Phạm Ðình
Người chơi xe toàn thế giới không thể nào không biết tới danh xưng The Big Three, tức 3 hãng sản xuất xe lớn, có thời đã từng là những hãng xe lớn nhất thế giới. Với tình hình cạnh tranh gay gắt trên thị trường xe hơi hiện nay, thật khó để có thể duy trì danh hiệu The Big Three của thế giới. Vì thế, The Big Three giờ đây được hiểu rộng và áp dụng cho 3 hãng xe lớn nhất trong mỗi quốc gia. Dù là người dùng xe Mỹ, xe Nhật, xe Ðức… chắc hẳn bạn tò mò muốn biết, những “người khổng lồ” đó tên là gì?
Ba anh khổng lồ ở Bắc Mỹ
Trước tiên, xin giới thiệu “ba anh khổng lồ ở Mỹ và Canada”, cũng được biết dưới tên “Detroit Three” (vì trụ sở trung ương đặt ở Detroit, tiểu bang Michigan), bao gồm Ford, General Motors và Chrysler, có thời đã từng là những hãng xe lớn nhất thế giới. Mặc dầu không giữ được danh vị ấy nữa, nhưng 2 trong số đó vẫn còn nằm trong số 5 hiệu xe hàng đầu của hành tinh con người. Chẳng hạn như Ford, vẫn được xếp hạng là hãng sản xuất có số xe tiêu thụ hàng nhì thế giới trong 56 năm qua; và GM giữ được danh hiệu hạng nhất trong 77 năm liền. Cạnh tranh gay gắt với The Big Three là các hiệu xe Toyota và Honda của Nhật, đã vượt lên hàng đầu trong một số năm. Tuy nhiên, kể từ năm 2008, Toyota và Honda đã gặp “nạn” do những trục trặc máy móc đưa đến Recall, thì Toyota tụt xuống hạng tư và Honda hạng 5, thế là The Detroit Three đã chiếm lại danh hiệu The Big Three của mình một thời gian.
Khổ nạn của ba anh khổng lồ Bắc Mỹ
Nhiều người cho rằng sở dĩ xe Mỹ mất đi phần nào sức mạnh cạnh tranh với xe Nhật là do phẩm chất kỹ thuật hoặc dáng vẻ. Nhưng một sự thật ít người để ý là với mô hình làm ăn ở Hoa Kỳ, ngành sản xuất xe hơi bị ràng buộc bởi một định chế mà các nước công nghiệp khác không có, đó là tổ chức nghiệp đoàn công nhân (Unionized Workers). Từ vị thế người đi làm, bạn có thể cho rằng đây là một ưu điểm của chế độ tư bản tự do, nơi mà thợ thuyền có thể đoàn ngũ hóa để đưa ra những biện pháp tập thể buộc giới chủ phải chấp nhận yêu sách về quyền lợi của mình. Nhưng xét từ quan điểm kinh doanh, sự hiện diện của các tổ chức nghiệp đoàn công nhân đã phát sinh nhiều chi phí lớn lao, khiến giá vốn của sản phẩm cao hơn so với các đối thủ cạnh tranh. Với tiền lương phải trả cho công nhân cao hơn, với các phúc lợi khác kèm theo (như bảo hiểm y tế, ngày nghỉ, quyền đình công tập thể…), nhiều hãng xe ở Hoa Kỳ buộc lòng phải đi tới chỗ phá sản.
Ðể gỡ rối tình thế và để tăng cường lợi nhuận, The Detroit Three đã phải thương lượng với nghiệp đoàn công nhân xin giảm lương, thay vào đó giới chủ sẽ cho thêm tiền hưu (pension) và quyền lợi y tế. GM, chẳng hạn, có lúc đã cấp bảo hiểm y tế miễn phí cho công nhân đang làm việc và cả những người đã về hưu.
Bước sang thế kỷ 21, tình trạng buôn bán sa sút hơn, khiến nhiều nhà máy của The Big Three đã phải cắt giảm hoạt động, đưa đến việc đóng cửa cơ sở và sa thải công nhân. Ðể tăng cường doanh số, The Big Three tung ra những biện pháp khuyến mãi, như cho tiền Rebates, cho nhân viên hưởng giá đặc biệt, và cho vay tiền không ăn lời (0%). Những biện pháp khuyến mãi ấy, tuy có nâng cao số bán, nhưng cũng cắt rất đậm vào số lợi nhuận của The Big Three, bắt buộc họ phải ngưng khuyến mãi. Khổ nỗi, vừa mới thay đổi được một chút với hy vọng thâu thêm lợi nhuận, thì lại xảy ra cuộc suy thoái kinh tế toàn quốc do khủng hoảng địa ốc (subprime mortgage crisis) và giá dầu khí tăng cao, khiến The Big Three lại phải bấm bụng, tung ra những quyền lợi khác nhằm thu hút khách hàng để có thể sống còn trong thế giới cạnh tranh.
Năm 2009, GM và Chrysler đã khai phá sản theo Chapter 11, nhưng sau đó lại phục hồi được. Tháng Sáu, 2009, hãng Fiat của Ý đã mua lại Chrysler. Thương hiệu Chrysler có thể còn lưu hành trên thị trường, nhưng chủ nhân và điều hành bây giờ đã là Fiat. The Big Three coi như đã không còn trên thực tế. Hai hãng xe kia, GM và Ford vẫn tiếp tục làm việc với viễn tượng không sáng sủa. Tháng Tư năm 2012, doanh số của GM đã giảm 8.2% và Ford giảm 5.3%. so với năm trước đó.
Những “người” khổng lồ tại Nhật
The Big Three của Nhật là ba hãng sản xuất Toyota, Nissan và Honda. Vượt ra khỏi biên giới nước Nhật, các hãng xe này cũng là những tay “giác đấu” sừng sỏ trên võ đài quốc tế. Xe Honda Civic một thời đã có doanh số cao hơn Chevrolet Vega và Ford Pinto trên thị trường Hoa Kỳ. Tại Canada, Civic trở thành một hiệu xe có số bán cao nhất ở Canada trong suốt 12 năm.
Sự thành công của các hãng xe Nhật đã góp phần lớn lao, thúc đẩy đà suy thoái của các “đồng nghiệp” Mỹ kể từ thập niên 1970. Ðể phản công, các nghiệp đoàn công nhân xe hơi tại Bắc Mỹ và Âu Châu áp lực chính quyền sở tại tăng cường thuế suất trên hàng nhập cảng, nhằm bảo vệ hàng sản xuất nội địa. Sang thập niên 1980, các công ty Nhật đối phó bằng cách mở cơ sở sản xuất ngay trong nội bộ nước Mỹ, để tránh thuế nhập cảng. Nhưng không giống như các chủ hãng gốc Mỹ, các nhà máy sản xuất xe Nhật trên đất Hoa Kỳ không cho phép công nhân thành lập nghiệp đoàn, nhờ thế họ tránh được cái “khổ nạn” cố hữu là những yêu sách của thợ thuyền. Họ có thể trả lương thấp hơn, và không bị đe dọa đình công, để có thể yên tâm sản xuất và cho ra đời những sản phẩm có tính cạnh tranh cao hơn. Bên cạnh đó, các hãng Nhật cũng tăng cường quảng cáo bằng nhiều phương thế khác, như đóng góp từ thiện, vận động hành lang luật pháp và chia sẻ các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Với tình hình này, The Big Three chính hiệu của Mỹ chưa tìm ra đối sách thích ứng để phục hồi địa vị độc tôn trên sân nhà. Trong khi đó, Âu Châu vẫn duy trì chính sách bảo vệ mậu dịch chống lại các hiệu xe Nhật.
Trong suốt nhiều năm nay, Toyota vẫn là hãng sản xuất xe lớn nhất của Nhật. Năm 2008, Toyota còn qua mặt GM cả về số sản xuất và số xe bán được trên thế giới. Là một công ty với triết lý “tiến công”, Toyota đã mạnh dạn bành trướng sang lãnh vực sản xuất xe tải hạng nhẹ và xe “luxury” (deluxe) rất được giới tiêu thụ tán thưởng. Năm 2000, chiếc Lexus trở thành một thương hiệu xe cao cấp với số bán hàng đầu thế giới, mặc dầu thương hiệu này mới chỉ được trình làng khoảng 11 năm trước đó (1989).
Ði theo Toyota, Nissan là hãng sản xuất xe lớn hàng nhì tại Nhật và xếp hàng thứ 6 trên thế giới, sau Toyota, GM, Volkswagen, Ford và Huyndai. Vào cuối thập niên 1990, Nissan gặp phải một số khó khăn tài chánh, khiến họ phải nhường ngôi vị thứ hai lại cho Honda, nhưng mau chóng phục hồi danh vị một thời gian sau đó. Còn Honda thì khá vững vàng trong danh vị thứ ba.
Tiếp đó là các hãng Suzuki, Mazda, và Mitsubishi, tuy xếp vào hạng 4, 5, và 6 nhưng doanh số thì thua The Big Three rất xa.
Người khổng lồ tại Ðức
Tại Ðức, ba hãng xe Audi, Mercedes-Benz và BMW từ lâu nay vẫn chiếm danh hiệu “the Big Three”. Người am tường hơn còn gọi chúng bằng các tên khác, đó là Volkswagen Group (sản xuất Audi), Daimler AG (sản xuất Mercedes Benz) và BMW.
Volkswagen Group vốn là tổ hợp sản xuất xe hơi lớn nhất Âu Châu từ lâu. Từ năm 2007, nó còn “hích” Ford ra khỏi vị trí để đứng vào hàng thứ 3 trên thế giới, sau General Motors và Toyota. Volkswagen Group là tổ hợp sản xuất cha đẻ của các hiệu xe Audi, Porsche, SEAT, Skoda, Bugatti, Lamborghini và Bentley.
Daimler AG giữ vai trò chính trong nhiều hãng sản xuất khác. Còn BMW, ngoài “đứa con” ruột được mang tên họ của mình, hãng này còn là cha đẻ của các đời xe Rolls-Royce kể từ năm 1998.
BMW, Mercedes-Benz và Audi chiếm gần 86% thị trường thế giới về loại xe Luxury.
Trên đây là “the big three” của 3 quốc gia có những hiệu xe “chiến” nhất thế giới. Bạn thử xem lại trong số xe mình đã dùng, có chi?c nào xuất xưởng từ một trong Big Three hay không?
[email protected]
Muốn giữ xe ở tình trạng hoàn hảo nhất, xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập I, II, và III đã phát hành, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque cho Phạm Ðình, 9800 Bolsa Ave # 86, Westminster, CA 92683 Tel: 714 675 8628. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290
