Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
(714) 531-7930
[email protected]
Hội chứng thiếu ngủ (insufficient sleep syndrome)
Hội chứng này ảnh hưởng khoảng một phần ba người lớn, và được cho là nguyên nhân thường gặp nhất gây ra buồn ngủ quá mức. Những người bị hội chứng này bị thiếu ngủ vì họ (? phải) chọn cách sống quá bận rộn như là làm hai, ba việc khác nhau, hoặc vừa làm vừa học toàn phần, hoặc bị ồn, hoặc chói, hoặc bị “làm phiền” (đủ kiểu) khi cần ngủ.
Thiếu ngủ khoảng một, hai tiếng đồng hồ mỗi ngày, nếu kéo dài có thể gây ra buồn ngủ suốt ngày, bực bội, không thể tập trung tư tưởng, giảm hiệu suất trong công việc, rêm mình, trầm cảm.
Hội chứng này chỉ có thể chữa được bằng cách giải quyết (các) nguyên nhân.
Mất ngủ nguyên phát (idiopathic insomnia, also known as primary insomnia)
Là các trường hợp mà bệnh nhân bị mất ngủ suốt đời, thường bắt đầu ngay từ lúc còn nhỏ. Tình trạng này được cho là có thể liên quan đến sự mất cân bằng của một số chất hóa học trong não. Những người này thường có người trong gia đình cũng bị tình trạng tương tự.
Các rối loạn về vận động
Ví dụ như hội chứng chân không yên (restless leg syndrome) và rối loạn về chuyện chân cứ nhúc nhích từng hồi (periodic limb movement disorder) lúc ngủ. Ðây cũng là các nguyên nhân không phải hiếm gặp gây ra mất ngủ.
Trong hội chứng “chân không yên,” bệnh nhân cứ bị cảm giác nhột nhột ở bắp chân, và chỉ có rung chân thì mới giảm được cảm giác khó chịu này. Các triệu chứng thường bị nặng hơn khi đi ngủ, khiến cho bệnh nhân khó dỗ và giữ giấc ngủ.
Trong rối loạn về chuyện chân cứ nhúc nhích từng hồi (periodic limb movement disorder), bệnh nhân có những thời kỳ mà tay chân cứ nhúc tới nhích lui trong một vài giai đoạn nào đó của giấc ngủ làm cho bệnh nhân bị thức giấc.
Ta sẽ bàn kỹ hơn về các rối loạn này trong các kỳ tới. Có những thuốc có thể chữa các rối loạn này tương đối rất hiệu quả
Mất ngủ do rối loạn tâm sinh lý (psychophysiologic insomnia)
Là sự mất ngủ liên quan đến sự lo lắng và căng thẳng vào giờ ngủ. Các bệnh nhân này không bị các rối loạn về lo lắng, sợ hãi, hay các vấn đề tâm thần khác, tuy nhiên họ lại quá lo lắng về chuyện ngủ nghê.
Rối loạn này thường bắt đầu lúc còn nhỏ tuổi, lúc đầu có thể chỉ là mất ngủ ngắn hạn. Sau đó, nỗi lo lắng quá đáng về việc mất ngủ này lại trở thành nguyên nhân chính làm cho họ bị mất ngủ.
Các đợt ngưng thở trong khi ngủ (sleep apnea)
Bị các đợt ngưng thở trong khi ngủ, cũng là một nguyên nhân gây ra mất ngủ. Những người bị rối loạn này thường có những cơn ngưng thở kéo dài khoảng từ 10 đến 30 giây trong lúc đang ngủ, làm cho họ cứ bị thức giấc (mà nhiều khi không biết), để thở.
Trong các trường hợp nặng, các cơn ngưng thở này có thể xảy ra hàng trăm lần mỗi đêm. Ðiều này khiến họ cứ bị buồn ngủ vào ban ngày.
Nếu không được chữa trị, những người bị rối loạn này có nguy cơ cao đến gấp bảy lần sẽ bị các tai nạn xe cộ. Họ cũng có nguy cơ cao hơn sẽ bị cao huyết áp.
Các nghiên cứu cho thấy có đến khoảng chín phần trăm đàn ông trung niên và bốn phần trăm phụ nữ trung niên bị rối loạn này.
Các rối loạn của nhịp hoạt động hàng ngày của cơ thể (circadian rhythm disorders)
Các rối loạn của nhịp hoạt động hàng ngày của cơ thể (circadian rhythm disorders) cũng có thể liên quan đến mất ngủ. Ðây là một rối loạn của chức năng của cơ thể trong việc xác định giờ ngủ và thức mỗi ngày.
Nếu đồng hồ sinh học của cơ thể bị chạy chậm (Delayed Sleep Phase Syndrome), ta sẽ chỉ cảm thấy buồn ngủ rất trễ, thường là trong khoảng từ 2 đến 6 giờ sáng, và do đó (cơ thể) sẽ cần phải thức dậy trễ , và vì phải thức dậy đúng giờ để đi làm, đi học… ta sẽ cảm thấy thiếu ngủ suốt ngày.
Ngược lại, nếu đồng hồ sinh học của cơ thể chạy nhanh (Advanced sleep phase syndrome), ta sẽ buồn ngủ sớm hơn và thức dậy sớm hơn.
Mất ngủ khi lên cao (altitude insomnia)
Là chứng mất ngủ xảy ra ở một số người khi lên những vùng cao nguyên cao hơn bốn ngàn mét so với mặt biển. Ðiều này xảy ra vì nồng độ dưỡng khí ở những vùng này thường thấp hơn so với các vùng bình nguyên, khiến cho sự hô hấp và chuyển hóa của cơ thể có thể bị rối loạn.
Nó thường đi kèm với các triệu chứng khác của hội chứng khó chịu khi lên cao (acute mountain sickness), như là uể oải, nhức đầu, chán ăn. Ðộ nặng của chứng mất ngủ trong trường hợp này thường tỉ lệ thuận với độ cao của cao nguyên.
Nếu sống lâu trên các vùng này, cơ thể thường sẽ có thể thích ứng để trở lại giấc ngủ bình thường.
Cảm nhận sai về việc mất ngủ
Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể than phiền về việc bị mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều, nhưng các xét nghiệm về giấc ngủ của họ lại cho thấy họ có giấc ngủ bình thường. Các trường hợp này được gọi là do cảm nhận sai lầm về tình trạng ngủ nghê, và những người này thường có nguy cơ cao hơn bị các rối loạn trầm cảm hay lo lắng.
Thân mến,
Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng
www.nguyentranhoang.com
(714) 531-7930
(còn tiếp)
