Bác Sĩ Ðặng Trần Hào
Nhiếp hộ tuyến hay tuyến tiền liệt là một tuyến sinh dục của nam giới, bọc quanh niệu đạo như một chiếc vòng, nằm ngay dưới bàng quang, ống dẫn tinh nhiếp hộ tuyến có chức năng phóng tinh và tiết ra một dung dịch kiềm, tạo thành một phần tinh dịch trong khí phóng tinh.
Khoảng 50 tuổi trở lên nhiếp hộ tuyến dễ bị sưng. Khi tuổi đời càng cao, càng có nhiều cơ hội bị sưng nhiếp hộ tuyến nhiều hơn người trẻ.
Cổ bàng quang có thể bị tắc một khi nhiếp hộ tuyến sưng lớn và làm suy yếu việc bài tiết nước tiểu, làm suy yếu thận vì bàng quang bị căng ra, áp suất gia tăng truyền qua niệu quản ảnh hưởng tới thận gây tổn hại dây chuyền.
Với y khoa hiện đại người ta dựa vào kháng nguyên đặc thù nhiếp hộ tuyến (PSA) có thể biết được mức phát triển viêm sưng. Một người có nhiếp hộ tuyến bình thường, trị số PSA thường nhỏ hơn 4 nonagrams/1 milliliter.
Nguyên nhân viêm nhiếp hộ tuyến thường do nhiễm trùng bởi một số vi khuẩn xâm nhập qua đường huyết vào nhiếp hộ tuyến. Ngoài ra cũng có thề theo ngả ống dẫn tiểu bị nhiễm trùng tiến lên hoặc từ dưới trực tràng đi ngược lên bàng quang, rồi từ đó đi theo niệu quản đổ xuống nhiếp hộ tuyến.
Triệu chứng
Nếu là cấp tính:
– Khởi đầu bằng cơn sốt, xen lẫn với cơn rét run.
– Ðau vùng thắt lưng. đau nhức cơ bắp và vùng đáy chậu.
– Tiểu liên miên, đi tiểu rất gấp. tiểu khó, bắt đi tiểu đêm.
– Bí đường tiểu tiện là trường hợp thường gập.
– Nước tiểu thường có mầu trắng đục như sữa.
Nếu là mãn tính:
– Nhiều trường hợp không có dấu hiệu gì đặc biệt.
– Có những triệu chứng giống như cấp tính kèm theo dấu hiệu xuất tinh sớm, tinh dịch có máu, yếu sinh lý.
Y khoa Ðông Phương dưa vào chứng và mạch lý để xác định bệnh lý trong khi trị liệu.
Bí tiểu cấp tính do viêm tuyến tiền liệt
Do thấp nhiệt cản trở, thủy đạo bất thông, huyết kết hạ tiêu, đi tiểu gấp, đau, nhỏ giọt, bí tiểu. Chẩn đoán bí tiểu do thấp nhiệt gây viêm nhiếp hộ tuyến. Lưỡi khô, đỏ, rêu lưỡi mỏng và vàng. Mạch vi sác.
Bài thuốc
Ðộc hoạt 9 grs
Tần giao 9 grs
Tục đoạn 9 grs
Hoàng bá 12 grs
Ngưu tất 9 grs
Xa tiền tử 9 grs
Mang tiêu 9 grs
Ðào nhân 9 grs
Hồng hoa 9 grs
Tam lăng 9 grs
Nga truật 9 grs
Cam Thảo 6 grs
– Ðộc hoạt, tần giao, tục đoạn, hoàng bá: Hóa thấp và thông huyết hạ tiêu.
– Ðào nhân, hồng hoa, nga truật, tam lăng: Loãng huyết, tiêu huyết ứ, giúp thông huyết.
– Ngưu tất: Tiêu thấp và dẫn thuốc xuống vùng hạ tiêu.
– Xa tiền tử, mang tiêu: Lợi tiêu và thông tiểu.
– Cam thảo phối hợp các vị thuốc.
Bí tiểu do viêm nhiếp hộ tuyến mãn tính
Do thận khí và tỳ khí suy. Thận và bàng quang là cặp âm dương ôm ấp, quân bình sinh lý và tiểu tiện, khi thận khí suy lâu ngày làm gia tăng thấp, ảnh hưởng qua bàng quang, làm khí hóa của bàng quang đình trệ, thấp trọc lưu trú tại hạ tiêu lâu ngày mà gây ra viêm nhiếp hộ tuyến, bệnh nhân đái gấp, đái đau, có lúc són, niệu đạo đau buốt, bí đái nhỏ giọt, đau thắt lưng vùng bụng dưới, lan xuống tới háng. Ðau lan ra sau lưng vùng xương cụt, sốt và rét lẫn lộn, nhức đầu. Rêu lưỡi trắng dầy. Mạch trì và trầm.
Bài thuốc
Ðảng sâm 9 grs
Phục linh 9 grs
Bạch truật 9 grs
Cam Thảo 6 grs
Nhục quế 9 grs
Hoàng kỳ 9 grs
Ích trí nhân 9 grs
Tang phiêu tiêu 9 grs
Trạch tả 9 grs
Xa tiền tử 9 grs
Tiểu hồi 6 grs
Ðỗ trọng 9 grs
Hoàng bá 9 grs
Thỏ ty tử 9 grs
Nữ trinh tử 9 grs
– Ðảng sâm, bạch truật, cam thảo, nhục quế, tiểu hồi, hoàng kỳ: Bổ thận khí và tỳ khí.
– Phục linh, trạch tả, xa tiền tử, đỗ trọng: Thông điều thủy đạo, lợi tiểu.
– Ích trí nhân, thỏ ty tử, nữ trinh tử, đỗ trọng: Bổ thận khí, điều hòa tiểu tiện.
