Phạm Ðình
Bây giờ là năm 2013, và nếu xe của bạn đời 2006, 2007 thì vẫn kể là mới. Thực vậy, bộ vó của nó vẫn đẹp, nước sơn còn láng coóng, và máy chạy còn tốt. Nhưng, có thể cây kim trên đồng hồ nhiệt có phần hơi nhích lên, khiến bạn không thể không lo lắng. Xin đừng ngạc nhiên, và nhất là đừng vội hoảng. Nguyên nhân không hẳn là do máy, nhưng có thể xuất phát từ một chỗ ít ai ngờ: Két nước (Radiator).
Hình minh họa. (Hình: JIJI PRESS/AFP/Getty Images)
Bạn có thể biện bác, “Nhưng xe của tôi chạy ít lắm, mới có 30,000 dặm!” Mới có 30,000 dặm, đổ đồng mỗi năm chừng 5,000 dặm, đúng là ít thật. Nhưng dù đồng hồ cây số chỉ 250 dặm chăng nữa, thì vấn đề với radiator có thể vẫn xảy ra. Và hậu quả của nó là kim nhiệt trên đồng hồ sẽ nhích lên, cho biết máy hơi nóng. Dĩ nhiên, máy nóng là hậu quả của nhiều nguyên nhân, nhưng nếu nguyên nhân đó được xác định là từ Radiator hư, thì sự khổ nạn cũng chưa đến nỗi nào, cùng lắm là thay cái Radiator mới. Sau đây là những vấn đề thường gặp với két nước sau khi xe đã ngòn ngòn…. 5, 6 tuổi.
1. Han rỉ: Két nước rất dễ bị tấn cộng bởi bụi đường, muối, ẩm độ trong không khí và rất nhiều các yếu tố độc hại khác. Vì thế, khi thấy triệu chứng han rỉ xảy ra với két nước thì hãy coi đó là chuyện thường, không nhìn thấy gì mới là lạ. Hiển hiện nhất là những vảy kim loại xuất hiện ở bên ngoài, có thể ví như những mụn ghẻ ở ngoài da. Nhưng điều ấy ắt làm cho chúng ta đặt ra một câu hỏi khác: Không hiểu có han rỉ bên trong hay không? Ðúng, han rỉ bên trong mới thực sự đáng ngại hơn. Bởi vì, nó sẽ làm biến chất dòng nước coolant. Từ đó sinh ra nóng máy!
Dấu chỉ đầu tiên cho thấy có rỉ sét bên trong là nước coolant biến màu. Bình thường, nước coolant không thể đổi màu, nó phải giữ cái màu nguyên thủy từ lúc mới mua. Nếu coolant có vẻ lỏng như nước thường, và chứa nhiều vẩn cặn lượn lờ, thì đúng là nó rồi. Hoặc nếu coolant có vẻ sền sệt, lầy nhầy, có nghĩa là nó đã đồng hóa những vẩn cặn rớt từ thành két nước ra. Tới nước này thì chắc chắn phải thay két nước mới..
2. Dòng coolant bị nghẹt: Két nước không phải là một cái bể lớn, nhưng là tập hợp những đường ống nhỏ, hẹp. Khi rỉ sét tích lũy quá nhiều trong những đường ống nhỏ hẹp ấy, dòng coolant sẽ không thông suốt được, tức là bị nghẹt. Dòng nước bị nghẹt sẽ làm tăng áp lực dọc theo các valve két nước, gây ra rò rỉ, Ðây là nguyên nhân phổ thông nhất.
3. Các mối hàn epoxy bị vỡ: Là một tập hợp những đường ống được kết dính lại với nhau bằng những mối hàn epoxy, két nước có thể bung khi các mối hàn ấy bị mòn, bị vỡ sau 5, 6 năm tiếp cận với sức nóng và hóa chất trong nước coolant.
Trên đây là 3 nguyên nhân nội tại khiến két nước có thể bị hư đưa đến rò rỉ. Chúng ta có thể kiểm tra rò rỉ bằng phương pháp xả coolant để súc bình (radiator flush). “Xả” là một phương thức mạnh tay, không đơn thuần chỉ là thay nước coolant. Nếu bạn có muốn xả, hoặc kiểm tra két nước, hãy nhớ rằng không làm bất cứ việc gì khi máy còn đang chạy. Cần phải để máy nguội lại ít nhất trong vòng 2 tới 3 tiếng đồng hồ.
Sơ lược về xả coolant để súc bình
Cấu trúc căn bản của bất cứ hệ thống coolant nào cũng giống nhau, với 2 ống dẫn nước lớn, một ống dẫn nước mát chảy ra (lower hose) từ bên dưới, và một ống chuyền nước nóng chảy vào (upper hose) ở phần trên của két nước. Sau khi đã tháo coolant ra rồi, bạn có thể dùng một ống nước tưới vườn, lắp vào lower hose để xịt nước lã với áp suất cao vào trong Radiator. Tia nước với áp suất cao như vậy sẽ đẩy các rỉ sét bắn ra ngoài. Sau đó, rút ống tưới vườn ra, để cho nước từ từ chảy, nhờ đó bạn có thể xác định được chỗ rò ở đâu. Và tìm cách bít lại lỗ rò đó, nếu có thể được. Một số người áp dụng mẹo vặt “quả trứng,” người khác lại dùng một thứ keo chế sẵn để hàn.
Thực ra việc hàn bít lại như vậy chỉ là cách đối phó tạm thời, chỉ nên áp dụng đối với những cái xe cũ chủ nhân không có ý định giữ lại lâu dài. Nếu còn ý định giữ xe, thì tốt nhất là dành tiền để thay một Radiator mới. Giá thay két nước tốn kém từ $200 đến $500, tùy từng trường hợp.
Trên đây là 3 nguyên nhân nội tại đưa đến trục trặc trong hệ thống giải nhiệt. Ngoài ra, hệ thống cũng có thể bị tác động bởi những yếu tố “ngoại tại” tức là những bộ phận liên quan, chẳng hạn:
4. Ðiều nhiệt kế bị hư (Malfunctioning Thermostat): Trong hệ thống giải nhiệt, điều nhiệt kế (Thermostat) giữ vai trò một “người lính gác cổng,” một anh chàng bảo vệ. Người lính này gác ngay cổng vào két nước, có nhiệm vụ xét nhiệt độ của dòng Coolant, nếu thấy đã đủ nóng rồi, thì mở cổng cho vào trong để xả nhiệt; Nếu chưa đủ nóng thì đẩy dòng nước sang một hướng khác, để nó quay trở về máy làm việc hút nhiệt tiếp… cho đến khi đã nạp đủ sức nóng. Ðiều nhiệt kế phải trung thành làm việc như vậy, thì máy xe mới hoạt động được, bằng không sẽ… nóng máy. Trong trường hợp này, chỉ việc thay cái điều nhiệt kế là xong.
5. Máy bơm Coolant (Water Pump) bị hư: Sự luân lưu (circulation) của dòng nước coolant – từ trong két nước đi vào máy, rồi từ máy lại trở về két nước – sở dĩ có được chủ yếu là nhờ máy bơm. Thế nên, khi máy bơm làm việc không đều đặn thì dòng nước không thể luân lưu được. So sánh với cơ thể con người: Nếu nước coolant được ví như máu thì máy bơm chính là trái tim. Trái tim quan trọng với con người ra sao thì máy bơm cũng quan trọng với hệ thống coolant như vậy. Nếu nó bị hư hại cách nào, coolant sẽ không thể lưu hành được, đưa đến hậu quả là nóng máy. Cũng như điều nhiệt kế, tuổi thọ của máy bơm có thể lên tới 100,000 dặm, nhưng nó cũng có thể gây khó cho bạn khi mới theo xe được… 50,000 dặm mà thôi.
6. Ống dẫn rò rỉ: Ống dẫn coolant (hose) là những đường ống lớn bằng cao su, uốn lượn giữa các bộ phận máy, rất có thể bị châm kim, bị khô giòn theo thời gian sử dụng, và sau cùng là rò rỉ… Sự rò rỉ diễn tiến rất chậm, nhưng nếu không để ý có thể làm cho coolant bị hao hụt, không đủ giải nhiệt đầu máy.
7. Quạt giải nhiệt (cooling fan) hư, gẫy.
Trên đây là 7 nguyên nhân chính gây ra nóng máy do những trục trặc liên quan đến nước coolant. Nói thực lòng, khi đã đến nước này, người sử dụng xe bình dân thường phải đưa xe ra tiệm để nhờ thợ chuyên môn sửa chữa, dù đó là thay két nước, thay điều nhiệt kế, water pump, hay quạt giải nhiệt. Tốt nhất là hãy áp dụng phương pháp đề phòng: Thay nước coolant đúng định kỳ. Chuyện này thì dễ dàng, ai ai cũng làm được. Thay nước coolant là một cách hiệu quả nhất để bảo trì két nước, tránh rỉ sét kết tinh bên trong. Và nếu có thêm chút thì giờ, thỉnh thoảng nên áp dụng phương pháp xả ngược để rửa bình (reverse flushing). Công việc này cũng không đòi hỏi kỹ năng cầu kỳ hoặc tốn kém đến mức rách túi, nhưng lại trừ bớt được rất nhiều hậu hoạn nặng nề về sau.
[email protected]
Muốn giữ xe ở tình trạng hoàn hảo nhất, xin xem Cẩm Nang Bảo Trì Tập I, II, và III đã phát hành, mỗi tập $6.00+$2.00 cước phí. Money Back Guarantee 3 tháng. Gửi cheque cho Phạm Ðình, 9800 Bolsa Ave # 86, Westminster, CA 92683 Tel: 714 675 8628. Cho biết điện thoại và email, nếu có. Có thể hỏi tại nhà sách Tú Quỳnh 714-531-4284; hoặc Tự Lực 714-531-5290.
