WASHINGTON (WP) – Một vụ nổ súng chưa biết nguyên nhân, có lẽ do hai hung phạm, xảy ra sáng Thứ Hai, tại khu bến tàu Hải Quân ở thủ đô Washington, làm 12 người chết và khoảng 10 người bị thương.
Washington Navy Yard, nơi xảy ra vụ nổ súng hôm Thứ Hai ở một tòa nhà của bộ tư lệnh NAVSEA. (Hinhe: Wikipedia)
Nghi phạm bị bắn hạ tại chỗ trong cuộc chạm súng với cảnh sát, sau đó được xác định danh tánh là Aaron Alexis, 34 tuổi, trú quán Fort Worth, Texas. Theo FBI, Alexis phục vụ trong Hải Quân trừ bị từ Tháng Năm, 2007 đến Tháng Giêng, 2011. Chưa rõ đương sự có phải là nhân viên dân sự đang làm việc ở căn cứ này hay không.
Người ta nghe thấy những tiếng súng đầu tiên lúc 8 giờ 20 sáng và một số nhân chúng sau đó nói rằng các nạn nhân bị bắn tình cờ vô cớ. Một số người xô đẩy nhau chạy xuống thang ra ngoài, nhưng loa phóng thanh kêu gọi các nhân viên đang làm việc tìm chỗ trú ẩn tại chỗ, đừng ra khỏi các tòa nhà. Tới gần trưa họ mới được cảnh sát hộ tống di tản ra khỏi khu vực và phải đưa hai tay lên cao, chứng tỏ không có vũ khí.
Một cảnh sát chết trong lúc chạm súng. Ít nhất 3 người, trong số có một cảnh sát, bị thương nặng được trực thăng đưa tới bệnh viện và một người đàn ông 60 tuổi chết sau đó.
Hàng trăm cảnh sát, các toán SWAT, thủy quân lục chiến được điều động đến hiện trường và mở cuộc truy lùng nghi can còn lẩn trốn. Các xe cảnh sát, xe bọc thép của toán SWAT tràn ngập trên những đường phố quanh khu vực trong khi trực thăng bay vòng trên không và xuồng võ trang của cảnh sát tuần tiễu ngoài sông Anacostia trước bến tàu hải quân.
Thoạt đầu, cảnh sát tin là có hai nghi can nhưng sau đó một người được xác định là không liên can đến vụ nổ súng. Cathy Lanier, cảnh sát trưởng D.C. nói rằng nghi can thứ ba có võ trang, mặc quân phục màu ngụy trang. Tuy nhiên bà từ chối không giải thích vì sao cảnh sát tin người này là một nghi can. Bà Lanier cũng như ông Thị Trưởng Vincent Gray trong cuộc họp báo đều nói rằng đến nay chưa hiểu lý do xảy ra nổ súng. Một giới chức an ninh yêu cầu không nêu danh tánh nói là chưa tìm thấy dấu hiệu hành động khủng bố.
Washington Navy Yard là căn cứ lâu đời nhất của Hải Quân Hoa Kỳ, được thành lập năm 1799 bên cạnh sông Anacostia, một nhánh của sông Potomac. Thoạt đầu là cơ xưởng đóng tàu, công xưởng này bị đốt cháy trong cuộc chiến tranh Anh – Mỹ 1812-1815 khi quân Anh chiếm thủ đô Washington và sau đó được đổi thành xưởng sản xuất đạn và cơ sở phát triển kỹ thuật hải quân. Trong Thế Chiến II, đây là xưởng đạn lớn nhất của Hoa Kỳ nhưng vai trò này giảm dần qua thời kỳ Chiến Tranh Lạnh.
Hiện nay, đây là nơi đặt bản doanh NAVSEA, đặc trách về chiến hạm và tàu ngầm, là cơ quan lớn nhất trong 5 bộ tư lênh phụ trách trang thiết bị của Hải Quân Hoa Kỳ, với ngân sách hàng năm khoảng $30 tỷ. Washington Navy Yard cũng là trụ sở của nhiều cơ quan khác như Bộ Tư Lệnh Hành Quân Hải Quân, Trung Tâm Bảo Tàng Lịch Sử Hải Quân, bộ chỉ huy Hải Quân phân khu Washington và một số cơ quan công khai cũng như bí mật. Khoảng 20,000 nhân viên quân sự và dân sự làm việc tại các cơ sở này, trong số ấy 3,000 ở NAVSEA là nơi xảy ra nổ súng.
Washington Navy Yard chỉ cách điện Capitol – trụ sở quốc hội liên bang – và Tòa Bạch Ốc khoảng từ 1 đến 3 dặm về hướng Đông-Nam. Tổng Thống Obama gọi việc bắn người vô can không có vũ khí là “hèn mạt,” và nói: “Chúng ta lại gặp một vụ bắn giết nhiều người, và lần này xảy ra trong một cơ sở quân sự ngay tại thủ đô. Những quân nhân hiểu sự nguy hiểm khi phục vụ ở hải ngoại nhưng nay họ đối điện với hành động bạo lực khó tưởng tượng được xảy ra tại đây.”
Biện pháp đề phòng an ninh được tăng cường tối đa tại những cơ sở chính quyền ở thủ đô bao gồm Ngũ Giác Đài, Tòa Bạch Ốc và Điện Capitol. Tại trụ sở Quốc Hội, quốc kỳ được kéo xuống nửa cột để tưởng niệm các nạn nhân vụ nổ súng. Ít nhất học khu Washington cho lệnh đóng cửa 8 trường học. Các chuyến bay từ phi cảng Reagan National Airport tạm ngưng hoạt động trong buổi sáng, đến chiều đã được phép bay trở lại.
Căn cứ Washington Navy Yard có 3 cổng. Cổng cho khách đến thăm và vào khu bảo tàng lịch sử mở cửa thường xuyên, nhưng hai cổng vào khu quân sự có kiểm soát an ninh chặt chẽ. Quân nhân và nhân viên dân sự vào khu vực của NAVSEA (Naval Sea Systems Command) phải có 2 thẻ, một để qua cổng và một để vào các tòa nhà. Nhân viên quân sự không được phép mang súng, tuy nhiên ít khi có sự kiểm soát nếu đã có thẻ đầy đủ.
Nhân viên hữu trách đến điều tra tại hiện trường. (Hình: Saul Loeb/AFP/Getty Images)
Nghi can Aaron Alexis
Các chi tiết lý lịch, quá trình và hành vi của nghi can bị bắn chết đang được thu thập để tìm hiểu nguyên nhân nổ súng. Căn cứ theo những gì đã biết cho đến nay người ta nhận thấy có nhiều điểm rất mâu thuẫn ở đương sự. Chưa rõ vì sao đương sự đến Washington và đã sử dụng một thẻ của người khác để vào căn cứ NAVSEA.
Aaron Alexis là cựu quân nhân trừ bị hải quân, nhân viên hãng thầu tư nhân làm việc cho bộ quốc phòng, một người mới theo đạo Phật và học một lớp về hàng không trên mạng. Trường Embry-Riddle Aeronautical University xác nhận Alexis có học một lớp online từ tháng 7 năm 2012 và tiếp tục lấy bằng BA về hàng không.
Alexis đã từng đến Thái Lan, và học được một ít tiếng Thái đủ nói với khách. Sau khi rời khỏi hải quân, làm hầu bàn cho một tiệm ăn Thái ở Fort Worth trong 8 tháng. Oui Sutharmetewakul, một người quen biết cũ cho biết ông ta để Alixis ở chung nhà với vợ chồng ông từ tháng 8 năm 2012 đến tháng 5 năm 2013, rồi để anh ta đi vì không trả tiền nhà. Tuy vậy Suthametewakul vẫn nói Alexis là một con người dễ thương dù đôi khi mang súng và thường phàn nàn rằng mình bị kỳ thị. Theo lời ông, Alexis đã cải giáo theo đạo Phật và đi lễ chùa ở địa phương.
Từ 2005 đến 2011 Alexis tình nguyện gia nhập hải quân trừ bị và nhiệm sở cuối cùng là ở căn cứ Hải Không Quân tại Fort Worth với tính cách là chuyên viên điện hạng 3. Giải ngũ, Alexis là chuyên viên computer làm việc cho The Experts, một nhà thầu con của HP Enterprise Services.
Theo cảnh sát thì quá trình của Alexis đã có nhiều lộn xộn. Năm 2004 sống ở Seattle, một lần bị cảnh sát bắt vì bắn lủng bánh xe những công nhân xây dựng làm việc cạnh nhà do tức giận vì choán chỗ đậu xe của mình. Xét nhà, cảnh sát thu được một khẩu súng và một số đạn. Alexis khai với cảnh sát là mình đã ở New York chứng kiến vụ 9/11 và biến cố này tác động đến tinh thần anh. Ông bố của Alexis cũng xác nhận điều ấy.
Năm 2010 khi còn ở trong quân đội, một lần người ở cùng nhà khiếu nại suýt bị trúng đạn từ dưới lầu bắn lên. Alexis sau đó khai là súng bị cướp cò trong lúc lau chùi.
Các nhân viên điều tra chưa đưa ra một kết luận nào và cũng không cho biết thêm nhiều chi tiết liên quan đến vụ nổ súng. (HC)
