Liệu có gỡ bỏ cấm vận võ khí?
WASHINGTON DC (NV) .- Ngoại trưởng Mỹ John Kerry mời Ngoại trưởng CSVN đến Washington DC hội đàm vào lúc căng thẳng trên biển giữa Việt Nam và Trung Quốc vẫn diễn ra suốt từ đầu tháng 5 đến nay.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry bắt tay ngoại trưởng CSVN Phạm Bình Minh khi hai người mở họp báo chung ở Hà Nội ngày 16/12/2013. (Hình: Hoàng Đình Nam/AFP/Getty Images)
Cả báo chí quốc tế và hãng thông tấn chính thức của Hà Nội đưa tin ông Phạm Bình Minh, Phó thủ tướng kiêm ngoại trưởng CSVN đã có cuộc điện đàm với ngoại trưởng Mỹ John Kerry hôm Thứ Hai 21/5/2014 về các vấn đề của khu vực và những gì Việt Nam đang phải đối diện trước việc Bắc Kinh cho đem giàn khoan khổng lồ HD981 đến dò tìm dầu khí tại vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Theo sự tường thuật của Thông Tấn Xã Việt Nam (TTXVN), trong cuộc điện đàm, ông Phạm Bình Minh “ghi nhận những tiến triển tích cực gần đây trong quan hệ song phương, nhất là trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư; thông báo Việt Nam đã quyết định tham gia Sáng kiến An ninh chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (PSI), đồng thời nêu rõ Việt Nam sẵn sàng phối hợp với Hoa Kỳ triển khai các biện pháp cụ thể nhằm tiếp tục thúc đẩy quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ theo tinh thần quan hệ đối tác toàn diện giữa hai nước.”
“Nhân dịp này, ông Phạm Bình Minh đã “thông báo (với ông Kerry) về những diễn biến mới nhất liên quan đến việc Trung Quốc đơn phương hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương-981 (Haiyang Shiyou-981) trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam; cho biết Trung Quốc liên tục gia tăng số lượng tàu, trong đó có tàu hộ vệ tên lửa, tàu tuần tiễu tấn công nhanh và tàu đổ bộ lớn… khiến tình hình rất căng thẳng.” TTXVN cho biết thêm.
Vẫn theo TTXVN, ông Phạm Bình Minh “Khẳng định Việt Nam đã hết sức kiềm chế, kiên trì thông qua đối thoại, tránh xung đột, đồng thời kiên quyết yêu cầu Trung Quốc rút giàn khoan và các tàu hộ tống khỏi khu vực vì đây là hành động vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, đe dọa ổn định, an toàn trên biển, vi phạm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982.”
Theo hãng tin AP, nói chuyện với Ngoại trưởng Việt Nam, ông John Kerry “bầy tỏ quan ngại về những hành động khiêu khích của Trung Quốc khi đem dàn khoan và rất nhiều tàu bảo vệ tới vùng biển tranh chấp với Việt Nam. Vì vậy đã tạo ra căng thẳng ở khu vực và dẫn tới các vụ bạo động nhắm vào các hãng xưởng ngoại quốc tại Việt Nam.”, theo lời bà phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Jen Psaki.
Theo lời bà Psaki thuật lại, ông Kerry khuyến cáo hai bên nên kềm chế để làm giảm cường độ căng thẳng, bảo đảm cho tàu bè qua lại và giải quyết các tranh chấp xuyên qua các biện pháp hòa bình theo luật pháp quốc tế.
Ông Kerry mời ông Phạm Bình Minh đến Hoa Thịnh Đốn “để tham khảo một loạt rộng rãi về các vấn đề song phương và khu vực vốn là một phần của thỏa thuận Đối tác Toàn diện giữa hai nước”. Bà Psaki nói.
Hôm Thứ Năm 22/5/2014, Bộ Ngoại Giao Mỹ ra một bản tin riêng từ Văn phòng Phát Ngôn Viên nói rằng Hoa Kỳ hoan nghênh Việt Nam hậu thuẫn cho sáng kiến chống phổ biến võ khí giết người hàng loạt. Theo một bản tin ngày Thứ Năm của hãng tin Reuters, chính phủ Obama tuyên bố sẽ ủng hộ Việt Nam sử dụng biện pháp pháp lý để giải quyết tranh chấp với Trung quốc liên quan đến giàn khoan HD981. Ông thủ tướng CSVN một ngày trước đã nói với thông tấn Reuters là Việt Nam cân nhắc cả biện pháp pháp lý.
“Hoa Kỳ có lợi ích quốc gia trong việc duy trì hòa bình và ổn định, tôn trong luật pháp quốc tế, không cản trở thương mại hợp pháp, tự do hải hành và đường bay qua Biển Đông.” Phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Patrick Ventrell nói như thế khi được báo chí hỏi về phản ứng của Mỹ đối với lời tuyên bố của ông Nguyễn Tấn Dũng. “Hoa Kỳ hậu thuẫn việc sử dụng các phương tiện ngoại giao và các hình thức khác để quản lý và giải quyết các bất đồng, gồm cả việc sử dụng trọng tài hoặc cơ chế luật pháp quốc tế”.
Khi ra điều trần ở Quốc hội Mỹ ngày 20/5/2014, ông Daniel Russel, Phụ tá Ngoại trưởng đặc trách Đông Á – Thái Bình Dương, kêu gọi các nước ASEAN nên đoàn kết với nhau để chống lại chủ trương bá quyền bành trướng của Bắc Kinh. Tuy nhiên, đây là một tổ chức lỏng lẻo và bị Trung quốc dùng thế lực kinh tế và chính trị lũng đoạn, gây chia rẽ, nên giới bình luận quốc tế cho rằng khó lòng có sự đồng thuận.
Theo sự phân tích của một tác giả trên tạp chí thời sự Time, Hà Nội càng ngày càng muốn gần hơn với Mỹ để nhờ sức mạnh nước này kềm chế một nước Trung quốc ngày một lộ rõ tham vọng bành trướng lãnh thổ. Vì vậy, một số chuyên viên phân tích cho rằng hiện mối quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đang tiến triển tới mức có thể Hoa Thịnh Đốn bãi bỏ lệnh cấm vận bán võ khí sát thương với Việt Nam. Theo nhận định, Việt Nam đang biến dần từ kẻ thù sang đối tác toàn diện mà Mỹ cần ở khu vực.
“ Washington coi Việt Nam là một đối tác chiến lược đáng suy nghĩ nhất trong số các nước ASEAN.” Ông Ernest Bower, một chuyên viên phân tích về Đông Á Châu tại Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc Tế (CSIS) tại Washington DC đưa ra nhận xét. “Việt nam đã tăng cường khả năng rất đáng khen mấy năm gần đây”.
Theo ông James Hardy, chủ biên về Á châu Thái Bình Dương của tạp chí an ninh quốc phòng quốc tế IHS cho rằng cái lệnh cấm vận võ khí của Mỹ đối với Việt Nam sẽ không còn giữ lâu nữa. Ông nói “Sự nhận định của chúng tôi là mối quan hệ Hoa Kỳ – Việt Nam đã phát triển vững chắc những năm gần đây đến một điểm mà việc gỡ bỏ bệnh cấm vận võ khí có thể hiểu được”. (TN)
