Từ Java nhớ về Angkor

Trần Nguyên Thắng/ATNT Tours & Travel

Ðông Nam Á là một khu vực khá rộng lớn, diện tích chiếm đến hơn 4.5 triệu cây số vuông về phía Ðông Nam của lục địa Á Châu. Các quốc gia bao gồm có Brunei, Cambodia, Ðông Timor, Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thailand, và Việt Nam. Ngày nay, các đất nước này không hoàn toàn đồng nhất với nhau về các yếu tố lịch sử, văn hóa, kiến trúc vì bị yếu tố chính trị chi phối quá mạnh. Nhưng người ta không thể chối cãi được những “sinh hoạt đời sống trong quá khứ” của các dân tộc này ít nhiều đã ảnh hưởng đến “sinh hoạt đời sống ngày nay” của khu vực Ðông Nam Á. Ðến Java (Indonesia) tôi mới nhận thấy sợi dây văn hóa cổ xưa nối liền các dân tộc Indonesia, Khmer, và Malaysia.

Indonesia là một đất nước hình thành bởi một chuỗi đảo liên tục nằm nối nhau từ Ðông Nam Á qua tận biên giới với Úc Châu, kéo dài hơn 5,000km. Java Island tuy chỉ là hòn đảo lớn thứ 5 trong chuỗi quần đảo, nhưng lại là hòn đảo có lịch sử, văn hóa, kiến trúc, và số lượng dân cư đông đúc nhất của Indonesia. Từ thế kỷ thứ 8, đảo Java đã trở thành cái nôi của nền văn hóa Hindu ảnh hưởng đến các khu vực trong vùng. Thế kỷ thứ 9, giáo lý Phật Giáo Ðại Thừa lan truyền đến Yogyakarta (1) của đảo Java và từ đây hai tôn giáo Phật Giáo và Hindu liên hoàn thay thế nhau ảnh hưởng đến sinh hoạt người dân Java trong một thời gian khá dài. Ngay trong thời điểm này, “ngôi Phật Tự Mandala bằng đá trên đồi Borobudur” và “ngôi đền Ấn Giáo (Hindu) Prambannan hùng vĩ” đã được con người Java xây dựng để lại hậu thế những kỳ quan tuyệt tác.

Vào lúc trời nắng đẹp, bức tranh Borobudur Mạn Ðà La uy nghiêm in đậm trên bầu trời xanh kèm theo với những chòm mây trắng lờ lững bay quanh. Không gian này làm tâm thức du khách rung động trước một hình ảnh tuyệt tác biểu tượng cho Phật Giáo. Ðứng từ xa người ta ngắm nhìn thưởng ngoạn một kiến trúc đá Borobudur xây dựng hùng vĩ đẹp đẽ nằm trên đồi cao hơn là thưởng lãm một kiến trúc tôn giáo. Bạn không cần phải là tín đồ Phật Giáo và bạn cũng không cần biết đến Tiểu Thừa, Ðại Thừa, và ngay cả cũng không cần hiểu Kim Cang Thừa là gì! Một hình ảnh đẹp! Một kiến trúc tuyệt tác! Thế là đủ.

Không gian Borobudur nhìn từ trên cao, tầng thứ 8. (Hình ATNT Tours & Travel)

Nhưng nói Borobudur mà quên không nói đến ngọn núi lửa Merapi thì quả thật là một sự “vô ơn” vì nhờ Merapi mà hậu thế mới có dịp thưởng ngoạn di tích Borobudur. Merapi cách ngọn đồi Borobudur chỉ chừng 30km. Ðây là ngọn núi lửa hoạt động nhiều, năm 1006 thần núi Merapi nổi giận và phun tro bụi bao phủ kín khắp vùng chung quanh nó. Borobudur Mạn Ðà La cũng chịu chung số phận, nhưng lại là điều may mắn cho ngôi đền. Nhờ nằm dưới tro bụi và đất cát mà Borobudur Temple mới còn tồn tại cho đến ngày nay. Trong thiên tai con người tưởng chừng như tuyệt vọng, tưởng chừng như sụp đổ, nhưng không ngờ vẫn có “điều thiện, điều tốt” nằm trong thiên tai. Núi lửa Merapi tưởng dùng lửa-tro-bụi che lấp Mạn Ðà La Borobudur, nào ngờ “thiên tai” lại là điều “thiện tai” giúp cho Borobudur tồn tại hơn ngàn năm sau. Borobudur Temple có dáng dấp như là một bức phù điêu Mạn-đà-la, một biểu đồ linh thiêng của vũ-trụ-quan của Kim Cang Thừa Phật Giáo. Càng ngắm nhìn kiến trúc Borobudur người thưởng ngoạn lại càng cảm thấy lạ, càng đắm chìm vào dòng suy tư tôn giáo, suy nghĩ về đời sống thân phận con người, về nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc.

Chúng ta cũng cần biết một chút thông tin về Borobudur Temple để giúp phần thưởng ngoạn có thêm đôi phần thích thú. Kiến trúc Borobudur Temple được chia làm ba phần tượng trưng cho ba cảnh giới trong triết lý Phật Giáo:

-Phần một gồm tầng thứ nhất tượng trưng cho cảnh giới “Dục giới” miêu tả về đời sống dân gian hỉ nộ ái ố, sinh bệnh lão tử.

-Phần hai gồm các tầng từ tầng hai đến tầng sáu, tượng trưng cảnh giới “Sắc giới” bao gồm những câu chuyện về tiền kiếp của Ðức Phật Thích Ca Mâu Ni, những câu chuyện về đời sống của Thái tử Tất-Ðạt-Ða từ lúc sinh ra đến lúc đi tìm chân lý và giác ngộ dưới gốc Bồ Ðề. Các bức họa điêu khắc miêu tả về các câu chuyện về Ðức Phật Thích Ca thật sống động cho người xem.

-Phần ba là phần trên cùng, tượng trưng cảnh giới “Vô sắc giới,” bao gồm từ các tầng 7 đến tầng 9. Kiến trúc Nền Chùa không còn là hình vuông nữa mà là hình nền tròn. Ðây là phần tinh túy thâm sâu nhất của Borobudur.

Không gian ngôi đền Ấn Giáo Prambanan gần Borobudur. (Hình ATNT Tours & Travel)

Có 32 stupa (bảo tháp) trên vòng tròn thứ nhất, vòng tròn thứ hai có 24 stupa. Tất cả các stupa trên vòng tròn 1 và 2 này được gọi tên là Parinirwana, đều được đục các lỗ trống hình thoi. Riêng bảo tháp tầng trên vòng tròn 3 có 16 stupa nhưng được lại đục lỗ trống hình vuông và gọi tên là Nirwana (Niết Bàn). Bên trong mỗi stupa đều có tượng Phật Tì Lô Giá Na ngồi, tay bắt ấn Chuyển Pháp Luân. Tháp stupa trên cùng (được gọi là tầng 10), nằm ngay giữa trung tâm là bảo tháp lớn nhất, hình dáng theo mái vòm tròn lớn có đường kính gần 10m. Trên đầu mái vòm là một trụ vuông và trên nóc trụ vuông là một cột trụ có góc cạnh hình bát giác. Bên trong bảo tháp này trống rỗng, không thấy có tượng Phật nào dựng trong đây. Tôi chợt nghĩ đến câu kinh “Sắc tức thị Không, Không tức thị Sắc.” Nhưng quả thật, tôi chưa đủ trình độ để hiểu hết được về Mạn Ðà La Borobudur và đành làm cậu học trò học lại từ đầu trang kinh Bát Nhã Ba La Mật!

Người dân Java thời đó đã biết dùng hình tượng để miêu tả ý nghĩa các trang kinh Phật Giáo, điều này chứng tỏ trình độ uyên thâm giáo lý và triết lý Phật Giáo của họ! Tuy nhiên, Jogyakarta không phải chỉ có Borobudur Temple mà còn phải nói đến ngôi đền Ấn Giáo (Hindu) Prambanan. Ðây là ngôi đền thờ Ấn Ðộ Giáo to lớn không kém ngôi chùa Borobudur bao nhiêu. Ðền được xây vào khoảng năm 850 và được xem như là ngôi đền Ấn Giáo lớn nhất vùng Ðông Nam Á để phụng thờ ba vị thần nổi tiếng Ấn Ðộ Giáo là thần sáng tạo Brahma, thần bảo tồn Vishnu và thần hủy diệt tái tạo Shiva. Phía trước các đền của ba vị thần này là những đền nhỏ hơn nhằm thờ ba con linh vật của các vị thần kể trên như đền Bò thần Nandin của Thần Shiva, đền Chim Ó thần Garuda của thần Vishnu, đền Ngỗng thần Hansa của thần Brahma. Ngoài ra còn có thêm các đền thờ khác nằm chung quanh tạo thành một quần thể đền thờ hùng vĩ. Từ xa nhìn về Prambanan Temple, du khách có đôi chút ngỡ ngàng tưởng chừng mình đang chiêm ngưỡng ngôi đền Angkor Wat của Siem Reap. Ngày nay, kiến trúc ngôi đền Prambanan đã bị phá hủy nhiều vì các trận động đất lớn đã xảy ra vào thế kỷ 16 và thêm một trận động đất gần nhất xảy ra vào năm 2006 khiến cho khu đền Prambannan lại càng bị hư hỏng nhiều thêm.

Không gian Angkor Wat tại Siem Reap. (Hình ATNT Tours & Travel)

Nói về Borobudur và Prambanan Temple của Java mà không nói về Angkor Thom-Angkor Wat của Khmer có lẽ là một điều thiếu sót trên hành trình cho những du khách thích du lịch chiêm bái các di tích lịch sử tôn giáo. Một cơ duyên lịch sử xảy ra vào đầu thế kỷ thứ 9, một vị hoàng tử Khmer sau một thời gian dài bị giam giữ tại Java, ông đã trở về quê hương và thống nhất được xứ sở Chân Lạp của dân tộc Khmer. Vị hoàng tử Khmer này sáng lập ra vương triều Angkor (thay thế Chân Lạp) vào năm 802, lấy tên hiệu là Jayavarman II. Ông là người chứng kiến và cảm nhận được những nét văn hóa chính của Java trong một thời gian dài lưu xứ tại đây. Cũng chính ông là người đem khái niệm “Phật Vua” vào vương triều Angkor. Các triều đại Angkor nối tiếp ông đã thực hành ý niệm “Phật Vua” của ông. Ðến thế kỷ 12, vị vua Angkor khác là Jayavarman VII đã cho kiến trúc hai kỳ quan thế giới còn hiện hữu cho đến ngày nay. Ðó chính là Angkor Thom và Angkor Wat. “Nụ cười Bayon” có phải chăng chính là khuôn mặt nhà vua Jayavarman VII! Cần nói thêm, Angkor là một vương triều lớn nhất và lâu nhất trong lịch sử Khmer, và là một đế chế hết sức rộng lớn chiếm hơn 1.2 triệu km2 bao gồm cả Thái Lan, Lào, một phần Miến Ðiện và Chiêm Thành.

Tôi đã có dịp viết sơ lược qua về Ðế Thích Angkor Thom và hy vọng sẽ có dịp viết về Ðế Thiên Angkor Wat, một kỳ quan kiến trúc khác của nhân loại hiện diện trong xứ Chùa Tháp Cambodia. Borobudur & Prambanan Temple và Angkor Thom Angkor Wat đều được UNESCO công nhận vào những năm 1992-1993. Cả hai nơi chốn đều đã được các nhà khảo cổ Anh-Pháp (2) tìm ra vào thế kỷ 19.

Angkor Thom với “Nụ cười Bayon.” (Hình ATNT Tours & Travel)

Tôi đã có cơ hội đến Yogyakarta và Siem Reap. Có dịp đứng từ Yogyakarta nhớ về di tích Angkor Khmer. Có chứng kiến các di tích lịch sử đó, người ta mới hết sức ngưỡng mộ hai dân tộc Java và Khmer khi nhận ra rằng hai dân tộc đó đã để lại cho nhân loại một nền văn minh kiến trúc tuyệt đỉnh trong lịch sử văn minh con người.

Chú thích:

(1) Yogyakarta là cố đô của Indonesia, nằm trên đảo Java và cách thủ đô Jarkata khoảng hơn 400km đường chim bay về hướng đông nam. Dân số Java (143 triệu trong tổng số 252 triệu dân).

(2) Borobudur Temple được Phó Thống Ðốc Bristish-Java Thomas Stamford Raffles tìm thấy năm 1814. Angkor Wat- Angkor Thom được nhà mạo hiểm khảo cổ học người Pháp Henrri Mouhot tìm thấy năm 1860.

ATNT Tours đã có các chương trình du lịch năm 2015. Xin liên lạc với văn phòng ATNT.

Các Tour Á Châu

1. Escorted tour: Nam Hàn – Ðài Loan – Nhật Bản Mùa Thu
Nam Hàn: Seoul – Phim Trường “Bản Tình Ca Mùa Ðông” – Vùng Phi Quân Sự “Dmz” – cung điện gyeongbok (cảnh phúc cung)
Ðài Loan: Ðài Bắc – Nhật Nguyệt Ðàm – Lukang – Ðài Trung – Ðài Nam
Nhật Bản: Nikko – Tokyo – Gunma – Nagoya – Nara – Kyoto – Kobe – Osaka
Khởi hành: Oct. 25 – Nov. 09, 2015

2. Escorted tour: Thailand – Lao – Myanmar – Vietnam*
Yangon – Kyaiktiyo – Heho – Inle – Bagan – Mandalay – Bangkok – Chiangmai – Chiang Rai – Tam Giác Vàng – Luang Prabang
Khởi hành: Oct. 05 – Oct. 19, 2015

3. Escorted tour: Myanmar – Lao – Thailand – Cambodia – Vietnam*
Yangon – Kyaiktiyo – Heho – Inle – Bagan – Mandalay – Bangkok – Chiangmai – Chiang Rai – Tam Giác Vàng – Luang Prabang – Siem Reap
Khởi hành: Nov. 06 – Nov. 22, 2015

4. Escorted tour: Cambodia – Thailand – Indonesia – Vietnam*
Siem Reap – Bangkok – Phuket – Phi Phi Island – Hey Hey Island – Yakarta – Yogyakarta – Borobudur – Bali
Tour 3: Sep. 15 – Sep. 29, 2015
Tour 4: Dec. 01 – Dec. 15, 2015

5. Escorted tour: Singapore – Malaysia – Indonesia
Singapore – Malacca – Kuala Lumpur -Batu Cave – Ipoh – Penang – Yogjakarta – Borobudur – Jakarta – Bali
Tour 3: Sep. 07 – Sep. 19, 2015
Tour 4: Nov. 28 – Dec. 10, 2015

6. Escorted tour: Myanmar – Indonesia
Yangon- Kyaiktiyo- Heho- Inle- Bagan- Mandalay- Jakarta- Yogyakarta- Borobudur – Bali
Tour 2: Oct. 05 – Oct. 21, 2015

7. Escorted tour: Indonesia – Cambodia
Yakarta- Yogyakarta- Borobudur- Bali- Siem Reap – Angkor Wat – Angkor Thom – Tonle Sap Lake
Tour 3: Oct. 18 – Oct. 29, 2015

**Special promotion dành cho các tour Châu Âu: DISCOUNT $60.00/người cho quí khách ghi danh đặt chỗ trước ngày khởi hành 4 tháng**

8. Tây Âu: Hòa Lan Mùa Hoa Tulip – Vương Quốc Bỉ – Lục Xâm Bảo – Pháp
Amsterdam – Brussels – Brugge – Waterloo – Luxembourg – Paris – Mont Saint Michel
Khởi hành: 26 April – 06 May, 2015

9. Tây Âu: Morocco – Bồ Ðào Nha – Tây Ban Nha
Casablanca- Marrakech- Rabat- Fez- Gibraltar -Seville- Lisbon- Fatima- Madrid- Toledo- Avila- Barcelona
Tour 1: Mar. 01 – 16, 2015
Tour 2: May 08 – 23, 2015
Tour 2: Sep. 09 – 24, 2015

10. Tây Âu: Pháp – Tây Ban Nha – Bồ Ðào Nha
Paris – Lourdes – Barcelona – Madrid – Toledo – Avila – Seville – Fatima – Lisbon
Tour code FSP#1: May 06 – 20, 2015
Tour code FSP#2: Sep. 10 – 24, 2015

11. (Western Europe #1)Tây Âu: Anh – Pháp – Thụy Sĩ – Monaco – Ý (15 ngày)
London – Paris – Zurich – Lucerne – Nice – Monaco – Piza – Venice – Florence – Rome – Vatican
Tour code WEU#1A: May 27 – June 10, 2015
Tour code WEU#1B: July. 06 – July 20, 2015
Tour code WEU#1C: Aug. 17 – Aug. 31, 2015
 
12. (Western Europe #2) Tây Âu: Pháp – Thụy Sĩ – Monaco – Ý (13 ngày)
Paris – Zurich – Lucerne – Nice – Monaco – Piza – Venice – Florence – Rome – Vatican
Tour code WEU#2A: May 29 – June 10, 2015
Tour code WEU#2B: July. 08 – July 20, 2015
Tour code WEU#2C: Aug. 19 – Aug. 31, 2015

13. Ðông Âu Luxury: Balan – Hungary – Tiệp – Áo – Slovakia – Slovenia – Croatia – Ðức
Warsaw – Krakow – Salt Mine (Wieliczka) – Budapest – Zagreb – Ljubljana – Postojna – Vienna – Prague – Dresden – Berlin
Tour code ELXA: June 10 – June 24, 2015
Tour code ELXB: July 20 – Aug. 01, 2015
Tour code ELXC: Aug. 25 – Sep. 08, 2015

14. Nga & Bắc Âu: Liên Bang Nga – Thụy Ðiển – Ðan Mạch – Phần Lan – Na Uy
Moscow- St. Petersburg- Helsinki- Stockholm- Oslo – Copenhagen
Tour code RUS-June: June 24 – July 06, 2015
Tour code RUS-Aug: Aug. 11 – Aug. 23, 2015

15. Bắc Âu & Tây Âu: Ðan Mạch – Na Uy – Thụy Ðiển – Ðức – Hòa Lan – Vương Quốc Brussels – Luxembourg
Stockholm-Oslo-Copenhagen-Hamburg-Amsterdam-Brussels-Brugge-Luxembourg
Tour code SW-June: June 10 – 23, 2015
Tour code SW-Aug: Aug. 17 – 30, 2015

16. Escorted tour: Tây Âu Mùa Thu 2014 Pháp – Hòa Lan – Bỉ – Lục Xâm Bảo
Amsterdam – Brussels – Brugge – Waterloo – Luxembourg – Paris – Mont Saint Michel
Khởi hành:Oct. 21 – Oct. 31, 2015

Xin liên lạc ATNT TOURS
9106 Edinger Ave., Fountain Valley, CA 92708.
Tel: (714) 841-2868 / (888) 811-8988
Website: www.atnttravel.com