VINH (NV) .- Dù bị cấm nhưng tình trạng lạm thu vẫn rất phổ biến tại nhiều nơi ở Việt Nam, đặc biệt là nông thôn. Nông dân vẫn bị buộc phải đóng những khoản “phí”, “qũy” hết sức quái đản.
Vào lúc này, dân chúng xã Nam Thanh, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An đang bị buộc phải đóng mỗi người 100 ngàn đồng một năm cho khoản gọi là “phí đường nhựa”.
Đường đi ở xã Nam Thanh, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Vì thế mà trẻ một tuổi cũng phải nộp “phí”. (Hình: Đất Việt)
Điểm đáng chú ý là nhà cầm quyền xã Nam Thanh thu tiền nhưng không hề xuất biên nhận.
Không riêng Nghệ An, theo tờ Đất Việt, tại thị trấn Thường Xuân, tỉnh Thanh Hóa, để né qui định cấm đặt ra các loại phí, nhà cầm quyền thị trấn Thường Xuân đã đổi tên các loại “phí” thành “quỹ” và gọi những khoản thu mà họ buộc dân phải nộp là “tự nguyện đóng góp”, hoặc “phát huy quy chế dân chủ”.
Dân chúng thị trấn Thường Xuân hiện phải nộp 12 loại “qũy”. Trong số này có “Qũy xe tang” với mức 30 ngàn mỗi gia đình một năm. “Qũy đường nghĩa trang” với múc thu là 100 ngàn đồng mỗi gia đình một năm.
Phí và lệ phí vốn là một gánh nặng và gây bất bình lớn trong dân chúng Việt Nam. Các lọai phí, lệ phí được đặt, định hết sức tùy tiện để tận thu, đã được thừa nhận là một trong những nguyên nhân khiến nông dân trở thành bần cùng, phải bỏ xứ đi làm thuê.
Hồi tháng 11 năm 2007, chế độ Hà Nội từng công bố bãi bỏ 340 loại lệ phí để giảm bớt gánh nặng cho nông dân.
Lúc đó, ông Vũ Văn Ninh, Bộ Trưởng Bộ Tài Chính, thay mặt nhà cầm quyền trung ương cam kết với nông dân: “Chính phủ đã và đang cố gắng thực hiện nhiều giải pháp để nông dân giảm nghĩa vụ đóng góp. Chính phủ sẽ tiếp tục yêu cầu các địa phương phải bãi bỏ ngay các khoản phí, lệ phí nằm ngoài danh mục. Chính phủ đã miễn thủy lợi phí và sắp tới đây sẽ miễn thêm phí an ninh quốc phòng, phí phòng chống lụt bão. Ðối với các dự án nhà nước đã đầu tư như điện, đường, trường, trạm thì từ nay trở đi, nhà nước sẽ cam kết không yêu cầu nông dân đóng góp. Ngân sách sẽ đảm bảo việc xây dựng các công trình này, không phải huy động từ dân”.
Cũng trong năm 2007, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội CSVN công bố một báo cáo về việc kiểm tra thu phí và lệ phí. Theo đó, từ năm 2002 đến 2005, các địa phương đã ép buộc nông dân đóng góp khoảng 3,798 tỉ để xây dựng hàng ngàn cây số đường điện hạ thế, đường giao thông nông thôn, hệ thống cung cấp nước sạch, trường học, trạm xá… Trong khi tỷ lệ tăng trưởng của nông nghiệp và lâm nghiệp chỉ có 3.5%.
Tại Việt Nam 70% dân số là nông dân, thu nhập của 78% trong số 70% này chỉ dựa vào sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp. Chênh lệch giữa tỷ lệ tăng trưởng với tỷ lệ lạm phát rất lớn nên đa số nông dân rất nghèo khổ. Cũng vì vậy, sự bất bình trong nông dân về phí, lệ phí, thuế khóa,… càng lúc càng lớn và trở thành mối đe dọa thường trực đối với nhà cầm quyền. Tại một số nơi như Thái Bình, nông dân đã từng nổi lọan chống lạm thu.
Do vậy, năm 2007, Quốc hội của chế độ từng yêu cầu chính phủ: “Ðối với các khoản đóng góp mang tính xã hội, từ thiện (cứu trợ nạn nhân thiên tai), chỉ được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, cấp trên không được giao chỉ tiêu cho cấp dưới huy động, không được gắn việc đóng góp với việc cung cấp các dịch vụ công mà người dân được hưởng”.
Song chỉ một thời gian ngắn sau đó, lạm thu và tận thu xuất hiện trở lại và lan tràn như một loại dịch.
Cuối năm ngoái, trước tình trạng lạm thu xảy ra tràn lan, chế độ Hà Nội ban hành một văn bản, yêu cầu nhà cầm quyền các tỉnh, thành phố “rà soát, chấn chỉnh kịp thời” việc thu phí, lệ phí và huy động đóng góp của người dân, đảm bảo đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên thực tế cho thấy họ vẫn không ngăn được “phí đường nhựa”, “quỹ xe tang”. (G.Đ)
