PHẠM ÐÌNH
“Tôi là người từ Việt Nam mới qua, vừa mua được cái xe đã qua tay nhiều người sử dụng, chủ cũ dặn là phải nhớ thay nhớt thường xuyên. Mấy người thợ máy nói phải thay nhớt sau 3,000 dặm, nhưng tôi lại thấy có người nói là thay sau 7,000 dặm, tôi không biết đúng sai thế nào. Xin ông giải thích giúp được không?”
Kiểm tra nhớt xe. (Hình minh họa: Rob Elliott/AFP/Getty Images)
Ðề tài này đã được nói tới vài lần trên trang báo, nhưng đây là một công tác căn bản, có nhắc lại cũng chẳng thừa. Hơn nữa khoa học kỹ thuật đổi mới mỗi ngày, nên việc thảo luận bất cứ một đề tài cơ khí nào cũng không hoàn hoàn chỉ là lặp lại chuyện cũ. Việc thay nhớt cũng vậy, chỉ một vài năm trước đây thôi, ai cũng chủ trương thay nhớt 3,000 dặm và tin chắc về điều ấy không khác gì như tin Kinh Tin Kính (theo lối nói của người Công Giáo). Nhưng bây giờ hỏi lại, chắc chỉ có những người thợ máy mới mạnh miệng cổ võ điều đó mà thôi. Xét ra cũng phải, cổ võ như vậy có 2 điều lợi: Lợi thứ nhất là thêm công ăn việc làm cho chính mình; Lợi thứ hai là chẳng làm hại ai, mất mấy chục đồng thay nhớt không phải là việc lớn mà lại mua được sự yên tâm. Ai cũng nghĩ vậy, mà ít khi nghĩ rằng bây giờ đã là thế kỷ 21.
Khoa học kỹ thuật thế kỷ 21
Ðúng, trong điều kiện kỹ thuật của thế kỷ 21, nếu cứ giữ nguyên cái triết lý 3000 dặm ấy thì có nhiều thiệt hại lắm:
1. Ðối với những cái xe chưa tới 5 tuổi đời, thay nhớt sau 3,000 dặm thật là uổng phí – phí tiền, phí nhớt, và phí môi trường. Cái chữ “phí môi trường” nghe hơi lạ tai, nhưng thời buổi này nó được coi là phí phạm lớn nhất. Người ta luôn luôn đặt câu hỏi, nhớt thải chảy đi đâu? Nếu cứ phóng tay, đổ đại xuống đất thì quả là đại họa: Nó sẽ làm ô nhiễm môi sinh, ô nhiễm nguồn nước ngầm, chảy ra biển làm hại các loài thủy sinh khác.
2. Trong khi đó, khoa học thời đại này đang vọt đi như tên bắn, mỗi ngày đã mỗi xa, nói gì tới mỗi năm. Ðầu máy xe hơi bây giờ là một trời một vực so với những đầu máy của thập niên 1970, là thời gian khai sinh nguyên tắc 3,000 dặm. Nếu bạn còn sử dụng được những cái xe xuất xưởng từ thời đó, như chiếc Volswagen 1966 của ông giáo Irv Gordon, thì đương nhiên qui tắc 3,000 là “the best policy.” Nhưng đừng bắt những chiếc xe láng o ra đời từ năm 2000 trở lại đây cũng phải giống như mình. Kỹ thuật lắp ráp đầu máy tinh vi và cải tiến nhiều, độ “rơ” không còn bao nhiêu, tiến trình ma sát giảm thiểu đáng kể, đầu máy làm việc ít mà công suất lại cao; đương nhiên sẽ kéo dài tuổi thọ của nhớt.
3. Ngoài ra, chính phẩm chất nhớt bây giờ cũng không còn là phẩm chất nhớt ngày xưa. Nếu xe bạn vẫn đang dùng nhớt 10W-40, thì cứ yên tâm với 3,000 dặm. Nhưng đa số xe thời nay dùng nhớt 5W-30, 10W-30 hoặc nhớt tổng hợp (synthetic) thì độ bôi trơn, sức chịu nhiệt của chúng không thể lấy tiêu chuẩn cũ ra mà đo lường.
Hiện nay, nhiều nhà sản xuất đã mạnh miệng cho phép người sử dụng thay nhớt sau mỗi 5,000; 7,000; 10,000; hoặc thậm chí 15,000 dặm. Chẳng hạn, xe Toyota pickup 2005 cho phép tài xế thay nhớt sau mỗi 5,000 dặm; Honda Odyssey cho phép sau 7,500 dặm, General Motors cho phép 7,500 dặm với đời xe Chevrolet Malibu 2007, và Ford cho phép 10,000 dặm với đời xe Fiest 2011. Chưa hết, xe Porsche Boxter 2008 có thể chịu chơi tới 12,000 dặm, trong khi những chiếc BMW 2010 có thể “găng” tới 15,000 dặm trước khi phải thay nhớt.
Não trạng tài xế thế kỷ 21
Trớ trêu thay, vẫn còn một số lớn tài xế trung thành với não trạng 3,000, mặc dầu cái sự trung thành ấy đang nạo sâu vào túi tiền, và làm cho “bà lão” môi sinh vốn đã “hom hem” lại càng dễ nhức đầu sổ mũi.
Theo một khảo cứu mới đây của cơ quan CalRecycle, riêng trong tiểu bang California, các nhà môi trường phỏng đoán còn tới 10 triệu tài xế 3,000, và tổng số nhớt tiêu thụ là 114 triệu gallon nhớt một năm, đủ để đổ đầy 173 hồ bơi Olympic. Nhưng đó mới chỉ là California, nếu nhân rộng ra cho toàn nước Mỹ thì sao nhỉ? Theo báo cáo của Học Viện Dầu Khí Hoa Kỳ (API = American Petroleum Institute) thì các cơ sở tái chế phải xử lý tới hơn 1 tỷ gallon nhớt thải một năm!
Phát ngôn viên của tổ chức CalRecycle, ông Jeff Danzinger, phát biểu, để biết thế nào là phải chăng, tài xế chỉ cần theo đúng như đề nghị của nhà sản xuất. Vậy, chúng ta thử mở sách cẩm nang xem nhà sản xuất nói gì? Có lẽ bạn sẽ ngạc nhiên khi những cuốn sách “giáo khoa” ấy chẳng đề nghị chữ gì, ngoài chữ châm thêm nếu cạn. Có những cuốn ghi cụ thể hơn thì không thấy cuốn nào ghi 3,000 cả, mà thường là cao hơn số đó. Thực ra chẳng mấy ai trong chúng ta, ngay cả những người tài xế bản xứ, bỏ giờ ra đọc sách. Biết vậy nên hiện nay có nhiều nhà sản xuất đã phải dùng tới phương pháp “thính thị” (tai nghe mắt nhìn) bằng cách gắn một máy cảm ứng trên dashboard để nhắc chừng khi nào là lúc phải thay nhớt. Người ta tin rằng, nếu xe nào cũng được lắp một máy cảm ứng như thế, có lẽ lượng nhớt tiêu thụ sẽ giảm hẳn.
Nếu là người hay chơi game trên Online, hôm nay Phạm Ðình đề nghị bạn nên đổi trò bằng cách vào website sau đây: http://www.checkyournumber.org/ để tìm xem xe của bạn có thể đi được bao nhiêu ngàn dặm trước khi thay nhớt. Và bạn đừng ngạc nhiên khi thấy kết quả: Không có chiếc xe nào từ đời 2000 trở lại đây phải thay nhớt ở con số 3,000 dặm cả.
Có người sợ rằng nếu để quá 3,000 miles thì đầu máy không bền, xe chóng hư. Nhưng sợ như vậy là “bảo hoàng hơn vua” rồi, ai là người có tiếng nói xác đáng nhất về cái xe? Có phải là nhà sản xuất không? Vậy không tin nhà sản xuất thì tin ai?
Tuy nhiên, nếu xe của bạn đã cũ trên 12 tuổi, và lại chạy trong những điều kiện khắc nghiệt – là một điều khó tìm được trong điều kiện đường sá tại Hoa Kỳ – thì đó lại là chuyện khác, có lẽ bạn phải gắng sống với cái triết lý 3,000 đó thêm một thời gian nữa trước khi có khả năng đổi xe.
Lái xe trong điều kiện khắc nghiệt
Thực ra, đề nghị của nhà sản xuất được đưa ra dựa vào hoàn cảnh lái xe trong những điều kiện bình thường. Còn nếu bạn thường phải đi lại trong những hoàn cảnh gay go khó khăn thì khác. Vậy, lái xe trong hoàn cảnh gay go là thế nào? Là khi tuần nào bạn cũng phải lái xe trong ít nhất MỘT trường hợp sau đây:
-Bị bó buộc phải nổ máy tại chỗ quá lâu. Thí dụ: Lái xe giao bánh Pizza, giao báo, giao thực phẩm, giao sữa, là những người phải dừng lại rất nhiều lần trong một tuyến đường, nhưng ngại không tắt máy, cứ để cho xe nổ tại chỗ trong khi dừng lại giao hàng.
-Những chiếc xe phải di chuyển trên những tuyến đường thường hay kẹt xe, với chuyển động được mô tả là “stop-and-go traffic,” nghĩa là nhích được một chút lại dừng, rồi nhích, rồi dừng.
-Lái xe trong thời tiết cực lạnh dưới 10 độ F hoặc trên 90 độ F, trong thời tiết nóng ẩm.
-Xe thường chỉ sử dụng đi quãng ngắn, dưới 5 miles. Chẳng hạn, có nhiều vị cao niên được con cái chiều chuộng, mua cho một chiếc xe đời mới “chỉ để ông bà cụ chở nhau đi bác sĩ.”
-Những cái xe phải kéo theo rờ moọc nặng nề.
Trong trường hợp đó, bạn nên thay nhớt sớm hơn qui định của nhà sản xuất.
Kết luận
Như vậy, dù là người mới có cái xe đầu tiên trong cuộc đời một Việt kiều le lói, bạn cũng biết phải làm gì rồi chứ? Hay là nếu bạn thấy rắc rối quá, thì xin nhớ giúp cho 1 câu này: Xe chạy trong điều kiện bình thường, chưa tới 12 tuổi: Thay nhớt trong khoảng 5,000 tới 6,000 dặm hoặc 6 tháng một lần; Xe ít chạy, một năm chưa tới 1000 miles vẫn phải thay nhớt 1 năm một lần. Ngoài ra, nếu là xe chạy bình thường, không nên dùng nhớt tổng hợp đắt tiền, chỉ dùng nhớt thường đúng theo qui định của nhà sản xuất là đủ.
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728-9255. Tel: 714-837-1935. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
