Thiện Lê/Người Việt
SAN FRANCISCO, California (NV) – Mùa bầu cử giữa năm 2026 vừa chấm dứt, và bây giờ nhiều vấn đề liên quan đến bầu cử tiếp tục được thảo luận. Những vấn đề đó là trọng điểm của hội thảo hôm Thứ Sáu, 26 Tháng Sáu, do Truyền Thông Cộng Đồng Mỹ (ACoM) tổ chức.
Những vấn đề bầu cử đang gây ra nhiều tranh cãi gồm có vấn đề pháp lý, yêu cầu cử tri có ID, và những thay đổi trong điều hành bầu cử đang xảy ra khắp Hoa Kỳ. Các vấn đề đó còn tạo ra câu hỏi về chuyện ai có thể bỏ phiếu, cách bỏ phiếu, và liệu mọi lá phiếu hợp lệ có được đếm hay không.
Các nhà hoạt đông quyền công dân cảnh báo những thay đổi đó sẽ ảnh hưởng đến người thiểu số, người thu nhập thấp, cao niên, và người ở các khu hẻo lánh, thêm người lần đầu bỏ phiếu. Điều đó làm cho việc tìm thông tin đáng tin tưởng quan trọng hơn bao giờ hết.
Vì vậy, các diễn giả của buổi hội thảo nói về những thay đổi trong bầu cử ở Hoa Kỳ trước mùa bầu cử cuối năm vào Tháng Mười Một năm nay.
Diễn giả đầu tiên là ông Thomas Saenz, chủ tịch Quỹ Bảo Vệ Pháp Lý và Giáo Dục Người Mỹ Gốc Mexico (MALDEF), nhắc đến phán quyết của Tối Cao Pháp Viện về vụ kiện “Calis v. Louisiana.” Ông cho biết phán quyết 6-3 làm khó tạo ra những khu vực đa số-thiểu số hơn.
Một số tiểu bang ở miền Nam Hoa Kỳ được quyền vẽ lại địa hạt Quốc Hội, làm mất một số ghế dân biểu liên bang tại những khu vực đa số là người gốc Phi Châu. Vì vậy, ông khuyên cử tri người thiểu số tiếp tục bỏ phiếu vì vẽ lại địa hạt có thể làm số phiếu Cộng Hòa bị giảm và có thể giúp họ giành được các địa hạt đó.
Một vấn đề khác ông nhắc đến là quyền lực kiểm soát bầu cử của tổng thống và Quốc Hội. Tổng thống không có quyền kiểm soát bầu cử và những sắc lệnh hành pháp không có hiệu lực nếu không thông qua Quốc Hội. Trong khi đó, Quốc Hội chỉ có quyền kiểm soát bầu cử liên bang.
Tuy nhiên, luật tiểu bang và quy định địa phương là nguy hiểm lớn nhất với quyền bầu cử. Đạo Luật Quyền Bầu Cử có mục đích thách thức những luật của tiểu bang hay địa phương muốn giới hạn quyền bầu cử, nhưng đang gặp nhiều khó khăn.
Theo ông, giáo dục cử tri rất quan trọng vì họ cần biết về ngày bầu cử cũng như các hồ sơ quan trọng như ID hay bằng lái. Trong mùa bầu cử, nhiều thông tin sai lệch sẽ xuất hiện và chỉ có đối phó được bằng thông tin chính xác.
Diễn giả tiếp theo là bà Da Hae Kim, quản lý hoạt động chính sách của tổ chức VoteRiders, cho hay họ là tổ chức đứng đầu Hoa Kỳ trong giáo dục về ID cử tri, và giúp đỡ miễn phí cho những người cần có ID để bỏ phiếu.
Hiện nay, Hoa Kỳ có gần 21 triệu người trong độ tuổi được bỏ phiếu nhưng họ không có bằng lái mới, và gần 29 triệu người có bằng lái với tên và địa chỉ không đúng. Công dân người thiểu số có nguy cơ không có ID hợp lệ cao gấp bốn lần người da trắng.
Hoa Kỳ yêu cầu cử tri phải có giấy tờ như sổ thông hành và giấy khai sinh để lấy được hồ sơ chứng minh họ là công dân. Tuy nhiên, 21 triệu người không thể lấy được các hồ sơ đó nhanh chóng, và có 4 triệu người không thể lấy được.
Tại California, bà cho biết gần 1/5 cư dân tiểu bang trong độ tuổi được bỏ phiếu không có bằng lái với thông tin mới nhất, thêm vào đó là 35% cử tri từ 18 đến 34 tuổi không có bằng lái hay ID.
Không chỉ vậy, 3 triệu cư dân California trong độ tuổi được bỏ phiếu là công dân Mỹ nhưng không thể lấy được giấy chứng minh quốc tịch.
Một vấn đề khác là gian lận bầu cử, nhưng bà Kim cho biết gian lận gần như không bao giờ xảy ra vì Hoa Kỳ có luật chỉ bảo đảm công dân mới được bỏ phiếu.
Diễn giả cuối cùng là bà Annelise Pierce, giám đốc tổ chức Shasta Scout, nói về thay đổi ở vùng hẻo lánh Shasta County. Quận hạt này là một khu hẻo lánh, bảo thủ, và đa số là người da trắng, và họ bảo thủ hơn nữa sau đại dịch COVID-19 vì các lãnh đạo mới.
Về bầu cử, Shasta County muốn bỏ hết máy bỏ phiếu của hãng Dominion để đếm phiếu bằng tay, nhưng bị California chặn lại vì cho rằng quận hạt này có quá nhiều cử tri nên không thể đếm bằng tay.
Một vấn đề khác là Shasta County có Cơ Quan Bầu Cử mới, bỏ hết hệ thống xác nhận điện tử và bắt cử tri phải xác nhận thông tin trên giấy. Điều đó làm họ phải chờ lâu và còn gây ra thiếu tin tưởng vì không có đủ nhân viên.
Thêm vào đó là đào tạo nhân viên phòng phiếu không nhất quán, làm nhiều người khó đi bỏ phiếu hơn, nhất là người khuyết tật.
Vì vậy, bà Pierce nhấn mạnh niềm tin của cử tri vào hệ thống bầu cử là yếu tố quan trọng nhất, và sự đe dọa hoặc không đếm phiếu làm họ không muốn tham gia bầu cử. [đ.d.]
—
Liên lạc tác giả: [email protected]
