Doanh nghiệp xuất cảng oằn lưng vì các loại phí

SÀI GÒN (NV) – Hiệp Hội Chế Biến và Xuất Cảng Thủy Sản Việt Nam (VASEP) vừa đề nghị hệ thống công quyền xem xét việc thu các loại phí vì mỗi ký sản phẩm xuất cảng đang phải trả khoảng mười loại phí.

Trong hình là cảng Cát Lái ở Sài Gòn. Các cảng biển như lãnh địa và các hãng tàu biển như những ông trời con. (Hình: Công Thương)

Trong công văn gửi Bộ Công Thương, Bộ Giao Thông Vận Tải, Tổng Cục Hải Quan và Phòng Thương Mại Công Nghiệp Việt Nam, VASEP liệt kê hàng loạt phụ phí mà các doanh nghiệp xuất cảng thủy sản, hải sản đang phải trả: phí dịch vụ container (THC), phí mất cân đối container (CIC), phí vệ sinh container, phí sửa chữa vỏ container, phí đặt cược container (đối với hàng đông lạnh), phí tắc nghẽn cảng (PCS), phí làm thủ tục, phí hóa đơn, phí lưu kho bãi, phí cầu đường, phí giao hàng lẻ theo container…

VASEP cho biết, so với năm ngoái, mức thu các loại phí này còn tăng thêm từ 20% đến 30% khiến lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất cảng giảm mạnh. Nếu cộng thêm yếu tố giá cước vận tải biển tại Việt Nam cao hơn so với các quốc gia khác trong khu vực từ 10% đến 15% thì thủy sản và hải sản xuất cảng của Việt Nam nói riêng và các loại hàng hóa xuất cảng khác của Việt Nam nói chung không còn sức cạnh tranh.

Tình trạng cước vận tải và các loại phí liên quan tới hoạt động xuất cảng tăng liên tục bắt đầu từ đầu năm 2011. Tuy các doanh nghiệp xuất cảng nói chung và các doanh nghiệp xuất cảng thủy sản, hải sản nói riêng đã yêu cầu xem lại việc thu cước và phí nhiều lần song tình trạng vừa kể càng ngày càng tồi tệ.

Trong công văn mới nhất, VASEP đưa ra nhiều bằng chứng cho thấy việc ấn định các loại phí và mức phí hết sức tùy tiện. Các cảng thu một số loại phí, một số loại phí thì ủy quyền cho các chủ tàu thu rồi nộp lại. Khi thu thay, một số loại phí bị các chủ tàu nâng lên gấp đôi, thậm chí gấp ba.

Chẳng hạn phí dịch vụ container, các chủ tàu thu từ 60 đến 70 Mỹ kim/container loại 20 feet, trong khi phí này do các cảng qui định chỉ là 20 Mỹ kim/ container loại 20 feet.

Hồi tháng 4 năm nay, tờ Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn có một bài viết về “trận bão” các loại phụ phí mà doanh nghiệp xuất nhập cảng phải nộp cho các hãng tàu biển. Theo đó, dù vô lý nhưng các hãng tàu biển vẫn có thể vừa áp đặt các loại phí vừa nâng mức phí mà hệ thống công quyền vẫn làm ngơ.

Chẳng hạn việc phí mất cân đối container (CIC) đối với hàng hóa nhập cảng từ các nước thuộc khu vực nội Á. Ðây vốn là vấn đề thuộc phạm vi trách nhiệm của các hãng tàu biển song doanh nghiệp nhập cảng ở Việt Nam vẫn phải trả 30 Mỹ kim/container. Chưa kể các hãng tàu biển còn thu CIC hai lần, một lần lúc đưa container lên tàu và một lần nữa lúc bỏ container xuống bờ.

Bởi hệ thống công quyền làm ngơ, mỗi hãng vận tải biển có thể đặt tên và tính CIC theo cách họ muốn. Hãng Wanhai thu CIC và chú thích trên hóa đơn rằng CIC là “thu hộ phí phụ trội hàng nhập cảng.” Hãng Yang Ming thì thu CIC và chú thích trên hóa đơn đó là “thu phụ phí hàng nhập cảng.” Hãng Gold Star Line thì cộng CIC chung với cước vận tải…

Theo tờ Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn, trước đây, các hãng tàu biển phải thông báo với hệ thống công quyền về việc thu và mức thu các loại phí. Ðiều này không phải là ngoại lệ.

Tại Hoa Kỳ, các hãng vận tải biển cũng bị buộc phải khai báo giá cước vận chuyển, vận đơn, trách nhiệm của phía vận tải,… cho Ủy Ban Hàng Hải Liên Bang (Federal Marine Commission – FMC) nhằm duy trì sự minh bạch, hợp lý. Cũng vì vậy, các cảng, các hãng vận tải biển không thể tùy tiện áp đặt các loại phí và mức phí.

Ở Việt Nam, không hiểu tại sao trong vài năm gần đây, hệ thống công quyền của Việt Nam đột nhiên làm ngơ, để mặc các cảng và các hãng vận tải biển muốn làm gì thì làm. (G.Ð)