Nguyên Huy/Người Việt
WESTMINSTER – “Năm mươi năm tản lạc, nay thì chắc ai nấy cũng đều trên dưới 70 cả rồi nên chúng tôi, những nam nữ cựu học sinh của trung học tư thục Nguyễn Trường Tộ, Vĩnh Long thấy tha thiết phải có một cuộc họp mặt nhau, biết đâu chả là lần cuối cho nhiều người.” Ðó là tâm trạng của ông Mai Thế Nghĩa, một cựu học sinh của trung học Nguyễn Trường Tộ thập niên 50s.
Cổng trường Nguyễn Trường Tộ xưa, nay đâu còn nữa.
Với bà hội trưởng Hội Cựu Học Sinh Nguyễn Trường Tộ, bà Nguyễn thị Nhiều, đang ở Arizona, thì “đáng lẽ chúng tôi đã tổ chức lần hội ngộ đầu tiên vào năm ngoái nhưng cứ lần lữa thành ra mãi năm nay mới thành hình được. Cũng bởi có hai nhân vật trong hội chúng tôi mới ra đi năm rồi nên chúng tôi không còn lý do nào để thư thư lại nữa. Hai vị vừa mới ra đi đó là thầy giám học Trần Văn Phong và một cựu học sinh trong số anh chị em vận động tổ chức cuộc họp mặt. Thật là đáng tiếc biết bao.”
Cuộc họp mặt của các cựu học sinh Nguyễn Trường Tộ được dự trù tổ chức trong hai ngày vào cuối tuần này. Ngày 25 tháng 8 sẽ họp mặt nhau tại tư gia của cựu học sinh Mai Thế Nghĩa vào lúc 3 giờ chiều. Qua hôm sau, Chủ Nhật 26 tháng 8, sẽ cùng nhau tham dự một tiệc hội ngộ tại nhà hàng Grand Garden trên đường Bolsa trong thành phố Westminster từ 10 giờ sáng cho đến 3 giờ chiều.
Theo trưởng ban tổ chức Nguyễn Thị Nhiều cho biết thì “đây là cuộc hội ngộ đầu tiên của thầy trò Nguyễn Trường Tộ sau 50 năm mới gặp lại. Hiện chúng tôi đã liên lạc và mời được 6 thầy cô đến tham dự trong đó có thầy Lê Châu Lộc, cựu nghị sĩ của Quốc Hội đệ II Cộng Hòa VN. Một thầy ở Pháp cho biết nếu tình trạng sức khỏe khả quan hơn thì sẽ bay sang. Một cô ở Canada cũng hứa sẽ xuống tham dự nhưng hôm qua lại cho biết không sắp xếp xong được chuyện nhà nên đành phải gửi lời thăm hỏi anh chị em và chúc cho cuộc hội ngộ thành công mỹ mãn. Về phía anh chị em học sinh thì riêng tôi đã liên lạc được với hơn 100 anh chị em cựu học sinh Nguyễn Trường Tộ. Sáu mươi người đã nhận lời tới tham dự buổi họp mặt lần đầu tiên này. Riêng Linh Mục Nguyễn Hữu Lễ ở New Zealand, một học sinh những niên khóa đầu tiên của trường, tháng 10 cha mới có công chuyện qua Hoa Kỳ nên lần này cũng chỉ gửi lới thăm đến anh chị em và thầy cô cũ thôi.”
Kể về nguyên nhân để cựu học sinh Nguyễn Trường Tộ tổ chức cuộc hội ngộ này, ông Mai Thế Nghĩa cho biết: “Không kể một số anh em chúng tôi thuộc nhiều niên khóa, các thầy Lê Châu Lộc và Nguyễn Ðức Hạnh cũng khuyến khích và thúc đẩy chúng tôi mau chóng tổ chức cuộc họp mặt đầu tiên này. Sự tha thiết của hai vị thầy cũ và lòng mong mỏi của anh chị em cựu học sinh Nguyễn Trường Tộ khắp nơi đã khiến chúng tôi vượt qua mọi trở ngại mà quyết tâm tổ chức. Cái khó khăn nhất là làm sao tiếp đón được anh chị em và thầy cô ở nhiều nơi xa về nhưng với tấm lòng tìm về hơi ấm của nhau chúng tôi hy vọng sẽ được tha thứ nếu có sơ khuyết nào trong việc tổ chức. Bên cạnh buổi gặp mặt hội ngộ này, chúng tôi cũng ra được một Ðặc San Nguyễn trường Tộ với chủ đề là Một Thời Ðể Nhớ do phu quân của bà hội trưởng thực hiện tập trung được những tâm tình của thầy trò Nguyễn trường Tộ cũng như những hình ảnh của Một Thời Ðể Nhớ. Ðặc san sẽ phát hành trong buổi hội ngộ này.”
Ông Trần Khải Trung, một cựu học sinh Nguyễn Trường Tộ vào những niên khóa đầu của trường kể rằng: “Tổ chức được cuộc gặp gỡ này là điều rất tốt, ai cũng mong mỏi cả. Năm mươi năm qua, hơn nửa đời người, có biết bao sự đổi dời, thay ngôi đổi vị, cay đắng ngọt bùi gần như được nếm cả. Bỗng chốc nhìn lại thấy chỉ còn có thời gian niên thiếu dưới mái trường xưa, hồn nhiên vui sống, lòng đầy hân hoan nhìn về tương lai là thời gian hạnh phúc hơn cả. Những ai có chung tâm trạng với mình đây. Chắc là chỉ có bạn cũ thầy xưa là thấu hiểu được nỗi lòng này thì cuộc vui hội ngộ này là điều hạnh phúc lắm chứ.”
Ðược hỏi về thế hệ của ông, nay ở hải ngoại những ai thành công những ai thất bại thì ông Trung mỉm cười cho biết: “Thành công là thành công thế nào. Nếu căn cứ trên đời sống vật chất thì hầu hết đều thành công cả. Những ai qua được 75 thì có thể có đời sống sung túc hơn. Còn những ai qua sau khi đã ở tù cộng sản hàng chục năm vì tội làm ‘sĩ quan Ngụy’ làm ‘viên chức Ngụy,’ kể cả ‘làm dân Ngụy’ thì đời sống có thể không được dư dả nhưng về con cái thì hầu như gia đình nào cũng để cho con cái theo học được đến nơi đến chốn.”
Nguyễn Trường Tộ là một trung học tư thục khá lớn ở Vĩnh Long được thành lập khoảng năm 1951 do các linh mục và các “Frères” trong nhà Dòng đứng ra tổ chức trên một khu đất bên cạnh nhà thờ Vĩnh Long. Ban đầu thì mới tổ chức được các lớp thuộc đệ I cấp của trung học và dạy theo chương trình Pháp. Học sinh nào tốt nghiệp đệ Tứ muốn học nữa thì sang Tống Phước Hiệp hay lên Saigon nếu có điều kiện. Tuy chỉ là đệ I cấp và là một tư thục nhưng phẩm chất giáo dục của Nguyễn Trường Tộ không thua kém bất cứ một trung học công lập nào nhất khi được chuyển sang chương trình Việt. Các giáo sư phụ trách ngoài các linh mục và các “Frères” đã tốt nghiệp bậc cử nhân còn có nhiều giáo sư du học từ ngoại quốc về được nhà Dòng mời dạy. Do đó các cựu học sinh Nguyễn Trường Tộ khi ra trường nhiều người đã là những công chức xuất sắc trong chính quyền VNCH như cựu Thượng Nghị Sĩ Lê Châu Lộc, Linh Mục Nguyễn Hữu Lễ hay những sĩ quan ưu tú của QLVNCH. Bác Sĩ Phạm Ngọc Giao, nổi tiếng về giải phẫu, hiện nay đang ở Texas là một trong số những người này.
Bìa Đặc san Trường Nguyễn Trường Tộ
Theo ông Mai Thế Nghĩa cho biết thì trường Nguyễn Trường Tộ nay không còn nữa. Dưới chế độ mới, trường đã bị ủi sập và biến thành một vườn hoa.
Tên trường là tên một danh sĩ dưới triều Tự Ðức rất chuộng lối học thực dụng được sự giúp đỡ của Giám Mục Gauthier (tên VN là Ngô Gia Hậu) ông sang du học tại Hương Cảng rồi Ý và Pháp. Khi về nước ông mang những hiểu biết của mình thu thập được tại các quốc gia tiên tiến đã làm nhiều biểu trần lên vua Tự Ðức để cải cách việc cai trị mong giúp được cho việc phú quốc cường dân hầu đối phó với thời cuộc. Nhưng tiếc thay vua Tự Ðức với quần thần không có được cái nhìn xa trông rộng nên đã bãi bỏ hết những bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ.
