EURO 2012 – Một nửa của World Cup

Hà Tường Cát

Có thể gọi giải vô địch bóng đá Âu Châu, UEFA Euro, là “một nửa FIFA World Cup”. Tại sao?

-FIFA World Cup là một trong hai sự kiện thể thao toàn cầu lớn nhất, có tầm ảnh hưởng rộng rãi đến sinh hoạt dân chúng mọi nước trên thế giới.

-UEFA Euro dù chỉ được sự chú ý theo dõi ở những nơi mà bóng đá là môn thể thao đại chúng, nhưng các dân tộc và quốc gia này lại chiếm đến hơn ba phần tư nhân loại.

-Từ 1960 về sau, cứ giữa hai kỳ World Cup có một kỳ Euro và như vậy Euro coi như một bổ túc cho World Cup trong thời gian đợi chờ dài tới 4 năm.

-Trong 208 nước thành viên của FIFA, 53 nước thành viên UEFA chiếm 13 chỗ trong tổng số 32 đội được chọn vào tham dự World Cup, chứng tỏ liên đoàn Âu Châu có tầm cỡ ngang với tất cả với 5 liên đoàn còn lại.

-Qua 19 kỳ World Cup, các nước thành viên UEFA 10 lần đoạt cúp vô địch thế giới, nghĩa là hơn phân nửa.

-Hai liên đoàn bóng đá có trình độ kỹ thuật cao nhất là UEFA (Âu Châu) và CONMEBOL (Nam Mỹ). Nhưng các trận tranh giải Âu Châu tổ chức quy mô và luôn luôn được chú ý trên toàn thế giới. Do đó giải Euro thu hút sự quan tâm theo dõi hơn giải Copa America hay bất cứ giải vô địch nào ở các liên đoàn khác.

Huấn luyện viên Joachim Loew trong buổi họp báo ngày 16 tháng 5 năm 2012,
tại Le Ginestre Hotel ở Porto Cervo, miền Bắc đảo Sardinia, Ý,
nơi đội tuyển Ðức đang tập trung tập dượt. (Hình: Mario Laporta/AFP/GettyImages)

-Vòng chung kết World Cup có 32 đội tham gia còn vòng chung kết Euro chỉ có 16 đội, do đó sẽ chỉ có 4 vòng giao đấu: Vòng bảng, tứ kết, bán kết, chung kết. Tuy vậy với các đội tuyển thượng thặng ở Âu Châu, mỗi đội đã qua 10 trận đấu loại trong gần hai năm, 31 trận ở Euro 2012 chắc chắn hấp dẫn, gay go không khác gì 48 trận World Cup.

Như vậy trên nhiều khía cạnh, giá trị của Euro ít nhất tương đương một nửa World Cup và sự hấp dẫn đối với người mộ điệu chắc chắn không thua kém, để bỏ thưởng thức cuộc thi đấu bóng đá này.

Nhật báo Người Việt từ những năm 1990 đã có nhiều bài tường trình đầy đủ mỗi kỳ World Cup, rồi tới 2002 tổ chức cho độc giả xem truyền hình tại tòa báo và sinh hoạt này cũng bắt đầu với Euro 2004. Truyền thống ấy sẽ được tiếp tục trong thời gian Euro 2012 từ 8 tháng 6 đến 1 tháng 7.

Các trận đá trong giải Euro đều diễn ra vào lúc 18:00 giờ hoặc 20:45 giờ tại Ba Lan/Ukraine, thời gian rất thuận tiện để theo dõi ở Hoa Kỳ, 10:00 giờ sáng hoặc 12:45 giờ trưa giờ California.

Ðội nào sẽ là vô địch EURO-2012?

Ðây là thắc mắc và câu hỏi của tất cả mọi ai, không riêng cho người dự các cuộc thi đố hay cá cược. Tuy nhiên bài viết này không có ý định đưa ra dự đoán mà chỉ nhằm trình bày khái quát tình hình của giải. Ðể có cơ sở dự đoán tương đối chính xác, cần những sự tìm hiểu sâu rộng và theo dõi đầy đủ, đó là việc của độc giả mà chúng tôi tin là rất nhiều người đã có khả năng và am hiểu.

Arsene Wenger, 62 tuổi, huấn luyện viên nổi tiếng người Pháp đã làm việc cho nhiều câu lạc bộ Pháp và liên tục từ 16 năm nay là huấn luyện viên trưởng của Arsenal ở Anh, nói rằng “sau ba tuần lễ đội nào cũng có thể là đội vô địch”.

Tiền đạo Hòa Lan Klaas-Jan Huntelaar chơi trong câu lạc bộ F.C. Schalke
nhận chiếc cúp -khẩu súng thần công – về thành tích ghi số bàn thắng
cao nhất mùa 2011/2012, do tạp chí Kicker trao tặng, tại sân Weser ở Bremen, Ðức.
(Hình: Joern Pollex/Bongarts/Getty Images)

Lịch sử Euro đã hai lần chứng minh điều ấy. Hy Lạp chỉ là một đội mờ nhạt từ nhiều năm không có thành tích và không ai chú ý, đã bất ngờ đoạt vô địch Euro 2004. Trước đó, Ðan Mạch với một đội tuyển tập họp vội vã, cuối cùng trở thành vô địch năm 1992.

Năm đó ở vòng tuyển chọn khu vực, Ðan Mạch chỉ chiếm hạng nhì trong nhóm và bị loại khỏi giải Euro 1992 tổ chức tại Thụy Ðiển gồm 8 đội. Nhưng đội đứng đầu nhóm là Nam Tư không được phép tham dự, vì nghị quyết 757 của Hội Ðồng Bảo An Liên Hiệp Quốc ban hành lệnh cấm vận Liên Bang Nam Tư đang xảy ra nội chi?n đàn áp các tiểu bang đòi độc lập, và Ðan Mạch được chọn vào thế chỗ.

Ở vòng bảng có Pháp, Anh, Thụy Ðiển, đội Ðan Mạch thắng 1 hòa 1 thua 1 được vào bán kết. Trận gặp đương kim vô địch Hòa Lan, phải giải quyết theo lối đá phạt đền, thủ môn Peter Schmeichel phá được trái sút của Marco van Basten và Ðan Mạch thắng 5-4. Tới chung kết Ðan Mạch hạ Ðức, đương kim vô địch World Cup 1990, bằng tỷ số 2-0.

Còn Hy Lạp đi vào Euro 2004, vẫn chỉ có một đấu pháp chán nản cũ kĩ từ những năm 1970 là mỗi hậu vệ kèm sát một đối thủ tấn công. Nhưng rồi Hy Lạp đã là đội đầu tiên trong một giải lớn, thắng cả đội chủ nhà Bồ Ðào Nha cũng như đội đương kim vô địch Pháp. Tới chung kết gặp lại Bồ Ðào Nha, một đội được coi là mạnh hơn nhiều và với lợi thế sân nhà, được xem như nắm chắc chiến thắng. Tuy nhiên với chiến thuật phòng thủ “đeo dính như đỉa” của Hy Lạp, các cầu thủ Bồ Ðào Nha không thể tạo nên kết quả gì và khi qua hai hiệp phụ, ở phút thứ 57, để cho Angelos Charisteas, một cầu thủ hầu hết các trận ngồi ghế phòng hờ, ghi bàn thắng duy nhất trong trận đấu.

Cho đến nay, kết quả bất ngờ chưa thấy xảy ra ở 19 kỳ World Cup, các đội chiếm ngôi vô địch đều là những đội nổi danh và đã phải trải qua một quá trình khó khăn vất vả, lần lượt qua 5 vòng tranh đấu trong một tháng. Euro 2012 nhẹ nhàng hơn, chỉ kéo dài 3 tuần lễ, thời gian ngắn hơn và một đội nếu đi được tới chung kết cũng chỉ đá 6 trận thay vì 7. Như thế giữa hai giải, chắc chắn có những khía cạnh không giống nhau về mặt kỹ thuật cũng như những tác động khác, ảnh hưởng đối với kết quả cuối cùng. Bốn năm nữa tới Euro 2016, số đội tham dự tăng từ 16 lên 24, tình hình sẽ thay đổi và những yếu tố phụ thuộc, như sự may mắn tình cờ, sẽ ít có tác dụng quyết định hơn.

May mắn và bất ngờ là những điều không xa lạ trong bóng đá, ai cũng hiểu. Chúng ta từng chứng kiến các hành vi có phần dị đoan, thể hiện bằng những kiểu cách khác nhau, nơi nhiều cầu thủ cũng như cả huấn luyện viên. Chẳng hạn một huấn luyện viên nào đó có thể không mặc áo màu gì khác ngoài màu mà ông ta tin là đem lại may mắn, hoặc là không ít cầu thủ làm dấu thánh giá hay cầu nguyện trước khi vào trận. Thêm nữa, có người cho rằng nếu ngay từ những phút đầu trận đấu, trái sút đã đụng xà ngang hay cột dọc và ra ngoài, thì cuối cùng đôi đó sẽ khó có hy vọng thắng. Mọi dị đoan như thế đều chỉ có giá trị tương đối, không thể là quyết định, nhưng góp phần tăng thêm sự hào hứng căng thẳng cho cầu thủ và khán giả.

Xét về tất cả 16 đội ở Euro 2012, nếu may mắn hay gặp những cái hên bất ngờ trong ít ngày liên tiếp, thì cuối cùng quả thật không đội nào là không có triển vọng trở thành kẻ chiến thắng. Vả lại trình độ trong làng bóng Âu Châu không chênh lệch nhau quá xa nên chẳng đội nào dám vững tin là nắm ưu thế tuyệt đối.

Mặt khác, bóng đá không chỉ là trò may rủi, khi dự đoán hay cá cược, chắc chắn không ai muốn bắt những đội yếu, trừ khi cố tình muốn chơi kiểu “ngựa về ngược”. Theo nhiều bình luận gia, có 3 đội đáng gờm nhất ở World Cup 2012.

Ðức – Hòa Lan – Tây Ban Nha

Tây Ban Nha, Hòa Lan, Ðức là ba đội đứng đầu World Cup 2010 tại Nam Phi, chắc chắn họ đều có mong muốn và tin tưởng sẽ đạt thành công lần này.

Tuy nhiên căn cứ trên quá trình lịch sử, cũng nên lưu ý rằng có rất nhiều trường hợp, sau khi đã đạt tới ngôi vị tối cao, hầu hết các đội đều thể hiện sự xuống cấp gây chán nản cho người ủng hộ ở những kỳ tranh đấu tiếp theo. Ðó là trường hợp Ý, vô địch World Cup 2006, bốn năm sau bị loại ngay từ vòng bảng ở Nam Phi với 2 trận hòa và 1 trận thua. Ðội tuyển Pháp vô địch World Cup 1998 và Euro 2000, tới Nam Hàn/Nhật Bản năm 2002, kết quả ở vòng bảng là 2 trận thua 1 trận hòa. Còn Anh, sau chiến thắng duy nhất năm 1966, không đạt tới một thành tích gì đáng kể qua suốt 11 kỳ World Cup cho đến bây giờ.

Và còn nhiều trường hợp tương tự khác giống như vậy nữa ở World Cup hay Euro, cho nên nếu Tây Ban Nha thắng ở Euro 2012, họ sẽ làm nên lịch sử trong làng bóng đá với 3 lần liên tiếp đoạt giải lớn.

Theo nhận định của bình luận viên Simon Kuper, không nghi ngờ là hiện nay ba đội dẫn đầu ở Nam Phi 2010 đang mạnh hơn và nếu giữ được phong độ chơi như vậy, Euro 2012 sẽ là một giải tranh đấu vô cùng hấp dẫn. Nhưng huấn luyện viên Vicente del Bosque từ vài năm nay đang gặp tình trạng không vui là sự xung đột bất hòa giữa nhiều cầu thủ Tây Ban Nha. Kuper cho rằng một đội tuyển dù là hay nhất quốc tế mà thiếu sự gắn bó trong nỗ lực chung, thì sẽ khó tạo nên thành quả gì đáng kể.

Tây Ban Nha là quốc gia hàng đầu về các đội bóng đá câu lạc bộ, Real Madrid và Barcelona là hai câu lạc bộ giàu thứ nhì và thứ ba trên thế giới, sau Manchester United ở Anh. Mỗi đội câu lạc bộ bao gồm nhiều cầu thủ nhà nghề thuê từ ngoại quốc, còn số cầu thủ quốc nội thật xuất sắc để đưa vào đội tuyển quốc gia không hẳn là nhiều. Hơn nữa nếu không vượt lên trên những bất hòa giữa các cầu thủ khi họ chơi ở những câu lạc bộ khác nhau, để phối hợp và sử dụng hiệu quả khả năng của họ thì đội tuyển sẽ không có giá trị đúng như tên tuổi của nó. Làng bóng đá Tây Ban Nha có danh tiếng từ nhiều chục năm nhưng sau một lần vô địch Euro 1964 phải 44 năm sau mới tái tạo được thành tích và rồi lần đầu tiên đoạt vô địch World Cúp 2010 ở Nam Phi.

Ngoài ra đội tuyển của huấn luyện viên Del Bosque đang trong tình thế khó khăn khác là thiếu các cầu thủ then chốt. Hai tiền đạo chính, Fernando Torres ở tuổi 28 xuống phong độ với nhiều chấn thương gần đây và David Villa phải nghỉ dưỡng thương từ nhiều tháng mặc dầu hy vọng có thể trở lại trong trận đầu tiên gặp Ý ở Gdansk, Ba Lan, ngày 10 tháng 6. Thêm nữa, hậu vệ xuất sắc nhất, Carles Puyol, vừa bị thương nơi đầu gối, tối thiểu phải nghỉ 6 tuần lễ để hồi phục và do đó sẽ vắng mặt tại Euro 2012.

Nhưng Tây Ban Nha còn rất nhiều cầu thủ tài ba như các tiền đạo Roberto Soldado, Fernando Llorente, hậu vệ Sergio Ramos, tiền vệ Xabi Alonso và tiền vệ trung Cesc Fabregas, người dàn xếp đường bóng rất hiệu quả cho đồng đội trên sân, chưa kể tới thủ môn Iker Casillas. Khả năng và triển vọng chiến thắng của đội này do đó vẫn chiếm sự quan tâm hàng đầu của mọi người.

Rất nhiều khán giả trên thế giới có cảm tình với đội tuyển màu áo da cam bằng phong độ thi đấu tổng lực đẹp mắt, từ thời Johan Cruyff và huấn luyện viên Rinus Michels những năm 1970, hay với nhiều cầu thủ tên tuổi sau đó như Ruud Gullit, Marco van Basten. Tuy vậy chỉ một lần Hòa Lan vô địch Euro 1988 còn ở World Cup mấy lần đứng hạng nhì chứ chưa bao giờ chiếm được ngôi vị tối cao.

Trận chung kết World Cup Nam Phi 2010 Hòa Lan đã làm mọi người bất mãn vì thất bại trước Tây Ban Nha và bằng lối chơi bạo, khác hẳn truyền thống của mình. Qua những dư luận phê phán chỉ trích nặng nề, đội tuyển dưới sự điều khiển của huấn luyện viên Bert van Marwijk đã có nhiều cải thiện và tiến triển tốt. Giai đoạn đấu loại khu vực để đến Euro 2012, Hòa Lan đứng đầu nhóm, thắng liên tiếp 9 trận chỉ có một trận thua Thụy Ðiển; ghi 37 bàn và để lọt lưới 8 bàn. Robin van Persie và Klaas-Jan Huntelaar cùng 28 tuổi, là những tiền đạo đã ghi 33 và 47 bàn thắng. Nhưng một tiền đạo xuất sắc khác, Arjen Robben, chưa hồi phục sau chấn thương nhưng có thể sẽ tham gia Euro 2012 được. Bình luận viên thể thao Anh, Neil Bason, là người tin tưởng đội tuyển Hòa Lan thắng Euro 2012.

Ðội tuyển luôn luôn được đánh giá cao là Ðức, từ 16 năm qua chưa chiếm lại được ngôi vị tối cao ở Euro hay World Cup, chắc chắn có quyết tâm rất mạnh để tái tạo thành tích. Ðội tuyển của huấn luyện viên Joachim Low với trung bình 2.25 điểm mỗi trận đấu được xem là thành công nhất trong lịch sử bóng đá, tuy nhiên qua thời gian khá dài chưa đạt kết quả cuối cùng. Với đầy đủ các ngôi sao còn lại từ Nam Phi 2010 cộng thêm các tài năng trẻ đang lên như Mario Gotze và Toni Kroos, đội Ðức có thành phần hoàn hảo trong cuộc tranh tài sắp tới.

Kỹ thuật lên bóng của đội Ðức đã chứng tỏ thành công từ 10 năm nay và nếu tiền đạo Miroslav Klose có thể chưa hoàn toàn lành mạnh để ra sân thì cũng không phải là một khoảng trống không thay thế được. Hơn nữa mọi người đều biết Ðức có một chiến thuật rất khôn ngoan và linh động qua sự nghiên cứu và phân tích tường tận đối phương. Tuy vậy, như nhận xét của huấn luyện viên Laurent Blanc đội tuyển Pháp: “Ai cũng hiểu chỗ yếu nhất của Ðức là tuyến phòng thủ”. Ðiều này đã thể hiện ở Nam Phi trong trận đụng Tây Ban Nha và trong trận giao hữu hồi tháng 2 vừa qua thua Pháp 1-2.

Dầu sao Nick Hart trong bài nhận định ngày 15 tháng 5 trên Bleacherreport.com dứt khoát kết luận là đội tuyển Ðức sẽ chiếm vô địch. Ở giai đoạn đấu loại khu vực để vào Euro 2012, Ðức toàn thắng 10 trận, ghi 34 bàn thua lại 7; Miroslav Klose, Mario Gomez và Mesut Ozil ghi tổng cộng 20 bàn. Hart nói rằng Ðức là một đội rất kỷ luật với lối chơi không gò bó nhưng theo đúng hướng dẫn của huấn luyện viên Joachim Low và sẽ không dễ dàng để đối phương tấn công xuống phần đất của mình.

Hãy còn quá sớm

Phần trình bày trên có thể đưa đến ngộ nhận là cuối cùng tranh chấp sẽ tập trung quanh 3 đội tuyển Tây Ban Nha, Hòa Lan, Ðức. Thực tế không đơn giản như vậy qua nhiều giai đoạn tranh đấu phức tạp mà mỗi biến chuyển đưa đến những hậu quả khác nhau rất xa.

Mỗi đội trước hết cần phải lọt qua vòng bảng và tình thế cuộc đấu trong những vòng tiếp theo không những chỉ do kết quả họ lập được, mà còn phụ thuộc tình hình ở bảng khác. Bình thường người ta cho rằng các huấn luyện viên có thể tìm cách tiên liệu hay tính toán, nhưng điều này sẽ khó khăn hơn là ở World Cup với cuộc tranh đấu dài hơn, và chưa chắc đem lại hiệu quả mong muốn như dự tính. Ðể bảo đảm an toàn, tốt nhất vẫn là phải cố gắng thắng từng trận đá, không thể lơi lỏng một trận nào.

Vòng bảng là cơ hội cho tất cả 16 đội đều có thể nổi lên, không riêng những đội được coi là có ưu thế. Ngoài yếu tố may mắn, ý chí và nỗ lực vượt mức của từng đội sẽ đưa tới nhiều chuyển biến bất ngờ. Trong số 4 bảng, ít nhất có hai bảng rất gai góc khó khăn, được gọi là “bảng tử thần” hay “bảng tàn bạo”.

Ở bảng B, cả 4 đội Hòa Lan, Ðan Mạch, Ðức, Bồ Ðào Nha, đều có thể coi là gần tương đương tầm cỡ, không thể biết chắc kết quả của mỗi trận đấu. Tuy nhiên, dự đoán chung nhất là Ðức và Hòa Lan sẽ vượt qua vòng bảng.

Tâm lý chung của mọi người là ít nhiều tiếc nuối những đội danh tiếng sớm bị loại trong những giải lớn như thế này, vì đụng ngay phải những đối thủ quá mạnh. Biện luận về tình hình ấy, ký giả thể thao Timothy Rapp viết: “Bồ Ðào Nha không phải là đội chỉ nổi vì một cầu thủ độc diễn. Trái lại, họ có nhiều tài năng, đồng đội của Ronaldo như Pepe, Fabio Coentrao, Nani, Raul Meireles và những người khác. Nhưng đặc tính của đội Bồ Ðào Nha là chơi không vững vàng. Bảng B không phải chỗ để có thể thua một trận nào. Bồ Ðào Nha là mối nguy cho bất cứ đội nào đụng với họ nhưng cuối cùng thì đội tuyển tài nghệ này sẽ lại một lần nữa không đi đến kết quả”.

Với Ðan Mạch, theo Rapp: “Nếu Ðan Mạch muốn làm nên chuyện gì trong bảng, thì ở trận đầu tiên, ít nhất phải thủ hòa với Hòa Lan. Hồi tháng 10 họ đã từng chứng minh có thể đánh bại Bồ Ðào Nha. Ðạt hai kết quả đó, với 4 điểm, Ðan Mạnh sẽ có vị trí khả quan khi gặp Ðức. Thực tế đội này có khả năng 2 hòa một thắng và với 5 điểm sẽ chắc chắn tiến tới tứ kết”. Nhưng Rapp lại kết luận rằng ông ít tin tưởng mọi chuyện sẽ diễn tiến được như vậy vì Ðan Mạch là một đội mạnh nhưng lọt vào bảng quá tàn bạo này.

Bảng C gồm Ý, Tây Ban Nha, Ireland, Croatia; đơn giản có thể tạm tin là Tây Ban Nha phải chiếm được một trong hai vị trí đầu, nhưng thật ra ba đội còn lại đều không kém triển vọng.

Hai bảng A và D có vẻ kém gay cấn hơn, nhưng không thể biết cuối cùng sẽ là Anh, Pháp, Nga, Ba Lan hay Thụy Ðiển, Hy Lạp, Czech, Ukraine vào tới tứ kết và đối thủ lúc đó sẽ là đội nào.

Tất cả những vấn nạn này, 10 ngày sau khi Euro khởi đầu sẽ biết rõ. Lúc ấy, dự đoán cũng vẫn còn rất khó nhưng đã ít rắc rối phức tạp hơn.

Ðộc giả hãy theo dõi đừng nên bỏ qua trận nào trong 31 trận Euro 2012, và nếu muốn bàn luận thêm – vì xem đá bóng chỉ vui và thêm hào hứng nếu cùng với nhiều người khác – xin hẹn đến hội trường Nhật Báo Người Việt! (H.C.)