Phạm Ðình
Tết Tây vừa qua, chúng ta lại đang hân hoan bước vào mùa Tết Ta, với nhiều háo hức và ước mong cho Năm Mới, cả Tây cả Ta, đều được hanh thông và may mắn. Trong những niềm mơ ước đó, bạn có mong làm chủ một cái xe mới không? Nếu có thì chắc hẳn những điều bàn luận dưới đây không phải là vô ích.
Một chiếc xe Toyota FJ Cruiser tại một triển lãm ở New York. (Hình minh họa: Mario Tama/Getty Images)
Thế nào là best deal?
Xe hơi là một mặt hàng tiêu thụ, nhưng nó không giống như thực phẩm xài ngay, mà được sử dụng dài lâu trong 5 năm, 10, 20 hoặc lâu hơn thế nữa. Ít khi nó được hân hạnh phục vụ một người từ ngày xuất xưởng cho đến khi về nghĩa địa. Thực tế, nó phục vụ nhiều người, vì được chuyền tay qua nhiều đời chủ nhân. Chính vì thế, theo các chuyên gia trong giới tiêu thụ thì khi đánh giá một hiệu xe, cần phải xem giá trị thị trường của nó trải qua thời gian, nghĩa là khuynh hướng giảm giá của nó (depreciation value) như thế nào. Ðó là một điều chắc chắn người mua xe phải để ý khi đi tìm một “best deal”, chứ không chỉ xem giá cả đề ngoài cửa sổ (sticker price) rồi miệt mài thương lượng trên con số đó mà thôi.
Người ta thường nói, ngay cái phút bạn lái chiếc xe brand new, bóng lộn và thơm lừng ra khỏi bãi đậu xe thì giá trị của nó đã giảm sút ít nhất 1/5. Thí dụ, bạn vừa trả cho đại lý $20,000 để lấy xe thì khi lái xe mang về nhà để hưởng cái giây phút hãnh diện đầu tiên với gia đình, với hàng xóm, bạn đã mất tiêu $4,000. Nói dại, nếu có việc emergency buộc bạn phải có tiền trang trải ngay nên cần bán xe, thì nhiều lắm bạn cũng chỉ lấy lại được $16,000. Thực tế có thể du di chút đỉnh tùy theo kiểu xe, hiệu xe, đời xe, và sự may mắn cá nhân, nhưng “lệ làng” nói chung là như vậy. Vì thế, tính toán “giá trị suy giảm” phải được coi là một phần quan trọng trong quyết định chọn mua xe.
Tính toán giá trị suy giảm như thế nào?
Có nhiều cách để tính toán giá trị suy giảm. Trước tiên là cách “thủ công”: Bạn dò tìm giá cả cái xe qua các đại lý, các trung tâm đấu giá. Cách này không khó, nhưng rất mất thời giờ, nên thực tế chỉ được thực hiện qua tin đồn: Bạn định mua một cái xe A, nhưng ông xã bảo là “nghe nói” kiểu xe A xuống giá nhanh lắm, hoặc cô bạn làm cùng sở cho biết bạn trai của cổ đang muốn bán một chiếc xe như vậy mà chưa được. Ngoài cái kiểu “nghe nói” (hearsay) chẳng có bao nhiêu giá trị như vậy, chúng ta có một phương pháp chính xác hơn dựa vào thống kê: Rất may mắn, nhờ Internet, chúng ta có được kết quả thống kê bằng cách tìm một trang mạng (website) có sẵn một bàn tính (calculator) về giá trị suy giảm, bạn chỉ việc cung cấp các chi tiết về chiếc xe, như hiệu xe (brand), kiểu xe (model), đời xe (year), và một số chi tiết khác, là máy sẽ cho bạn một bản tường trình khá đầy đủ về giá trị của xe trải qua thời gian sử dụng.
Tuy nhiên, cũng cần phải nói ngay rằng, tính toán giá trị suy giảm của xe là một khoa học, và cũng là một nghệ thuật với cái nghĩa rằng qui luật chi phối nó còn là cảm quan, bất ngờ không đoán trước được, như tình hình kinh tế quốc gia trồi sụt, hãng sản xuất bất ngờ khai phá sản, xe bị tai nạn, xe bị xài quá mức. Dĩ nhiên, khi sử dụng bảng tính toán của các website, bạn không thể đòi hỏi máy móc phải tiên liệu được cả những yếu tố bất ngờ này. Có được số thống kê về những thành quả của xe trong quá khứ để làm căn bản tiên đoán giá trị tương lai cũng là quí lắm rồi.
Ðồng thời chúng ta cũng không thể nào phủ nhận một nghịch lý thú vị của thị trường là, một số kiểu xe trải qua thời gian lại phục hồi dần giá trị, một số rất ít kiểu xe khác còn tăng giá trị, và được bán ra với giá cao hơn giá của nó lúc mới xuất xưởng nữa. Có như vậy sao? Có chứ! Chẳng hạn như kiểu xe Volkswagen Beetle, sản xuất ở Bắc Mỹ và Âu Châu trong thời khoảng 1950 tới 1970, nếu còn tốt, sẽ bán được giá cao hơn trong những năm 2012, 2013 này, so với giá brand new của chúng trong thế kỷ trước.
Thế nhưng, nói như vậy là để có trước có sau; đối với đa số người tiêu thụ trung bình, thì cũng để nghe cho vui, chứ không ai tìm mua xe với mục đích đầu cơ như thế.
Danh sách Top Ten
Vấn đề thực tế của chúng ta là: Có xài thì có giảm giá, nhưng giảm giá như thế nào? Ðể cống hiến một vài ý kiến cụ thể trước khi bạn tìm hiểu thêm, người viết xin giới thiệu – không cố ý quảng cáo cho hãng này hãng kia – kết quả thống kê của một tổ chức uy tín, có thể nói là uy tín nhất trong những đánh giá về xe hơi, đó là Kelley Blue Book. Sở dĩ gọi Book là vì tổ chức này có xuất bản sách cập nhật về trị giá của xe hơi, cũng như tất cả các phương tiện giao thông lưu hành trên đường phố nước Mỹ. Trong thời buổi tin học này, Kelley Blue Book cũng có một trang mạng cung cấp chi tiết về giá trị xe hơi để giới tiêu thụ tham khảo. Ðây là một nguồn thông tin rất uy tín, được sử dụng bởi nhiều giới liên quan như đại lý, thợ máy và ngay cả các cơ sở pháp lý, công quyền. Là một người tiêu thụ, chúng ta không thể nào bỏ qua nguồn cung cấp tin tức quan trọng này khi sắp mua xe hoặc bán xe. Sách Kelley Blue Book có thể tìm được trong nhiều tiệm sách, ngay cả ở cửa hàng tạp hóa tại các trạm xăng.
Theo thống kê do Kelley Blue Book tổng hợp, thì một cái xe trung bình đời 2013 sẽ giữ lại được khoảng 38.2% giá trị sau 5 năm sử dụng. Nghĩa là xe brand new giá $50,000 hôm nay sẽ còn khoảng $19,100 vào năm 2018.
Dựa vào thống kê đại chúng và phân tích của các chuyên gia cơ khí, Kelley đã cho xuất bản một tài liệu hướng dẫn mang tên Kelley Blue Book Official Residual Value Guide, và đã treo giải cho 10 loại xe còn giữ được giá trị cao nhất sau 5 năm sử dụng.
Trước khi giới thiệu danh sách đó, chúng tôi xin mời bạn nghe ý kiến của ông Eric Ibara, giám đốc ban nghiên cứu “giá trị bảo tồn” (resale value) cũng chính là “giá trị suy giảm” tại Kelley Blue Book: “Cuộc đua tranh để giành tước hiệu ‘Best Resale Value’ giữa các nhà sản xuất xe hơi diễn ra rất gay gắt trong một vài năm gần đây. Tuy nhiên, phải khách quan mà nói rằng, trong 2 năm liên tiếp, nhãn hiệu Toyota và Lexus đã đạt được những vị trí hàng đầu trong danh sách ‘Best Resale Value’ sau 60 tháng sử dụng!”
Bạn nóng lòng rồi phải không? Thì đây, danh sách 10 xe được Kelley xếp hạng cao nhất về giá trị còn lại sau 5 năm sử dụng:
1. Toyota FJ Cruiser, còn giữ được 63% giá trị.
2. Toyota Tacoma: 57% giá trị.
3. Jeep Wrangler: 55.4%.
4. Honda CR-V: 50.7%.
5. Toyota 4Runner: 49%.
6. Toyota Land Cruiser: 49%.
7. Porsche Cayenne: 47.3%.
8. Lexus LX: 47%.
9. Honda Civic: 46.9%.
10. Scion tC: 46.5%.
Kết luận
Mặc dầu các chi tiết trên đây là nhằm góp ý cho những người đang tính mua xe mới để mừng Xuân, nhưng không thể phủ nhận được rằng chúng còn ích lợi, rất ích lợi cho những người đang tính mua xe cũ, đã qua một đời chủ. Sau 5 năm thì phải nói rằng, giá trị sử dụng của cái xe dường như không suy giảm bao nhiêu, vậy mà giá thị trường của nó lại xuống quá nhanh: Ngay cả Toyota Tacoma (xếp hạng 2 trên bảng bảo tồn trị giá) cũng bị mất tới 43% giá trị. Từ đó một người sử dụng xe khôn ngoan có thể dễ dàng đi đến kết luận “xài một cái xe đã qua một đời chủ, nhưng thực tế vẫn gần như mới thì ích lợi cho cái túi tiền của chúng ta hơn nhiều, so với một cái xe brand new vừa lăn bánh từ trong xưởng ra!”
Xe lột dên, xe kêu lóc cóc, xe rỉ nhớt…? Xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập III đã phát hành. Cùng với Tập I, Tập II, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque hoặc tiền mặt cho Phạm Ðình, PO Box: 9255, Fountain Valley, California 92728 – 9255. Tel: 714 675 8628 (số mới). Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
