Bài và hình: Trịnh Hảo Tâm
Trân Châu Cảng (Pearl Harbor) là hải cảng nằm về phía Tây thành phố Honolulu trên đảo Oahu, trong quần đảo Hawaii. Từ năm 1887 hải cảng này là một căn cứ của hải quân Hoa Kỳ dùng để tu bổ bảo trì các tàu bè. Ngày 7 Tháng Mười Hai, 1941 không quân Nhật Bản bất ngờ tấn công căn cứ này gây thiệt hại rất lớn. Cuộc tấn công Trân Châu Cảng là ngòi nổ, là nguyên nhân khiến Hoa Kỳ tham gia Đệ Nhị Thế Chiến. Ngày nay hầu hết đất đai bao bọc hải cảng là bộ chỉ huy hạm đội Thái Bình Dương của hải quân Hoa Kỳ, nơi đây còn đặt đài tưởng niệm chiến hạm Arizona để tri ân những chiến sĩ hải quân Mỹ đã bỏ mình trong trận Trân Châu Cảng.
Nhà tưởng niệm Trân Châu Cảng nằm ngay trên xác tàu Arizona
ở Honolulu, Hawaii.
Sáng hôm thứ nhì sau khi đến Honolulu mà chúng tôi cư ngụ ở bờ biển Waikiki, chúng tôi đi viếng Trân Châu Cảng là một di tích lịch sử nổi tiếng của Honolulu. Phải đi sớm vì trưa một chút là nơi đài tưởng niệm Trân Châu Cảng du khách rất đông, sắp hàng rất lâu mới vào xem được. Xe vào xa lộ H1 đi về hướng Tây, qua thành phố và phi trường Honolulu. Vì là buổi sáng Chủ nhật và còn sớm dù nắng đã lên nhưng xa lộ rất vắng xe, giống như các thành phố Mỹ khác cuối tuần mọi người còn ngủ muộn.
Trân Châu Cảng được thế giới biết đến không phải vì phong cảnh đẹp, bờ biển hữu tình mà vì trận tấn công bất ngờ của không quân Nhật Bản. Thành phố Trân Châu có hải cảng nước rất sâu nằm khuất trong vịnh giống như Cam Ranh, được đo đạc thủy đạo từ năm 1872 bởi tướng Schofield thuộc hải quân Mỹ. Năm 1893, dưới thời Tổng Thống Benjamin Harrison, quần đảo Hawaii trở thành thuộc địa của Hoa Kỳ, sau khi thủy quân lục chiến đổ bộ lên Honolulu với sứ mạng “bảo vệ người Mỹ” đang trồng khóm và buôn bán tại đây trong một chiến dịch bài Mỹ của nhà cầm quyền địa phương. Hải cảng được đào sâu thêm vào năm 1908 và đến ngày 11 tháng 12, 1911 được khánh thành như là một quân cảng. Hawaii nằm giữa Thái Bình Dương rất xa lục địa Hoa Kỳ, nên Trân Châu Cảng có vị trí chiến lược quan trọng trên đường hàng hải giữa Mỹ và Á Châu.
Đọc lại lịch sử, nguyên nhân đưa đến trận Trân Châu Cảng được kể như sau. Thời ấy mối hiềm khích giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản ngày càng gia tăng vì tình trạng nước Trung Hoa và an ninh vùng Đông Nam Á. Năm 1931, quân phiệt Nhật xâm lăng tỉnh Mãn Châu. Mặc cho Hoa Kỳ phản đối, năm 1937 Nhật tung ra một mặt trận toàn diện chiếm luôn phần còn lại của lãnh thổ Trung Hoa vì lúc này Trung Hoa rối bời vì bị Tây phương xâu xé. Năm 1939, đệ nhị thế chiến bùng nổ ở Âu Châu, Nhật liên kết với Đức Quốc Xã và Phát Xít Ý để lập nên một trục quân sự, phân công Đức-Ý ở chiến trường Âu Châu còn Nhật phụ trách vùng Á Châu với chủ thuyết “Châu Á của người Á Châu.” Hoa Kỳ phong tỏa kinh tế Nhật Bản và cấm vận dầu hỏa vào nước Nhật. Nhật Bản có nền kinh tế và kỹ nghệ rất mạnh nhưng lại không có dầu hỏa, muốn vận hành nền kỹ nghệ Nhật phải lệ thuộc vào nguồn dầu hỏa từ Trung Đông, nay bị Mỹ cấm vận nên mối hiềm khích trở nên cực kỳ căng thẳng mặc dù bên ngoài vẫn còn những vận động để thương thảo hạ nhiệt.
Kế hoạch tấn công Trân Châu Cảng để làm tê liệt hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ đã được Nhật bàn thảo và giao cho Đề Đốc Isoroku Yamamoto thi hành mặc dù cá nhân ông này cũng không muốn đụng độ với Mỹ vì ngại sức mạnh của Mỹ. Ngày 26 tháng 11, 1941, hạm đội Nhật gồm 33 tàu chiến và phi cơ trong đó có 6 hàng không mẫu hạm xuất phát từ phía Bắc nước Nhật tiến về quần đảo Hawaii theo một thủy trình xa lên hướng Bắc của hải lộ thông thường. Rạng ngày 7 tháng 12, 1941, các chiến hạm Nhật đã đến những vị trí ấn định cách đảo Oahu 230 hải lý (425 km) về phía Bắc. Đợt xuất phát đầu tiên là hàng trăm máy bay ném bom và phóng ngư lôi cất cánh vào lúc 6 giờ sáng. Trong lúc đó ở Vịnh Trân Châu, 130 tàu chiến Hoa Kỳ nằm thanh thản bỏ neo và các máy bay đậu thành từng hàng ngay ngắn. Vì là sáng ngày Chủ Nhật, các thủy thủ vẫn còn say sưa giấc mộng trên những con tàu sau một đêm Thứ Bảy vui chơi rượu bia nhảy nhót!
Visitor Center ở khu đài tưởng niệm Trân Châu Cảng.
Lúc 7 giờ sáng đài vô tuyến Opana Point bắt được dấu hiệu có một đoàn phi cơ từ phía Bắc đang tiến đến nhưng được suy luận là máy bay Mỹ từ hàng không mẫu hạm Enterprise hoặc là những chiếc ném bom B-17 từ đất liền bay ra nên không có một phản ứng nào. Đợt máy bay Nhật đầu tiên đến Trân Châu Cảng lúc 7 giờ 55 và phi đoàn trưởng Mitsuo Fuchida ra lịnh tấn công bằng mật hiệu “Tora, Tora, Tora.” Từng đợt máy bay nhào xuống thả bom và phóng ngư lôi vào các chiến hạm của Mỹ. Lửa khói ngụt trời, Vịnh Trân Châu ầm ầm nổi sóng! Tám giờ 6 phút, chiến hạm USS Arizona nổ tung vì bị một quả bom 800 kí lô đâm thủng vào boong tàu làm nổ hầm chứa đạn. Trong vòng 9 phút chiếc tàu hoàn toàn chìm hẳn mang theo đoàn thủy thủ 1,177 người! Chiếc USS Oklahoma bi trúng nhiều thủy lôi, lật úp khiến hơn 400 thủy thủ chết kẹt trong đó. Chiếc California, chiếc West Virginia chìm ngay tại chỗ trong khi đó chiếc Utah cũng lật úp. Những chiếc như Maryland, Pennsylvania và Tennessee đều bị thiệt hại. Chiếc Nevada định nổ máy bỏ chạy ra khỏi vịnh nhưng cũng bị trúng bom và phải trườn lên bờ để khỏi chìm.
Trong lúc Trân Châu Cảng bị tấn công khốc liệt thì những căn cứ quân sự và các sân bay trên đảo Oahu cũng bị oanh kích. Sau đó chừng 5 phút súng phòng không Hoa Kỳ bắt đầu phản pháo. Có nhiều quả đạn lạc rơi xuống thành phố Honolulu gây thương vong cho dân chúng, lúc đó người ta tưởng rằng là bom Nhật bỏ xuống! Sau một lúc im lặng, đợt tấn công thứ hai đến vào lúc 9 giờ, tiếp tục nhắm vào phía bên trong Trân Châu Cảng. Đợt tấn công này làm tiêu hủy chiếc USS Shaw, tàu sửa chữa Sotoyomo và gây thiệt hại thêm chiếc Nevada khiến nó ngưng hẳn hoạt động.
Trong trận tấn công Trân Châu Cảng, về thiệt hại Nhật bị bắn rớt 29 chiếc máy bay, 5 tàu ngầm con bị bắn chìm khi cố vào bên trong vịnh và nhân mạng là 64 người. Phía Mỹ số tử vong là 2,388 người, trong đó 48 người là thường dân. Số tàu chìm là 12 chiếc và 164 máy bay bị phá hủy. Tất cả các tàu đều được sửa chữa và sau này hoạt động trở lại trừ 3 chiếc là Arizona, Utah và Oklahoma.
Độ khoảng 40 phút thì xe chúng tôi tới Trân Châu Cảng. Bầu trời sáng hôm nay trong xanh và nắng vàng chiếu trên mặt biển lặng sóng. Không khí thanh tịnh, mát mẻ thật dễ chịu. Chúng tôi sắp hàng để lấy vé ở Visitor Center, vé miễn phí và ghi số xuất chiếu phim. Sau khi nhận vé xong và trong lúc chờ đợi để vào rạp xem phim tài liệu thì du khách tự do thăm viếng Viện Bảo Tàng trưng bày hình ảnh, mô hình chiến thuyền, phi cơ của cả hai bên tham dự trận tấn công hoặc mua sắm đồ kỷ niệm, giải khát, ăn uống tùy thích. Độ 45 phút sau thì xuất của chúng tôi được gọi vào rạp. Rạp chứa khoảng chừng 100 người, một thiện nguyện viên làm tại đây lượt sơ qua về lực lượng của Hoa Kỳ đóng tại Trân Châu Cảng thời đó và mời xem đoạn phim tài liệu. Phim dài 25 phút, ráp nối những đoạn phim tài liệu về trận tấn công với lời dẫn giải xúc động. Cả hội trường im lặng theo dõi, dứt phim hội trường vẫn im lặng không có tiếng vỗ tay. Tôi quan sát trong rạp không bóng dáng một du khách Nhật Bản nào! Mặc dù ở ngoài kia, trên đường phố Waikiki rất đông người Nhật!
Nấp hầm của chiến hạm Arizona bị chìm trong trận Trân Châu Cảng.
Ra khỏi rạp tất cả mọi người được hướng dẫn xuống một chiếc tàu sơn màu xanh hải quân, có những hàng ghế để du khách ngồi. Thủy thủ đoàn chỉ có 3 người lính hải quân mặc đồng phục trắng. Anh chàng lái tàu đứng trước mũi vừa cầm tay lái, miệng nhép theo tiếng dẫn giải phát ra từ máy. Để tỏ lòng kính trọng những người đã chết, du khách không được hút thuốc, ăn uống từ trong rạp chiếu phim, trên tàu và trong Đài Tưởng Niệm Arizona (USS Arizona Memorial). Tàu chạy độ 10 phút thi cập vào Đài Tưởng Niệm Arizona. Mọi người phải lên hết vì tàu sẽ đưa nhóm du khách đang ở trên Đài Tưởng Niệm về lại Visitor Center.
Đài Tưởng Niệm là một kiến trúc hình hộp chữ nhật sơn màu trắng, được đặt trên những phao nổi neo ngay trên xác chiến hạm USS Arizona đang chìm phía dưới. Đài được khánh thành vào ngày Lễ Chiến Sĩ Trận Vong vào năm 1962. Hình dáng đài trũng xuống ở chính giữa và hai đầu cất cao lên mang ý nghĩa của thiệt hại nặng nề lúc tiên khởi và chiến thắng vinh quang sau cùng. Trên đài là một bia cẩm thạch ghi danh tất cả những người đã bỏ mình theo con tàu Arizona. Đa số họ là những thanh niên 18 tuổi mới vừa nhập ngũ, có nhiều người cùng họ là anh em với nhau. Nhìn xuống xác tàu Arizona đen đúa rỉ sét, rong rêu đeo bám nằm dưới làn nước trong veo, từng đàn cá nhiều màu nhởn nhơ ăn rong bám. Thỉnh thoảng vài vết dầu loang nổi màng màng trên mặt nước.
Đứng trên Arizona Memorial nhìn về hướng Nam tức cửa biển, du khách sẽ thấy chiến hạm USS Missouri đậu nơi cầu tàu. Ngày 2 tháng 9, 1945, sau khi chịu hai quả bom nguyên tử của Mỹ, Nhật đã đầu hàng vô điều kiện và buổi lễ đầu hàng đã được diễn ra trên boong tàu Missouri. Ngày nay tàu Missouri trở thành viện bảo tàng và du khách có thể viếng thăm nó, đứng ngay trên boong tàu nơi các tướng lãnh Nhật ký văn kiện đầu hàng trước sự chứng kiến của tướng Mac Arthur. Lịch sử bao giờ cũng lập lại, khổ nhục khi chiến bại cũng tới ngày chiến thắng trong vinh quang.
Sách du lịch Trịnh Hảo Tâm đã xuất bản 8 quyển ký sự du lịch:
1. Trên những nẻo đường Việt Nam
2. Miền Tây Hoa Kỳ
3. Ký sự du lịch Trung Quốc
4. Mùa Thu Đông Âu
5. Tây Âu cổ kính
6. Miền Đông nước Mỹ và Canada
7. Hành hương thánh địa Do Thái
8. Nhật Bản, Hồng Kông-Macau, Thái Lan.
Tất cả đều dầy trên 300 trang trình bày đẹp, mỗi quyển đồng giá 15 USD (bao cước phí trong nước Mỹ) xin liên lạc: Trịnh Hảo Tâm 3683 Hawks Dr. Brea, CA 92823. Điện thoại: (714) 528-1413. Email: [email protected]
