi cho họ tập thể dục trong suốt hai tuần, chúng ta sẽ thấy một số sự tăng tiến. Tuy nhiên, nếu họ ngưng tập, các kết quả này sẽ không tồn tại lâu.”
