QUẢNG CHÂU, Trung Quốc – Hằng trăm người ở Quảng Châu biểu tình bên ngoài trụ sở chính của một tờ báo cấp tiến nhất của Trung Quốc, bày tỏ sự đồng tình với cuộc đình công của các phóng viên chống lại sự can thiệp của trưởng ban tuyên giáo tỉnh Quảng Châu, theo tin của Reuters.
Tuần báo Southern Weekly ấn bản ngày đầu năm Dương lịch ra hôm 3 Tháng Giêng 2013, bày bán tại một quầy báo ở Bắc Kinh. (Hình: AP/Alexander F Yuan)
Phản đối chống kiểm duyệt là điều hiếm thấy ở Trung Quốc nhưng lần này đang xảy ra tại Quảng Châu, thủ phủ của tỉnh Quảng Ðông giàu có, cấp tiến và cũng là nơi chào đời của phong trào cởi mở vốn bắt đầu từ ba thập niên qua, giúp đẩy Trung Quốc lên thành cường quốc kinh tế đứng hàng thứ hai của thế giới.
Sự kiện bắt đầu hồi cuối tuần qua khi các phóng viên của tuần báo có nhiều ảnh hưởng Southern Weekly, tố cáo cơ quan kiểm duyệt lấy xuống bài thư ngỏ gửi độc giả nhân dịp đầu năm, với nội dung kêu gọi gia tăng quyền của người dân, và bị thay bằng bài viết ca ngợi những thành tựu của đảng. Nhân viên tờ Southern Weekly nói rằng Tuo Zhen, trưởng ban tuyên huấn tỉnh bộ đảng Cộng Sản Quảng Ðông, là người đã viết lại bài xã luận.
Nhân viên báo Southern Weekly đòi hỏi Tuo Zhen phải từ chức. Ah Qiang một nhà văn và nhà hoạt động dân quyền nói rằng: “Ðộc giả mới là người phán xét nội dung bài viết tốt hay xấu chứ không phải viên chức nhà nước. Mọi người đều hiểu về chế độ kiểm duyệt báo chí và hầu hết biết cách ứng xử. Nhưng trong trường hợp ở báo Southern Weekly chính quyền đã vượt quá giới hạn và khiến cho dân chúng phải tỏ lộ sự bất bình”.
Cuộc biểu tình diễn ra trong ôn hòa, được cảnh sát cho phép, tố cáo chính quyền Quảng Ðông do ông Hu Chunhua mới được bổ nhiệm lãnh đạo, muốn tìm cách làm im những tiếng nói bất mãn qua hình thức kiểm duyệt.
Những người chống đối đa số là giới trẻ cầm khẩu hiệu “Tự do tư tưởng không phải là một tội hình sự,” và “Người dân Trung Quốc muốn được hưởng tự do.”
Trang tiểu blog chính thức của tờ Southern Weekly bác bỏ việc lấy xuống bức thư ngỏ là do bị kiểm duyệt, và thêm rằng “tin đồn nghe trên mạng đều là ngụy tạo”. Nhiều phóng viên không đồng ý với lời giải thích và thề sẽ tiếp tục đình công kéo dài sang ngày khác. Một phóng viên cho biết, ban điều hành quyết không để cho tờ báo “bị lọt vào tầm kiểm soát của người ở ban tuyên giáo”.
Quảng Ðông là tỉnh đầu tiên của Trung Quốc được Tập Cận Bình ghé thăm ngay sau khi vừa được đảng bầu làm tân tổng bí thư hồi Tháng Mười Một.
Nhiều phóng viên, giới học thức cũng như nhân vật tiếng tăm, ký tên và cho luân lưu trên mạng những thỉnh nguyện thư phản đối chế độ kiểm duyệt, đồng thời kêu gọi trưởng ban tuyên giáo tỉnh Quảng Châu, Tou Zhen hãy từ chức. Ông Zhen đòi hỏi các phóng viên phải nộp bài lên để duyệt trước khi cho đăng.
Xiao Shu, cựu bỉnh bút gia tiếng tăm của Southern Weekly nói: “Ông Tou muốn tạo trong ngành truyền thông tỉnh Quảng Ðông một hệ thống kiểm duyệt đối với báo chí.” Ông Shu cũng kêu gọi cách chức ông Tou.
Yan Lieshan, cựu chủ bút báo Southern Weekly tố cáo ông Tou đã lạm dụng chức quyền. Ông nói: “Kể từ khi đất nước cởi mở kể cả từ lúc lập quốc, chưa hề có người nào như ông Tou Zhen.”
Hôm Thứ Sáu, Trung Quốc đóng cửa trang mạng của một tạp chí cổ xúy cải cách hàng đầu, rõ ràng vì tờ này đã cho đăng một bài kêu gọi cải cách chính trị và có một chính quyền hiến định.
Cư dân mạng ở Trung Quốc vốn đã quen với sự kiểm duyệt rộng rãi, đặc biệt đối với những đề tài chính trị nhạy cảm như nhân quyền hoặc liên hệ đến quan chức cao cấp. Những trang mạng xã hội ngoại quốc rất phổ thông như Facebook, Twitter, và YouTube do Google làm chủ cũng bị ngăn chận.
Hôm Thứ Hai, mọi từ khóa có chữ “Southern Weekly” và “kiểm duyệt truyền thông” đều bị chận lại. Tân Hoa Xã hôm Thứ Hai cho biết đã có dự án đổi mới hệ thống gọi là “lao động cải tạo” tại Trung Quốc. Với hệ thống như cho đến nay, công an có thể bắt những kẻ tội thường phạm cũng như những người bị coi là gây rối về chính trị vào trại lao động cưỡng bách tới 4 năm mà không qua thủ tục xét xử ở tòa án.
Những người biểu tình hồi Tháng Sáu năm ngoái, xé tờ nhật báo tiếng Anh South China Morning Post phát hành tại Hong Kong, để phản đối việc chủ biên của báo này “tự kiểm duyệt” bằng cách cắt bỏ bài phóng sự về cái chết của nhà tranh đấu đối lập Li Wangyang ở Trung Quốc. (Hình: Antony Dickson/AFP/Getty Images)
Khi Tập Cận Bình lên làm tổng bí thư đảng Cộng Sản Trung Quốc, người ta đã hy vọng sẽ có những cải tổ và chính quyền sẽ cởi mở cũng như có trách nhiệm hơn với nhân dân. Tuy nhiên những điều Tập nói đều mới chỉ có tính cách đại cương và chưa có gì đủ để tin rằng sẽ có sự cải cách toàn diện. (H.C. & T.P.)
