WASHINGTON (Bloomberg) – Những dữ kiện kinh tế tài chính mới nhất vừa được đưa ra ở Hoa Kỳ cho biết giá sinh hoạt “đứng im” trong Tháng Bảy (tháng thứ nhì liên tiếp), và mức gia tăng lạm phát so với năm ngoái là nhỏ nhất từ hơn một năm rưỡi qua.
Mặc dầu kinh tế có những dấu hiệu tốt, mức thất nghiệp vẫn còn 8.3%. Trong hình, người tìm việc đứng chờ hàng giờ tại một hội chợ việc làm ở Manhattan, New York, hôm 15 Tháng Tám. (Hình: John Moore/Getty Images)
Với lạm phát được kiềm chế ở mức thấp, Ngân Hàng Trung Ương Hoa Kỳ – Fed (Federal Reserve) – có “hoàn cảnh” để đưa ra một đợt “bơm tiền” mới nhằm khắc phục tình trạng thất nghiệp vẫn còn tồn tại dai dẳng, ở mức 8.3%.
“Bơm tiền” là biện pháp tiền tệ đặc biệt của Ngân Hàng Trung Ương để kích thích hoạt động kinh tế khi mà những biện pháp thông thường khác không có đủ hiệu lực. Ðược gọi là “Quantitative Easing” (viết tắt QE), biện pháp này có mục tiêu làm gia tăng số lượng tiền tệ lưu thông trên thị trường tài chánh. Các ngân hàng sẽ có thêm vốn tiền mặt để cho vay làm ăn, như thế kích thích đầu tư và sản xuất. Ðơn giản có thể hiểu đây là việc “in thêm tiền” như người ta thường gọi, nhưng thật ra cách mô tả ấy chỉ đúng trên nguyên tắc. Trong thực tế, Ngân Hàng Trung Ương chỉ cần dùng phương tiện điện tử để cộng thêm tiền vào một trương mục.
Ngân Hàng Trung Ương dùng biện pháp QE khi lãi suất đã xuống tới mức rất thấp, gần số 0, mà vẫn không có được tác dụng mong muốn (ít nơi muốn vay). Ðể thực hiện, Fed sẽ tự tạo ra tín dụng bằng cách lập ra một trương mục “ex nihilo” (nghĩa là không từ cái gì hết) để mua lại từ các ngân hàng những loại tài sản bao gồm công khố phiếu nhà nước, trái phiếu công ty, chứng khoán có bảo đảm và các thế chấp.
QE cũng có thể gặp rủi ro, chẳng hạn nếu các ngân hàng muốn giữ lại tiền để tăng tư bản dự trữ chứ không đưa ra kinh doanh. Và rủi ro lớn nhất là mặc dầu đã có đủ vốn, thị trường vẫn chỉ có một lượng sản phẩm cố định để bán chứ không sản xuất thêm lên, và như thế đưa tới giá cả tăng cao và lạm phát.
Theo lý thuyết, QE có hai hiệu quả. Trước hết tác động đến các ngân hàng, khi có thêm tiền trong trương mục, ngân hàng sẽ quyết định cho công ty xí nghiệp hay cá nhân vay mượn thêm và gia tăng hoạt động kinh tế. Thứ hai, khi Fed mua trái phiếu thì số lượng trái phiếu trong nền kinh tế giảm đi, do đó sẽ có nhu cầu mới về trái phiếu và các công ty kinh doanh có thể vay mượn rẻ hơn.
Trong tình hình hiện nay ở Hoa Kỳ, mặc dầu giá thực phẩm tăng 0.1% tháng trước, lạm phát tiếp tục thấp nhờ giá năng lượng xuống 0.3%. Hạn hán còn kéo dài gây tổn hại nặng nề cho nông nghiệp ở nhiều vùng trên toàn quốc có thể sẽ còn làm cho giá lương thực lên cao trong những tháng tới, nhưng tác động đến lạm phát không nhiều vì thực phẩm chỉ chiếm khoảng 14% trong chỉ số tiêu thụ.
Lạm phát không tăng khiến Fed có thể thi hành những chính sách kích thích kinh tế mới. Tuy nhiên những dữ kiện mới nhất về sức mua của giới tiêu thụ và về khả năng tạo thêm việc làm chứng tỏ nền kinh tế có dấu hiệu tiến lên trong quý 3. Ngoài ra sản xuất kỹ nghệ tăng 0.6% Tháng Bảy sau khi chỉ tăng có 0.1% Tháng Sáu. Do đó theo nhận định của Michael Woolfolk, chiến lược gia tiền tệ cao cấp thuộc BNY Mellon ở New York: “Dù QE vẫn là một kế hoạch khả thi với Fed, có lẽ thời điểm tiến hành sẽ được hoãn lại cho đến khi tình thế xấu hơn.”
Fed đã đưa ra đợt QE thứ nhì, gọi tắt là QE-2, trong quý 4 năm 2010, loan báo dành $600 tỷ để mua lại những trái phiếu ngân khố dài hạn và tái đầu tư thêm từ $250 tỷ đến $300 tỷ vào các chứng khoán có thế chấp.
Giới chức Fed sẽ họp vào ngày 12-13 Tháng Chín và Chủ Tịch Ben Bernanke sẽ đọc diễn văn trong cuộc họp ở Jackson Hole, Wyoming, qua đó có thể dự đoán được chính sách tài chính trong ngắn hạn của Fed sẽ như thế nào. (HC)
