HOA KỲ – Các nhà khoa học được mời đến trình bày kết quả nghiên cứu của mình tại một hội nghị mang tên Entomology-2013 cứ tưởng là mình đã được chọn để xuất hiện trước các chuyên gia hàng đầu của ngành mình, chuyên về côn trùng học. Theo tin của nhật báo NYT.
 |
| Hình chỉ có tính minh họa. (Hình: STR/AFP/Getty Images) |
Tuy nhiên, họ bẽ bàng nhận ra rằng mình đã sai lầm. Hội nghị uy tín, được các nhà khoa bảng chấp nhận mà họ nghĩ tới, có tên hơi khác một chút, đó là: Entomology 2013 (không có dấu gạch nối). Hội nghị mà họ được mời ghi danh: Entomology-2013, chỉ bao gồm những nhà nghiên cứu được gửi email đến mời vô tội vạ, không được sự tuyển chọn của các chuyên gia hàng đầu trong ngành. Những người đồng ý đến tham dự nơi này, sau đó cũng phải trả một lệ phí lớn, nhưng coi như bất cứ ai trả tiền để có chỗ đứng trên bục trình bày thì sau đó cũng có thể kể hội nghị (và bài ‘nghiên cứu’) của mình vào hồ sơ thành quả khoa học
“Tôi nghĩ rằng chúng tôi đã bị gạt,” theo lời một khoa học gia trong email gửi tới hiệp hội Entomological Society.
Theo bài báo, các khoa học gia này đã vô tình bước vào một thế giới song song với thế giới khoa học thật sự, cũng có những hội nghị mang tên thật kêu, và cũng có nhiều “tạp chí khoa học” bảo trợ. Tuy nhiên, những tạp chí khoa học và những cuộc hội thảo này có tên cũng na ná giống như các hội nghị danh tiếng, các tạp chí danh tiếng đã xuất hiện từ nhiều thập niên nay.
Steven Goodman, khoa trưởng và cũng là giáo sư y khoa tại đại học Stanford University và là chủ biên của tạp chí Clinical Trials, vốn cũng có một tạp chí bắt chước tương tự, gọi hiện tượng này là “mặt trái của việc mở rộng tiếp cận,” phong trào chủ trương dự do phổ biến các tài liệu nguyên cứu khoa học.
Vẫn theo bản tin, con số các tạp chí và các cuộc hội nghị khoa học đã tăng lên ào ạt trong những năm gần đây do việc ấn hành các nghiên cứu khoa học chuyển đổi từ hình thức truyền thống là dành cho các hiệp hội chuyên gia và tổ chức khoa học, trông cậy hầu như phần lớn vào tiền mua dài hạn từ các hội viên, sang đến chiều hướng “mở rộng tiếp cận”, dựa vào tiền đóng góp từ các tác giả hay những người ủng hộ họ, để trả lệ phí in ấn hay phổ biến trên mạng, nơi bất cứ ai cũng được đọc.
Chiều hướng “mở rộng tiếp cận” chỉ khởi sự chừng một thập niên trước đây và nhanh chóng được sự ủng hộ của các tạp chí lâu đời vì cho rằng đây là phương cách hữu hiệu để giúp phổ biến sự hiểu biết.
Nhưng nay, nhiều nhà nghiên cứu đang lên tiếng báo động về điều họ gọi là sự xúât hiện quá nhiều của các tạp chí online, sẵn sàng đăng bất cứ bài gì, miễn là có trả tiền.
Các chuyên gia này cảnh cáo rằng những người không có kiến thức chuyên môn sẽ không thể nào phân biệt được những kết qủa nghiên cứu thật sự và nghiên cứu “dỏm” nếu chỉ đọc trên mạng. Và theo như lời giáo sư Goodman, “họ cũng sẽ không biết rằng đây là tạp chí thật hay dỏm”.
Các nhà nghiên cứu cũng cho hay nhiều đại học đang gặp phải sự khó khăn khi xét thành quả nghiên cứu và đăng tải của giáo sư. Phải chăng những tạp chí mà họ liệt kê ra là những tạp chí giá trị hay là những tạp chí giả hình? Và ngay cả một số giáo sư trong ngành cũng gặp khó khăn trong việc đòi phải đưa tên mình ra khỏi ban chủ biên của những tạp chí “dỏm” này một khi họ khám phá ra sự thật.
Jeffrey Beall, một chuyên gia thư viện tại đại học University of Colorado ở Denver, cho hay ông ước tính rằng hiện có khoản 4,000 tạp chí khoa học “dỏm”, tức là chừng 25% của các tạp chí thuộc thành phần “mở rộng tiếp cận.” (L.T.)
