WASHINGTON (AP) – Cuộc gặp gỡ hôm Thứ Sáu ở Washington giữa bốn bộ trưởng ngoại giao và quốc phòng Nga – Mỹ không tránh khỏi tính cách hình thức vì ám ảnh của va chạm ngoại giao giữa hai nước ở cấp cao hơn.
Từ trái sang phải: Bộ Trưởng Quốc Phòng Nga Sergey Shoygu, Bộ Trưởng Ngoại Giao Nga Sergey V. Lavrov, Ngoại Trưởng Mỹ John Kerry, Bộ Trưởng Quốc Phòng Mỹ Chuck Hagel, họp tại bộ ngoại giao Hoa Kỳ ở Washington hôm Thứ Sáu. (Hình: Win McNamee/Getty Images)
Tổng Thống Putin có lý lẽ chính đáng để từ chối dẫn độ Snowden về Hoa Kỳ. Nhưng ông lại vượt quá giới hạn khi chấp thuận cho Snowden tị nạn, dù trên nguyên tắc chỉ tạm thời trong một năm. Sự kiện này buộc Tổng Thống Obama phải tỏ bày một phản ứng tương xứng, trước sự quan sát quốc tế cũng như yêu sách ở quốc nội.
Phát ngôn viên tòa Bạch Ốc, giải thích lập trường Hoa Kỳ một mặt nói rằng Snowden không phải là lý do chính, mặt khác không phủ nhận tác động của chuyện ấy khi Tổng Thống Obama quyết định hủy bỏ cuộc gặp thượng đỉnh với Putin ở Moscow.
Nhưng có lẽ những lời giải thích thêm của tòa Bạch Ốc mà phát ngôn viên Jay Carney nêu lên, thoạt nghe có vẻ là lời biện bạch, mà thực chất lại là lý do chính yếu. Carney cho rằng “đã không có tiến bộ đáng kể trong mối quan hệ giữa hai bên”, điều này đúng, và điều ông không nói ra là chuyện Snowden thêm yếu tố để hiểu là không có mấy hy vọng đạt kết quả trong cuộc gặp gỡ tay đôi giữa hai nhà lãnh đạo.
Sâu xa hơn nữa, mặc dầu Hoa Kỳ mong muốn nhiều về vai trò quốc tế của Nga nhưng đồng thời nhu cầu đó chưa hẳn là tối thiết trong giai đoạn này để phải bằng mọi cách nài ép được sự cộng tác. Mặt khác chính Nga cũng không hy vọng nhiều ở Hoa Kỳ trong việc giúp đỡ giải quyết những vấn đề quốc tế và quốc nội của mình. Quan niệm “nên có nhưng không bắt buộc phải có” ở cả hai phía khiến tình trạng bang giao không cải thiện được trên bình diện chiến thuật.
Bà Condoleeza Rice, cựu Ngoại Trưởng thời Tổng Thống Bush , trong chương trình “CBS This Morning” hôm Thứ Sáu, tỏ rõ thái độ đánh giá thấp giá trị mối quan hệ với Nga. Bà gọi Nga là “một cường quốc đang suy giảm” và một ngày kia sẽ là “cường quốc kinh tế thứ 16” trên thế giới.
Một trong những thất vọng lớn nhất của Hoa Kỳ là lập trường của Nga trong vấn đề Syria. Đối với Hoa Kỳ, Nga có vẻ coi sự bảo vệ vai trò của mình ở khu vực Trung Đông, và duy trì được căn cứ hải quân duy nhất tại Địa Trung Hải là điểm trọng yếu hơn bất cứ điều gì khác. Nhưng nếu đứng ở vị trí của Nga thì lập trường này có những lý của nó và sự tùng phục Mỹ chưa phải đã là điều nên làm.
Các cơ quan truyền thông quốc tế khi loan tin Tổng Thống Obama hủy bỏ hội đàm với Tổng Thống Putin ở Moscow, hầu hết đều đăng lại tấm hình hai nhà lãnh đạo hội kiến bên lề hội nghị G-8 ở Ireland, cả hai đều đều mang bộ mặt căng thẳng và vẻ … buồn thiu!
Tại Washington hôm Thứ Sáu, Bộ Trưởng Quốc Phòng Nga Sergei Shoygu và Mỹ Chuck Hagel gặp nhau trong buổi sáng, tiếp theo là cuộc họp chung 4 bộ trưởng cùng với Ngoại Trưởng Mỹ John Kerry và Sergei Lavrov, buổi chiều hai ngoại trưởng hội đàm riêng.
Nữ phát ngôn viên Jen Psaki bộ ngoại giao Hoa Kỳ giải thích rằng cuộc họp không chỉ nhắm vào việc chuẩn bị cho một cuộc gặp gỡ thượng đỉnh Putin – Obama “mà là cơ hội để đạt tiến bộ về những vấn đề then chốt”. Những vấn đề then chốt thì nhiều nhưng Ít ai tin là có thể đạt tiến bộ đáng kể. (HC)
