Bài và hình: Trịnh Hảo Tâm
“Bây giờ là Thu rồi đó em
Cây khô nghiêng lặng đứng bên thềm
Gió quen rừng cũ mây về thấp
Sương trắng giăng mù vây kín đêm.”
(Nói Với Mùa Thu – thơ Kim Tuấn, nhạc Thanh Trang)
Thế rồi mùa Thu cũng đã trở lại, bánh Trung Thu cũng được bày bán khắp nơi mặc dù không khí nóng bức của mùa Hè vẫn còn quyến luyến với đất Cali. Phố Bolsa và ngay cả Phố Tàu Los Angeles tuy có màu sắc Trung Thu ở các khu thương mại nhưng thật ra không có nơi nào trên thế giới Tết Trung Thu được chào đón và tận tình chiếu cố như ở Hồng Kông. Một vùng đất thuộc Trung Cộng nhưng thể chế chính trị và nền kinh tế lại khác lục địa mà Bắc Kinh chưa đồng hóa được nên tạm gọi là “Nhất thổ lưỡng chế” (Một đất nước nhưng hai chế độ).
Ðảo Hồng Kông cựu thuộc địa của Anh quốc.
Mùa Thu Hồng Kông không có rừng phong lá đỏ và con nai vàng ngơ ngác đạp trên lá vàng khô vì toàn là cao ốc chọc trời nhưng vào mùa Thu thành phố Hồng Kông có nhiều lễ hội trong đó có Tết Trung Thu rất tưng bừng nhộn nhịp chỉ kém Tết Nguyên Ðán mà thôi. Tết Trung Thu là ngày rằm Tháng Tám âm lịch, người dân Hồng Kông có tập tục cúng trăng, đốt đèn lồng, ăn bánh nướng, uống trà sen và ngắm trăng tròn mà người ta cho là đẹp và sáng nhất trong năm.
Nguồn gốc Tết Trung Thu cho đến nay vẫn còn mù mờ nhưng theo sách vở là ngày xưa vào thời nhà Ðường (618-907 AD) đất nước Trung Hoa thái bình hưng thịnh, kinh đô đóng ở Trường An (thành phố Xian ngày nay). Vào một đêm rằm Tháng Tám, tiết trời trăng thanh gió mát rất là dễ chịu, vua Ðường Minh Hoàng ngồi ở mái hiên tây lầu uống trà Long Tĩnh và ngắm ánh trăng tròn to như dĩa bạc. Gió mát, trăng thanh nhà vua đi vào giấc điệp lúc nào không hay, trong chiêm bao vua Ðường thấy mình lên cung trăng và gặp nàng Hằng Nga tuyệt đẹp thướt tha uyển chuyển múa theo điệu nhạc du dương trầm bổng. Xiêm y của nàng tha thướt trong bộ áo lông ngỗng trắng và vây quanh nàng là bầy vũ nữ và những áng mây hình hoa hồng cũng trắng. Ðường Minh Hoàng tỉnh giấc kể câu chuyện chiêm bao cho nàng cung phi được ông sủng ái nhất là Dương Quý Phi, một trong bốn người đàn bà đẹp nhất nước Trung Hoa (Tứ Ðại Mỹ Nhân). Dương Quý Phi vừa đẹp lại có tài ca múa nên nàng ghi chép lại và dàn dựng thành vũ khúc Nghê Thường mà các nữ vũ công mặc áo màu sặc sỡ như cầu vòng trên trời. Vua Ðường còn ra lệnh đặt ngày rằm tháng 8 là ngày Tết Trung Thu để dân chúng nghỉ ngơi vui chơi ăn bánh và ngắm trăng. Tết Trung Thu có từ đó và người dân Trung Hoa trong đó có Hồng Kông ăn Tết Trung Thu rất lớn.
Về địa lý Hồng Kông nằm ở phía Nam Trung Quốc trong tỉnh Quảng Ðông (Guangdong) và ở tả ngạn cửa sông Châu Giang. Lãnh thổ Hồng Kông gồm có đảo Hồng Kông, bán đảo Cửu Long (Kowloon), Tân Giới (New Territory) và khoảng 260 đảo lớn nhỏ khác. Diện tích là 1,100 cây số vuông, dân số khoảng 6.8 triệu người. Ðảo Hồng Kông ở về phía nam là trung tâm hành chánh và tài chánh với những nhà chọc trời cao nghệu. Ðảo gồm các khu: Trung Tâm (Central), Vạn Chài (Wanchai), Quận Tây (Western District), vịnh Causeway… với các địa điểm du lịch nổi tiếng như đỉnh Victoria, trường đua ngựa Happy Valley, chợ Stanley, vịnh Rupulse, khu Aberdeen…
Một cửa hàng bán lồng đèn Trung Thu.
Bán đảo Cửu Long: gồm các khu Tsim Sha Tsui, Yau Ma Tei, Mongkok… là khu thương mại, thiên đường mua sắm, ăn uống, giải trí và cũng là nơi có nhiều nhà triển lãm. Giá cả về khách sạn cũng như nhà hàng bên Cửu Long rẻ hơn bên Hồng Kông. Cửu Long cách Hồng Kông bằng eo biển Victoria và xe cộ hai bên qua lại bằng con đường hầm (Cross Harbor Tunnel) và phà hành khách Star Ferry.
Tân Giới là khu ngoại ô phía Bắc tiếp giáp với Trung Quốc là khu làng mạc dân cư của người Hồng Kông. Nơi đây người ta trồng rau cải, chài lưới, chăn nuôi cung cấp lương thực hàng ngày cho Hồng Kông. Các đảo lớn nhỏ: nổi tiếng nhứt là đảo Lantau, Chung Chau. Ðảo Lantau có tượng Phật ngoài trời lớn nhứt thế giới trên núi Ðại Nhĩ Sơn. Các đảo nhỏ nhiều nơi không có người ở.
Về lịch sử, trước thế kỷ thứ 19 Hồng Kông rất ít người cư trú, chỉ là một làng chài nhỏ, eo biển là nơi an toàn cho các thuyền buôn tránh bão, các hòn đảo là sào huyệt của bọn cướp biển. Ðầu thế kỷ thứ 19, người Anh đến buôn bán và giao dịch với người Hoa ở đây. Món hàng họ bán nhiều nhứt là… thuốc phiện. Họ mua thuốc phiện từ Ấn Ðộ đem qua Trung Quốc bán lại cho dân chúng. Hàng hóa không cồng kềnh mà lại lợi rất nhiều. Tiền bạc của dân Trung Quốc bị chảy ra nước ngoài nhưng tệ hại hơn chính là làm cho dân chúng nghiện ngập bạc nhược, tinh thần sa sút. Chính quyền Mãn Thanh biết điều đó nên cấm đoán. Tổng Ðốc Lâm Tắc Từ tịch thu gần một tấn thuốc phiện đem đốt đổ bỏ xuống biển. Từ đó gây ra hai cuộc chiến tranh nha phiến, nhưng nhà Thanh lúc đó thiếu chuẩn bị và quan lại yếu kém nên cuộc chiến nào họ cũng thua và bị bồi thường thiệt hại. Sau chiến tranh nha phiến lần thứ nhứt phải bồi thường cho Anh 21 triệu đồng bạc, mở cửa 6 hải cảng lớn để người Anh tự do vào buôn bán và nhường đứt đảo Hồng Kông cho Anh năm 1842. Sau chiến tranh nha phiến lần thứ hai phải bồi thường 8 triệu đồng bạc, mở cửa thêm nhiều hải cảng khác và mất thêm phần bán đảo Cửu Long cho Anh vào năm 1860. Trung Hoa lại thua Nhựt trong chiến tranh năm 1898. Thấy thế yếu Anh lại đòi mướn thêm Tân Giới trong 99 năm. Từ đó, lãnh thổ Hồng Kông nằm dưới sự cai quản của Anh cho tới năm 1997 mới được trao trả lại cho Trung Quốc với điều kiện là Trung Quốc phải giữ nguyên trạng Hồng Kông về chánh trị và kinh tế trong 50 năm. Trung Quốc đồng ý chánh sách một quốc gia hai thể chế (nhất thổ lưỡng chế) biến Hồng Kông thành một khu tự trị đặc biệt. Sau đó năm 1999, Ma Cau cũng được Bồ Ðào Nha trả về cho Trung quốc với một hiệp ước tương tự.
Ðèn Trung Thu nét văn hóa truyền thống của Hồng Kông.
Trên 150 năm dưới quyền cai trị của người Anh, Hồng Kông phát triển nhanh chóng về nhân số và kinh tế. Lúc người Anh chiếm đảo Hồng Kông năm 1842 thì ở đó chỉ có khoảng 7,000 người. Bây giờ dân số hơn 7 triệu. Dân số tăng nhanh là do kinh tế phát triển và những biến động chánh trị trong lục địa đã tạo nên những làn sóng tỵ nạn tới đây. Ðó là những năm 1911 khi cách mạng Tân Hợi lật đổ Mãn Thanh lập nền cộng hòa dân quốc. Ðợt thứ nhì vào năm 1949 khi phe Mao Trạch Ðông thắng ở lục địa và mới đây khi Hồng Kông bị trả về cho Trung Quốc năm 1997, một số người di dân qua Canada hoặc Úc Ðại Lợi thì một số đông khác từ lục địa tràn vào. Họ mưu tìm cuộc sống tự do dân chủ với nền kinh tế thị trường đúng nghĩa. Với di sản văn hóa do tư bản Anh để lại, Hồng Kông vẫn duy trì nền kinh tế phát triển, cuộc sống của người dân giàu có, an sinh đảm bảo hơn nhiều so với dân lục địa thậm chí so với các nước lân bang. Từ hai mươi năm trước, Hồng Kông cùng với Ðài Loan, Ðại Hàn, Tân Gia Ba đã được liệt vào các nước phát triển mạnh nhứt Á Châu và được gọi là các tiểu long về kinh tế.
Trong dịp Tết Trung Thu là lễ hội lớn thứ nhì chỉ sau Tết Nguyên Ðán, phố xá Hồng Kông nhộn nhịp hẳn lên với những lồng đèn treo, cờ phướn quảng cáo rực rỡ khắp nơi. Những tiệm bánh bày biện bánh Trung Thu đựng trong những hộp vuông có 4 cái, nhiều hộp đề giá đến 100 USD! Những tiệm bánh lại bày bán luôn các lồng đèn giấy hoặc vải nylon với hình cá chép, thuyền buồm hay đèn kiểu cổ truyền thì có đèn kéo quân hình ống lục giác bên trong có hình đoàn quân, khi đèn thắp lên nhờ sức nóng đoàn quân này sẽ xoay vòng nhưng ngày nay có thể xoay vòng nhờ những cục pin. Còn đèn thắp sáng ngày nay có đèn LED vừa rất sáng lại ít tốn pin. Thiên hạ mua sắm rất đông, món hàng được chiếu cố nhiều nhất là bánh Trung Thu, trái cây tươi, trà, rượu đều được đóng gói bằng giấy màu cẩn thận, có lẽ họ mua để biếu bà con, bạn bè hay ông bà, cha mẹ, ân nhân. Người Trung Hoa nhân dịp này để đền ơn đáp nghĩa và có người lợi dụng cơ hội để hối lộ các quan chức bằng cách biếu bánh Trung Thu bên trong có nhân bằng vàng 4 số 9 hay những tờ giấy xanh mang tên những nốt nhạc “Ðô” hoặc “La.” Nhiều quan chức nhận được bánh Trung Thu, xẻ ra nhưng không ăn bánh (vì sợ tiểu đường) mà chỉ tìm xem bên trong chứa… nhân gì?
Theo truyền thống mỗi năm Hồng Kông đều có tổ chức Lễ Hội Trung Thu chương trình gồm có diễn hành xe hoa kết lồng đèn, văn nghệ v.v… Hội Tết Trung Thu năm nay 2015 sẽ diễn ra vào đêm 27 Tháng Chín, 2015, ở khu Tsim Sha Tsui đối diện với đảo Hồng Kông bên kia vịnh.
Hồng Kông là một thành phố quốc tế nơi đó văn hóa Ðông Tây tuy khác biệt nhưng gặp nhau một cách hài hòa. Dân chúng nói với nhau bằng tiếng Quảng Ðông nhưng họ cũng có thể giao dịch với du khách bằng Anh ngữ. Những cao ốc chọc trời tối tân nằm bên cạnh những ngôi chùa cổ kính. Phố xá nhộn nhịp xe hơi, xe buýt nhưng cách đó không xa là một làng chài lưới êm đềm với những con thuyền gỗ neo trên bến đậu.
Sách du lịch Trịnh Hảo Tâm đã xuất bản 8 quyển ký sự du lịch:
1. Trên Những Nẻo Ðường Việt Nam
2. Miền Tây Hoa Kỳ
3. Ký Sự Du Lịch Trung Quốc
4. Mùa Thu Ðông Âu
5. Tây Âu Cổ Kính
6. Miền Ðông Nước Mỹ Và Canada
7. Hành Hương Thánh Ðịa Do Thái
8. Nhật Bản, Hồng Kông-Macau, Thái Lan.
Tất cả đều dầy trên 300 trang trình bày đẹp, mỗi quyển đồng giá 15 USD (bao cước phí trong nước Mỹ) xin liên lạc: Trịnh Hảo Tâm 3683 Hawks Dr. Brea, CA 92823. Ðiện thoại (714) 528-1413. Email: [email protected]
