SEOUL (TH) – Tổng Thống Nam Hàn, bà Park Geun-hye, hôm Thứ Ba đưa ra một bản thông cáo tỏ bày sự hối tiếc về tai nạn máy bay Asiana ở phi trường San Francisco hôm Thứ Bảy. Bà cũng gởi thư đến Bắc Kinh chia buồn với chủ tịch Tập Cận Bình, gia đình hai nạn nhân, và nhân dân Trung Quốc về cái chết của hai nữ sinh gốc Thượng Hải.
Chủ tịch kiêm tổng giám đốc công ty Asiana, ông Yoon Young-doo, cúi mình xin lỗi các hành khách cùng gia đình và toàn thể dân chúng Nam Hàn. Khi được hỏi ý kiến, nhiều người dân Nam Hàn cũng nói với các phóng viên rằng họ cảm thấy hổ thẹn vì tai nạn này.
Theo nhận xét của hãng thông tấn AP, những biểu lộ ấy khó có thể thấy ở các nước Tây Phương, nhưng là điều dễ hiểu với Nam Hàn. AP dẫn lời giáo sư khoa học chính trị Robet Kelly của trường đại học Pusan: “Ở Tây Phương có sự phân biệt rõ ràng giữa chính quyền, doanh nghiệp và xã hội, nhưng tại Nam Hàn, các cơ chế lớn không đứng biệt lập trong đời sống xã hội, họ cùng hoạt động và đoàn kết về một viễn tượng chung của đất nước”.
Thái độ này hình thành qua trình lịch sử trong hơn nửa thế kỷ qua. Từ một đất nước dưới sự áp bức của ngoại bang, Trung Quốc và Nhật, trong nhiều thế kỷ, rồi trải qua cuộc chiến tranh tàn khốc giữa hai miền trên bán đảo Triều Tiên, Nam Hàn là một nước nghèo cho đến những thập niên 1950-1960. Sự câu kết giữa giới lãnh đạo độc đoán và giới kinh doanh bằng tư bản nhà nước hỗ trợ cho các công ty đưa đến kết quả là sự phát triển nhanh chóng để Nam Hàn tiến lên vị trí cường quốc kinh tế Á Châu và thế giới. Theo giáo sư Kelly, “tinh thần dân tộc được thể hiện qua sự thành công của các xí nghiệp” và quan hệ tương tác ấy có giá trị đặc biệt quan trọng hơn ở nhiều dân tộc khác.
Hành động anh dũng của phi hành đoàn Asiana trong việc trợ giúp hành khách được thúc đẩy bằng niềm tự hào dân tộc đó. Tiếp viên Asiana là những người cuối cùng rời khỏi máy bay đã bắt đầu bốc cháy. Và niềm tự hào cao thì nỗi băn khoăn hổ thẹn cũng nhiều về tai nạn đầu tiên gây tử vong kể từ hơn 15 năm của một công ty hàng không Nam Hàn.
Trong thập niên 1990 các hãng hàng không Nam Hàn bị nhiều tai tiếng về vấn đề an toàn. Năm 1997, một máy bay Boeing 747 của Korean Air đâm vào ngọn đồi trong khi đáp xuống phi trường Guam làm 225 người thiệt mạng. Năm 2001, FAA xếp hạng các hãng hàng không Nam Hàn vào hàng thấp trong các hãng hàng không trên thế giới. Những nỗ lực sau đó của chính chính quyền và ngành hàng không dân sự đã đem đến kết quả là các hãng máy bay Nam Hàn ngày nay ở trong số an toàn và phục vụ tốt nhất trên thế giới. Phi cảng quốc tế Incheon gần Seoul đứng hàng thứ nhì trên thế giới về lượng vận chuyển hàng hóa năm 2011 và trong 8 năm liền được xếp hàng đầu về phục vụ.
Asiana Airlines Inc. không thuộc trong liên minh các đại công ty như Samsung và Hyundai, nhưng là công ty đứng đầu của Kumho Asiana Group, xếp hàng thứ 16 trong các tổ hợp kinh doanh Nam Hàn. Asiana là hãng hàng không lớn thứ nhì sau Korean Air Lines Co., có mạng lưới đường bay quốc tế đến nhiều nước Á Châu và thế giới.
Biểu đồ phi trình hạ cánh, qua điều tra của NTSB: Đường chấm đứt đoạn (—) là đường xuống hợp lý và an toàn. Đường liền là phi trình của chiếc máy bay Boeing 777-200 ER cuối cùng rớt trên phi đạo San Francisco (chấm đỏ) Khoảng 1 phút 30 giây trước khi tới đầu phi đạo, máy bay đột ngột mất cao độ 600 feet chỉ trong 9 giây, nếu bình thường cao độ chỉ giảm 150 feet. Sự kiện ấy chứng tỏ máy bay thiếu sức nâng, do bay quá chậm (134 gút thay vì 137 gút như đòi hỏi), và khi còn 4 giây tới phi đạo máy tự động báo hiệu triệt nâng. Vận tốc máy bay lúc tới đầu phi đạo và rớt chỉ còn 106 gút. (Nguồn: FlightAware.com)
Cho đến nay, cuộc điều tra về tai nạn máy bay Asiana chỉ cho biết được một điều chắc chắn – và nguyên nhân chính đưa đến tai nạn – là chiếc Boeing 777 đã bay quá chậm khi đi vào phi trình hạ cánh. Nhưng vì sao có chuyện ấy và nếu do lỗi của phi công chính thì tại sao không có ai báo cho biết kịp thời, nhất là trên máy bay có tới bốn phi công kỳ cựu, có nhiều kinh nghiệm. Các thông tin về cuộc điều tra do NTSB tiến hành chưa cho biết thêm những chi tiết, chẳng hạn như hai phi công kia có trong phòng lái lúc đó hay không, và phi công ngồi ghế lái phụ có nhiều giờ bay và kinh nghiệm giữ nhiệm vụ huấn luyện cho phi công chính tập đáp Boeing 777 lần đầu, có can thiệp gì khi tiến trình hạ cánh không theo đúng quy định.
Ngược lại, nghiệp đoàn phi công Ai Line Pilots Association International (ALPA), trụ sở tại Washington, DC, có 50,000 thành viên ở Hoa Kỳ và Canada, hôm Thứ Ba lên tiếng chỉ trích NTSB đã đưa ra nhiều thông tin quá sớm trong khi cuộc điều tra còn đang tiến hành. Theo ALPA, việc này có thể khiến đưa tới những kết luận sai lầm và làm phương hại đến an ninh hàng không.
Nữ phát ngôn viên NTSB Kelly Nantel trả lời về sự chỉ trích này, nói rằng NTSB chưa có kết luận gì về trách nhiệm thuộc nhân sự hay kỹ thuật của tai nạn mà chỉ cập nhật những sự kiện thâu thập qua cuộc điều tra.
Bà nói: “Để công chúng có thể hoàn toàn tin cậy vào quá trình điều tra, sự trong sáng và chính xác là điều thiết yếu”. (HC)
