Ði Cruise Ðịa Trung Hải (Bài 16)
Bài và ảnh: Minh Tâm
Tàu cặp bến Istanbul lúc 8 giờ sáng. Nếu là ngày thường thì chúng tôi đã tự đi xe tram để thăm viếng Hoàng Cung Topkapi nhưng hôm nay là ngày thứ ba, hoàng cung đóng cửa. Tuy nhiên, tàu Star Princess lại liên hệ được với chánh quyền địa phương để họ mở cửa đón chúng tôi. Dĩ nhiên là phải mua vé theo tour do tàu bán.
Cổng Hoàng Thành.
Từ bến tàu, xe từ từ khởi hành theo một con đường dọc bờ sông Bosphorus. Bên phải là một khu sang trọng trên một đồi cao. Ðó là khu khá giả của Istanbul. Giữa đường là đường rầy của xe tram. Tôi thấy mỗi xe có chừng 3 toa và chạy liên tục. Như vậy nếu không đi theo tua, tôi có thể đi ra khu Phố Cổ và trở về tàu rất dễ dàng. Dọc đường, tiệm quán, nhà cửa khang trang. Có hai thánh đường Hồi Giáo thật to lớn với các tháp cao nghệu. Xe chạy qua một chiếc cầu dài bắc ngang cửa sông Golden Horn. Trên cầu, có rất nhiều người đang câu cá. Ngoài sông lớn, tàu, phà chạy ra vô liên tục. Qua khỏi cầu là vào khu Phố Cổ. Bên tay trái, dọc bờ sông là bến tàu và phà từ phía bờ Á Châu sang. Tuy có chiếc cầu treo to lớn ở phía Bắc nối liền hai bờ Âu-Á, hệ thống tàu, phà vẫn hoạt động rất mạnh ở phía cửa sông dưới nầy. Khi tàu cặp bến, hành khách từ tàu lên bờ rất đông cho thấy đây là một phương tiện di chuyển rất phổ thông của người dân ở đây. Xe chạy vòng theo một con đường dọc biển về phía Nam. Bên tay phải là tường thành của Hoàng Cung. Một vài nơi trên tường còn trông thấy những lỗ đạn. Bên tay trái là cửa sông Bosphorus rộng lớn với tàu bè ra vô không ngớt. Xe rẽ phải lên dốc để vào một khu dân cư trước khi ngừng trước hoàng cung Topkapi để chúng tôi vào thăm viếng. Do đường hơi bị kẹt xe nên từ bến tàu vô hoàng cung tuy không xa lắm mà xe phải chạy cũng hơn nửa giờ mới tới.
Vào xem cung điện vua Hồi
Cung điện Topkapi nằm trên đồi cao. Ðây là nơi cư ngụ và thiết triều của Ðế Quốc Ottoman trong khoảng 400 năm trị vì của họ. Nó được Ðại Ðế Mehmet xây trên nền cũ của lâu đài Constantine từ năm 1453 rồi được các quốc vương (sultan) tiếp theo cư ngụ ở đó cho tới khi một hoàng cung kiểu mới có tên là Dolmabah được xây dựng bên bờ sông Bosphorus. Vị hoàng đế cuối cùng cư ngụ tại Topkapi là vua Mahmut II (1808-1839).
Cổng chào.
Hoàng cung này rộng khoảng 400,000 m2. Muốn xem cho tường tận chắc phải tốn cả ngày. Chúng tôi chỉ có 2 giờ ở đây và đi theo tour nên cũng chỉ là cỡi ngựa xem hoa mà thôi. Tuy nhiên đây là một nơi nhiều thú vị đáng ghi lại để bạn đọc theo dõi cho biết cuộc sống của những vị quốc vương Hồi Giáo đầy quyền uy từng làm chủ cả một vùng rộng lớn của đế quốc Ottoman từ Trung Ðông tới Bắc Phi.
Hoàng cung Topkapi có 4 lớp tường thành chia toàn thể khu vực thành 4 sân chầu khác nhau. Sân thứ nhứt mở rộng cho công chúng. Sân thứ hai dành cho nhân viên trong hoàng thành. Sân thứ ba và thứ tư dành cho gia đình thân quyến của quốc vương và nhân viên phục dịch.
Mô hình hoàng cung Topkapi.
Ðầu tiên chúng tôi được đưa qua một cổng thành to lớn có tên là Imperial Gate (Cổng Hoàng Thành). Cổng nầy cao chừng hai chục mét, cửa vòm. Tường thành dầy khoảng 10 mét. Hôm nay hoàng thành đóng cửa và có quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đứng gác phía trước, nhưng đoàn chúng tôi có liên lạc trước được đi vào thong thả. Từ cổng thứ nhứt vào trong là một khu công viên với nhiều cây cao bóng mát. Bên phải là trại lính và một cửa hàng bán sách báo và đồ lưu niệm. Bên trái là một nhà thờ xưa kiểu mái vòm có tên là Aya Irini. Ðây là nhà thờ kiểu Byzantine cổ nhứt Istanbul. Hôm nay tôi thấy người ta bày ra rất nhiều bàn ghế ở sân trước nhà thờ. Theo cô hướng dẫn thì có một công ty nào đó sẽ tổ chức lễ ra mắt ở đây. Từ cổng thứ nhứt vào bên trong có những con đường tỏa ra trong công viên. Chúng tôi theo một con đường ngắn để đi tiếp vào cổng thứ hai.
Cổng thứ hai mới thật sự là cổng thành. Cổng nầy có tên là Gate of Salutation (Cổng Chào). Nó gồm hai tháp cao ở hai bên. Ở giữa là cửa hình vòm rộng chừng 10 mét. Hồi xưa chỉ có quốc vương mới được cỡi ngựa qua cổng thành này. Tất cả mọi người muốn qua cổng thì phải xuống ngựa hay chỉ được đi bộ qua. Du khách phải mua vé mới được vào cổng này. Giá vé là 20 TL (khoảng 12 đô la).
Một góc cung điện.
Cổng số hai thật ra là một dãy nhà ngang mà mái nhà được chạm trổ rất đẹp. Bên tay phải có một phòng trống nơi đặt mô hình của hoàng cung và bản đồ của đế quốc Ottoman. Phía tay phải tiếp theo là khu vực nhà bếp của hoàng cung với những ống khói cao nghệu. Thời xưa, đây là nơi nấu ăn cho khoảng 5,000 người sinh hoạt trong cung điện Topkapi. Ngày nay, các phòng nầy là nơi trưng bày chén bát, đồ kiểu của Trung Quốc hay Á Châu đã từng được sử dụng trong hoàng cung thời trước. Ðây là một bộ sưu tập lớn nhứt và đẹp nhứt thế giới về đồ sành sứ. Từ cổng đi vào phía trong ta sẽ thấy một sân rất rộng nơi có trồng nhiều cây cao. Một con đường dẫn ta vào khu tiếp triều ở phía tay trái. Căn nhà làm nơi tiếp triều hay đón các phái đoàn ngoại giao. Tường, trần nhà được trang trí rất đẹp với các đường nét hình học theo phong cách Hồi Giáo và được phủ vàng nên đa số nơi đây có màu vàng óng ánh. Một tháp cao tên là Tháp Công Lý được xây bên cạnh để dành cho quốc vương khi ông ta muốn lên cao để ngắm nhìn thành phố Istanbul hay cảnh đẹp của cửa sông Bosphorus.
Nội cung (Harem)
Sau khi xem phòng thiết triều chúng tôi được hướng dẫn tiếp vào xem Nội Cung (Harem). Du khách phải mua thêm một vé khác giá 15 TL mới được vào xem bên trong khu này. Nội cung là nơi cư ngụ và sinh hoạt của gia đình hoàng gia bao gồm quốc vương, vợ con, hoàng thái hậu và các thái giám, cung nữ, nô tì… Nội cung Topkapi gồm khoảng hơn 300 phòng lớn nhỏ xây bằng gạch. Khu nào lớn thì có nóc xây kiểu vòm đá. Du khách muốn xem nội cung thì phải đi theo tua chớ không được đi một mình. Ðoàn chúng tôi có chừng 50 người, lúc nào cũng có một anh cảnh sát đi cuối cùng để bảo đảm không ai đi lạc. Thật ra, nội cung gồm nhiều phòng nhỏ, nhiều hành lang, nhiều ngõ ngách nên người ta sợ mình đi lạc mà không biết đường ra. Ða số phòng ốc được ốp gạch men xanh với những trang trí hình học. Những nơi có trần kiểu vòm thì được vẽ hoa văn rất đẹp. Ðồ nội thất thì có tủ kệ chạm trổ tinh xảo, nhưng các ghế hay giường nệm thì hơi bị cũ, rách… Tuy nhiên cũng có một số phòng chưa tân trang nên coi rất cũ kỹ. Trong nội cung đôi khi có những sân rộng để có thể lấy ánh sáng và khí trời nhưng không có vườn tược hay cây xanh. Có một phòng ở trên lầu cao. Từ đây, ta có thể thấy toàn cảnh eo biển Bosphorus ở phía dưới. Phong cảnh từ đây nhìn xuống thật đẹp. Xa xa là chiếc cầu treo nối liền hai lục địa, gần hơn là những tàu bè qua lại đông đảo nên từ đây ngắm cảnh thật thích.
Kiến trúc nội cung Harem.
Nội cung Topkapi là nơi có nhiều câu chuyện bí ẩn về sinh hoạt của hoàng gia như khi quốc vương chọn một cung nữ (trong số hơn 300 cung nữ) mà ông thích thì cô ta sẽ được tắm gội, xức dầu thơm và được tặng quà để chờ ông ta tới. Ngày giờ hợp cẩn được ghi chép. Nếu cô ta có thai và sanh con trai thì được nâng cấp thành thứ phi và được trọng dụng. Khi cung nữ quá 25 tuổi thì được trả cho về thường dân. Trong nội cung, Hoàng Thái Hậu là một người rất có quyền. Nơi đây cũng từng xảy ra những vụ giết người để tranh giành quyền lực giữa anh em với nhau… Có triều đại, quốc vương đã giết chết khoảng 280 nàng hầu vì trong hậu cung có loạn. Những chuyện nầy thì triều đại nào cũng có.
Xem nội cung xong, du khách được hướng dẫn ra sân số 3 để xem các báu vật của hoàng gia và các phòng xung quanh. Phòng ốc thì nhiều mà chương trình còn dài nên cô hướng dẫn chỉ cho phái đoàn có 15 phút để xem. Tôi không chịu và nói với cô ta là chúng tôi sẽ tự do đi xem các nơi mà không tiếp tục theo đoàn để ra Grand Bazaar. Do đó tôi có gần một giờ để xem được nhiều nơi như:
Phòng trưng bày y phục của hoàng gia và các tướng lãnh quân đội Ottoman, y phục của họ trông hơi thô chớ không đẹp lắm. Nhiều phòng trưng bày các báu vật của hoàng gia như: Các ngai vàng làm bằng vàng khối, thanh gươm của Quốc Vương Suleyman Magnificent có nạm ba viên ngọc lục bảo thật đẹp. Hai chân đèn to lớn làm bằng vàng, mỗi cây nặng khoảng 50 kg. Một rổ ngọc lục bảo (emerald) gồm mấy chục viên ngọc thật to lớn. Viên kim cương nặng 86 cara (lớn thứ năm trên thế giới) tên là Spoon Maker’s, xung quanh có thêm 49 viên nhỏ khác. Ngoài ra còn có những vương miện, quyền trượng, dây chuyền làm bằng vàng có nạm kim cương, đá quý.
Thánh đường hoàng gia.
Thánh đường Hồi Giáo của Hoàng Gia: bên trong còn giữ được nhiều hiện vật quý giá của đạo Hồi như: Một quyển kinh Koran cổ viết trên da nai. Tấm vải vàng đã từng phủ khối đá đen Kaaba ở thánh địa Mecca. Thanh gươm, vài sợi tóc và một cái răng của Giáo Chủ Mohamet. Một cái khăn thánh để trong hộp vàng. Nếu bạn không phải là người đạo Hồi thì có thể không thích thú xem các báu vật Hồi Giáo này nhưng bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy nơi đây có những báu vật rất quý của họ. Ngoài ra thánh đường thì đẹp vô cùng, tường, trần trang trí rất tỉ mỉ với các cây cỏ hay các chữ Á Rập trong kinh Koran. Chỉ có một điều làm cho tôi hơi chán khi xem thánh đường nầy là ở phòng bên cạnh có một anh Thổ Nhĩ Kỳ ngồi ngâm nga những câu kinh Koran nghe buồn bã vô cùng.
Một tòa nhà dùng để thiết triều được trang trí rất đẹp và một thư viện. Một phòng triển lãm các vũ khí chiến tranh thời Ottoman. Do không có nhiều thời giờ nên ba tòa nhà cuối cùng tôi chỉ xem phía bên ngoài mà thôi. Có một đường dẫn vào sân thứ tư cũng là sân cuối cùng. Tôi không thấy ai đi vào đó hết nên cũng ngần ngại không dám vào xem.
Ðến xem cung điện Topkapi để thấy sự giàu có quá mức tưởng tượng của đế quốc Ottoman, một đế quốc hùng mạnh của phương đông mà chúng ta ít biết đến. Kiến trúc nơi đây hết sức độc đáo. Trang trí ở đây lạ và mang sắc thái đặc biệt của Hồi Giáo. Riêng kho tàng của Ottoman ở Thổ nhĩ Kỳ thì có thể nói nó không thua kém bất cứ một hoàng cung nào bên Tây Âu như Anh, Pháp, Áo… Ở đây có những báu vật bằng vàng, ngọc thật giá trị và được gìn giữ tới ngày nay cho công chúng vào xem. Những báu vật trong kho báu của hoàng cung này hơn hẳn Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh (nơi tuy rộng lớn mà chỉ có những cung điện làm bằng gỗ và bên trong trống trơn không có món gì quý giá).
Rời Hoàng Cung Topkapi, chúng tôi đi theo một con đường vòng theo chu vi của Hagia Sophia ra phía trước với dự định sẽ vào thăm nơi đây. Ðây là một con đường lát đá nhỏ hẹp. Hai bên là vài biệt thự ẩn mình sau một hàng rào kín. Sau đó là những căn tiệm bán đồ kỷ niệm, quán cà phê và một vài nhà hàng. Chúng tôi tìm một tiệm để đổi tiền. Vì ở Thổ người ta dễ dàng nhận tiền đô la hay Euro nên chúng tôi không đổi nhiều mà chỉ đổi 20 Euro tương đương khoảng 48 TL để có tiền mua vé vào xem Hagia Sophia.
Phía trước thánh đường Hagia Sophia chúng tôi thấy một quảng trường to lớn. Ðó là quảng trường Sultan Ahmet. Giữa quảng trường là một bồn nước thật to đang phun nước. Mấy xe buýt loại “hop on hop off” cũng đậu gần đó và du khách cũng lên xuống rất nhiều. Hôm nay trời quang đãng, có nắng nhưng không nóng. Du khách và người địa phương tụ tập ở đây đi lại nhộn nhịp tạo ra một không khí vui vẻ, phấn chấn. Quanh quảng trường có nhiều ghế ngồi để chúng ta ngồi nghỉ chân, ngắm thiên hạ đang chụp hình, mua đồ ăn vặt, hay tán dóc với nhau. Không khí trông rất thanh bình, thoải mái.
Minh Tâm
-Cùng một tác giả: Tác phẩm mới xuất bản: Ði Cruise Bắc Mỹ kể về các chuyến du lịch bằng du thuyền qua Caribbean, Alaska, Mexico, Canada, New England. Sách dầy trên 300 trang. Giá 15 đô la (kể cả cước phí). Muốn có sách có chữ ký của tác giả gởi tận nhà qua bưu điện, xin gởi chi phiếu về: Tam Tu, 17634 Fonthill Ave., Torrance, CA 90504. Ðiện thoại (310) 523-1857. Email: [email protected]
-Sách du lịch Trịnh Hảo Tâm đã xuất bản 8 quyển ký sự du lịch: 1. Trên Những Nẻo Ðường Việt Nam, 2. Miền Tây Hoa Kỳ, 3. Ký Sự Du Lịch Trung Quốc, 4. Mùa Thu Ðông Âu, 5. Tây Âu Cổ Kính, 6. Miền Ðông Nước Mỹ và Canada, 7. Hành Hương Thánh Ðịa Do Thái, 8. Nhật Bản, Hồng Kông-Macau, Thái Lan. Mỗi quyển đồng giá 15 USD xin hỏi ở các nhà sách VN hay liên lạc tác giả: Trịnh Hảo Tâm, 3683 Hawks Dr. Brea, CA 92823. Ðiện thoại (714) 528-1413. Email: [email protected]
