Tác giả: LS Mark Yoshida (APALC)
Chuyển ngữ: Triệu Phong/Người Việt
Nếu quí vị đã đọc qua bài viết trước đây về đề tài miễn phần Anh ngữ khi thi vào quốc tịch Hoa Kỳ, quí vị hẳn còn nhớ có một cách khác để trở thành công dân Hoa Kỳ mà không cần phải biết nói tiếng Anh. Bài viết dưới đây bàn về luật miễn phần Anh ngữ và kiến thức công dân cho người khuyết tật.
Ðòi hỏi kiến thức công dân và Anh ngữ?
Ðể trở thành công dân Hoa Kỳ, một thường trú nhân hợp pháp phải hội đủ một số điều kiện như, có khả năng nói, đọc và viết Anh ngữ căn bản thường dùng; chứng tỏ có kiến thức về nguyên tắc căn bản của chính quyền lẫn lịch sử Hoa Kỳ.
Chưa nói thạo tiếng Anh, phải làm sao?
Quí vị nên học Anh ngữ trong khả năng của mình. Ðây không phải là chuyện dễ, nhất là khi ngôn ngữ mẹ đẻ của quí vị khác biệt với tiếng Anh, hoặc quí vị phải làm việc toàn thời gian để kiếm tiền nuôi gia đình… Tuy nhiên, vì kiến thức Anh ngữ là điều kiện để được nhập quốc tịch, đương đơn cần phải dành thời giờ và cơ hội để học.
Tuy vậy, nếu hội đủ một số điều kiện, đương đơn vẫn có thể “được miễn” phần Anh ngữ. Ðiều kiện để được miễn: Vào thời điểm nộp đơn xin vào quốc tịch, đương đơn phải ở độ tuổi tối thiểu 55 và từng là thường trú nhân ít nhất trong 15 năm. Trường hợp khác, để được miễn, đương đơn phải ở độ tuổi tối thiểu 50 và từng là thường trú nhân ít nhất trong 20 năm. Trong cả hai trường hợp trên, nếu đương đơn chưa thể nói, viết hoặc đọc được tiếng Anh, phần đòi hỏi về Anh ngữ sẽ được miễn (xin xem lại bài trước của chúng tôi về mục này để hiểu rõ thêm).
Ngoài ra còn có một ngoại lệ khác như, nếu bị khuyết tật thể chất, hoặc phát triển chậm về tâm thần trầm trọng đến nỗi không thể học được Anh ngữ hoặc kiến thức công dân, đương đơn có thể được miễn một trong hai hoặc cả hai. Ðiều này thường được gọi là “miễn trừ cho trường hợp khuyết tật.”
Miễn trừ cho trường hợp bị khuyết tật là gì?
Miễn trừ cho khuyết tật, nếu được cơ quan US Citizenship & Immigration Services (USCIS) chấp thuận, đương đơn sẽ được phép miễn một trong hai, hoặc cả hai đòi hỏi về Anh ngữ và kiến thức công dân để vào quốc tịch.
Ðể hợp lệ, đương đơn phải chứng minh mình bị khuyết tật về thể chất hoặc tâm thần, gây cản trở cho việc học về Anh ngữ và kiến thức công dân. Sự khuyết tật đó phải từng kéo dài lâu hơn một năm, và không phải do hậu quả của sự sử dụng ma túy.
Già, hay quên, có được hợp lệ miễn trừ do khuyết tật?
Không. Già hoặc mất trí nhớ không đơn thuần là lý do để được miễn trừ. Quí vị phải chứng minh rằng mình bị khuyết tật, và khuyết tật này cản trở việc học hay giao tiếp.
Làm thế nào để xin được miễn vì lý do khuyết tật?
Ðể được miễn, đương đơn phải yêu cầu bác sĩ gia đình điền mẫu đơn N-648 của cơ quan USCIS (“Medical Certification for Disability Exceptions”). Ðơn này có thể vào lấy ở trang mạng của USCIS, qua địa chỉ www.USCIS.gov/forms.
Cách điền mẫu đơn N-648?
Cả đương đơn lẫn bác sĩ gia đình cần phải đọc kỹ phần hướng dẫn. Ðơn N-648 cần phải điền ngắn gọn và cẩn thận. USCIS rất khắc khe về phần miễn trừ, do vậy nếu đơn viết luộm thuộm hoặc chểnh mảng, rất dễ bị bác.
Phần trả lời phải dễ đọc. Bác sĩ gia đình cần nên đánh máy (hoặc viết chữ in thật gọn), bằng lời lẽ mà một người không có kiến thức về y khoa vẫn có thể hiểu được.
Bác sĩ của đương đơn cần chú ý đến câu số 10, câu này hướng dẫn bác sĩ “miêu tả rõ ràng người nộp đơn bị khuyết tật như thế nào, khiến ảnh hưởng đến khả năng học và hiểu tiếng Anh và/hoặc kiến thức công dân.”
Ở đây, bác sĩ nên mô tả chi tiết tính chất của khuyết tật và tác động của tình trạng này trong việc học tiếng Anh và kiến thức công dân của đương đơn. Ví dụ, nếu ứng viên bị chứng mất trí ở mức độ đáng kể, bác sĩ phải khai rằng, “Ðương đơn thường lẫn lộn và lơ đễnh. Sự phát triển tâm thần của đương sự chậm và thoái hóa đến độ có lúc không nhận ra được người quen hay ngay cả người trong gia đình. Khi đương sự làm những công việc lặt vặt như giúp nấu nướng, đương sự tỏ ra bực tức vì không làm được điều mà vài năm trước đây họ làm khá thành thạo.” (Ðây chỉ là ví dụ; câu trả lời thật sự của bác sĩ nên đi vào chi tiết và đặc biệt nhắm thẳng vào trường hợp của quí vị.)
Mẫu đơn N-648 có nên được niêm kín?
Không. Mẫu N-648 không cần phải gửi bằng thư niêm kín. Ðúng ra, nên được luật sư về di trú duyệt qua để bảo đảm đơn được làm theo đúng hướng dẫn của cơ quan USCIS.
Ðơn xin miễn trừ bị từ chối?
Nếu nhân viên USCIS từ chối sự đặc miễn, người này sẽ phỏng vấn quí vị phần Anh ngữ và cho quí vị làm bài trắc nghiệm về Anh ngữ và kiến thức công dân. Nếu quí vị làm không được, quí vị sẽ được cho hẹn trở lại phỏng vấn một hoặc hai tháng sau, đến lúc này quí vị có thể thử nộp đơn xin miễn lần nữa. Nói một cách khác, quí vị có thể khám phá thấy rằng quí vị có đủ kiến thức về Anh ngữ và kiến thức công dân để tự đậu được phần trắc nghiệm và phỏng vấn, mà không phải xin đặc miễn. Ðôi khi điều đó xảy ra thực, biết đâu!
Thắc mắc thêm?
Nếu quí vị cần thêm sự giúp đỡ về phần miễn trừ do khuyết tật hay bất kỳ khía cạnh nào về quốc tịch, xin gọi Asian Pacific American Legal Center (APALC) tại số (800) 267-7395 (Tiếng Việt) hay (213) 977-7500 ext. 224 (Tiếng Anh).
Lưu ý:
Thông tin trên đây không nên được dùng như lời cố vấn về pháp luật và không nên dùng thay cho sự giúp đỡ và hướng dẫn của một luật sư về di trú có kinh nghiệm hay một cơ quan dịch vụ luật pháp bất vụ lợi có uy tín.
The Asian Pacific American Legal Center (APALC) là tổ chức bất vụ lợi vận động cho dân quyền, chuyên cung cấp dịch vụ và giáo dục về pháp lý, tạo dựng sự kết hợp để gây ảnh hưởng tích cực và tác động lên người Mỹ gốc Á-Thái Bình Dương và để kiến tạo một xã hội hòa hợp và công bằng hơn. APALC liên kết với Asian American Justice Center ở Washington DC, the Asian Institute ở Chicago và the Asian Law Caucus ở San Francisco.
