Nguyễn Văn Khanh
Ông Chủ Tịch Hạ Viện Paul Ryan không ứng cử tổng thống. Lý do: người đại diện cho đảng phải là người phải tham gia cuộc vận động ngay từ lúc đầu, do đó, không những sẽ không tranh cử ông còn “không nhận cả lời đề cử.”
Trong cuộc họp báo ngắn ngủi tại Washington D.C. trưa Thứ Ba (12 Tháng Tư 2016), ông Ryan xóa bỏ tất cả những lời đồn đãi cho rằng ông sẽ tranh cử, hoặc sẽ nhận lời đề cử của đảng để giải quyết bế tắc có thể xảy ra nếu không ứng cử viên nào hội đủ điều kiện có 1,237 phiếu để đại diện cho đảng Cộng Hòa dự cuộc đua chính trị 2016. Trong bài phát biểu, ông nói “chúng ta còn rất nhiều việc phải làm ở Hạ Viện” vì vậy, ông thấy “cần phải nói rõ: tôi không muốn và không nhận lời đề cử của đảng (để ra tranh cử tổng thống).”
Chủ Tịch Hạ Viện Paul Ryan (Cộng Hòa-Wisconsin). (Hình: Chip Somodevilla/Getty Images)
Quyết định của ông Paul Ryan khiến không ít người thất vọng.
Từ cuối Tháng Hai cho tới giờ, lực lượng bề thế trong đảng luôn nghĩ ông sẽ nhận lời đề cử “để giải quyết tất cả những khó khăn mà đảng đang gặp phải,” theo lời một người “biết chuyện” tiết lộ với báo chí. Nhân vật yêu cầu không nêu tên này cho hay “thành phần lãnh đạo đảng không chấp nhận ông tỷ phú Donald Trump, không ủng hộ Thượng Nghị Sĩ Ted Cruz cũng không hài lòng với ông Thống Ðốc John Kasich,” là 3 ứng cử viên Cộng Hòa còn sót lại ở cuộc đua, “vì thế họ nhìn thấy ông chủ tịch Hạ Viện là người sáng giá nhất, sẽ được sự ủng hộ của người trong lẫn ngoài đảng, giúp lấy lại Tòa Bạch Ốc.”
Cuộc họp báo của ông Ryan chấm dứt “tất cả những đồn đãi khiến ông vừa bực mình, vừa bị chia trí, gần như không thể làm việc được,” theo như nhân viên của ông nói trước khi cuộc họp báo bắt đầu. Ðồn đãi đó xảy ra vì nhiều lý do khác nhau: mới 4 năm trước đây ông Ryan từng đứng phó cho liên danh Mitt Romney, mới mùa Thu năm ngoái ông nói không muốn làm chủ tịch Hạ Viện, nhưng cuối cùng ông nhận lời giữ vai trò quan trọng này sau khi được các bạn đồng viện thúc đẩy. Hơn thế nữa, ông được xem là chính trị gia trẻ và nổi bật của đảng Cộng Hòa, mọi người tin sớm muộn gì ông cũng sẽ ra tranh cử tổng thống, bằng chứng là từng có đồn đãi cho rằng ông không muốn chức chủ tịch Hạ Viện vì “muốn dành thì giờ cho cuộc vận động tranh cử.”
“Cánh Cộng Hòa còn tính xa hơn nữa,” một người thân cận khác của giới lãnh đạo Cộng Hòa nói. “Ðầu Tháng Ba vừa rồi khi người của phe bảo thủ gặp nhau tại Washington D.C. để bàn chuyện ngăn chận ông Trump, họ tính toán rằng ông Trump không thể nào có đủ phiếu đại biểu, do đó họ sẽ có cơ hội đưa một người khác ra làm đại diện cho đảng.” Trong cuộc họp kín đó “họ nhiều lần nhắc đến tên ông Paul Ryan, bảo rằng ông Ryan sẽ có mặt ở đại hội và chỉ cần mở cuộc vận động ông sẽ nhận lời.” “Rất tiếc,” nhân vật này kết luận, “ông chủ tịch Hạ Viện không muốn đóng vai trò cứu tinh cho đảng, đẩy đảng vào thế kẹt, không ai biết giải quyết thế nào ở đại hội tổ chức tại Cleveland, Ohio, vào Tháng Bảy năm nay.”
Thế kẹt đó vì đến giờ, cả 3 ứng cử viên còn lại của đảng Cộng Hòa đều không phải là người đa số cử tri trông chờ, cũng không ai có hy vọng kiếm đủ phiếu đại biểu trước ngày đại hội diễn ra. Theo dự đoán của thành phần lãnh đạo đảng, ông Trump sẽ là người có nhiều phiếu đại biểu nhất (nhưng không đủ 1,237 phiếu như quy định), về nhì sẽ là ông Cruz và ông Kasich tiếp tục đứng cuối bảng. Phía ông Trump cho rằng là người dẫn đầu cuộc đua, ông là người “xứng đáng nhất” để đại diện cho đảng, ông Ted Cruz thì nói người lãnh đạo quốc gia “phải là người được dân chúng tin tưởng,” ông Kasich nhất quyết không bỏ cuộc tin rằng “người có kinh nghiệm nhất” chính là ông, vì ông từng làm dân biểu Liên Bang đồng thời cũng là “một trong những vị thống đốc thành công nhất của nước Mỹ.”
Cuộc chiến tay ba này sẽ kết thúc như thế nào? Ông Paul Ryan có câu trả lời, qua lời nhắn gửi các đại biểu dự đại hội đảng: “nếu không ứng cử viên nào được đa số phiếu tín nhiệm ngay ở vòng bỏ phiếu đầu tiên, tôi tin tưởng quý vị chỉ nên chọn một người đã từng tham dự vòng sơ bộ,” bảo thêm “người đó không phải là tôi.”
Nếu không phải là ông thì là ai? Vẫn quanh quẩn trong vòng 3 ứng cử viên Donald Trump, Ted Cruz va Jonh Kasich? Hay sẽ là những người đã dự cuộc đua vòng sơ bộ nhưng bỏ cuộc, chẳng hạn như ông Cựu Thống Ðốc Jeb Bush hay Thượng Nghị Sĩ Marco Rubio của tiểu bang Florida? Có lẽ phải đợi cho tới khi đại hội Cộng Hòa 2016 kết thúc, lúc đó mới biết chuyện sẽ được giải quyết như thế nào.
Ngay lúc này, chỉ biết người được chọn chắc không phải là ông Paul Ryan, chính trị gia mới tuyên bố sẽ không tranh cử và “không nhận cả lời đề cử.”
