SÀI GÒN (NV) – Dù được công nhận “Di tích cấp quốc gia” từ năm 1998, lăng Ông Bà Chiểu, ngày càng bị xâm hại, xuống cấp nghiêm trọng. Trong khi đó, việc trùng tu lại kéo dài vì chưa có sự đồng thuận từ chính quyền.
Báo Thanh Niên ngày 2 tháng 7, mô tả lăng Ông Bà Chiểu, nơi thờ Tả Quân Lê Văn Duyệt, vốn là biểu tượng của đất Gia Định-Sài Gòn và là danh thắng nổi tiếng Châu Á. Trước 1975, hàng ngày tại di tích này, học sinh, sinh viên trường mỹ thuật Gia Định thường sang đây để vẽ phong cảnh, ghi chép các vốn cổ.
Thế nhưng hiện nay, hệ thống tường rào của lăng do mục đích sử dụng từng giai đoạn khác nhau nên pha trộn đủ phong cách: Cổng phía đường Đinh Tiên Hoàng, cổng phía Phan Đăng Lưu được hàn bằng sắt cho cao hơn, xây kiểu cách chắp vá không giống ai.
Riêng con nghê ở đầu cột bị tháo bỏ, xây thêm mái che. Người ta đã trồng thêm các cột sắt, nối cao thêm các cột có sẵn để đỡ cho dàn mái cổng mới như hiện nay, với cách thiết kế xây dựng vô cùng tắc trách.
Chưa hết, toàn bộ các cột và gạch trang trí nhỏ bằng gốm xanh lưu ly tại hàng rào phía đường Lê Văn Duyệt và Chi Lăng đều bị đập nát. Rất may là vòng rào bên trong, bao bọc miếu và mộ của Tả Quân vẫn còn y như cũ, rào bằng cột men.
Sáng 3 tháng 7, nói với phóng viên báo Thanh Niên, ông Huỳnh Văn Mười, chủ tịch Hội Mỹ Thuật Sài Gòn cho biết, sau khi năm 1975, một số người phê phán triều Nguyễn nên năm 1977 có ý định phả bỏ lăng vì cho rằng, Tả Quân Lê Văn Duyệt là quan của triều Nguyễn phong kiến, và bắt đầu cho đập bỏ toàn bộ hàng rào xung quanh lăng để xây lại hàng rào cao, rồi ủy ban quận Bình Thạnh sử dụng làm nhà thiếu nhi. Vì vậy mà xây cổng có hình búp măng non trên tường rào ở nhiều đoạn trông chẳng giống ai.
Thế nhưng, tại cuộc họp bàn trùng tu, bà Lâm Thị Hoàng Oanh, trưởng Ban Quản Lý Di Tích lăng Ông Bà Chiểu đề nghị với Sở Văn Hóa Sài Gòn: “Tường rào của lăng mới phải xây dựng tường thấp, bên trên có hàng rào sắt đặc kiên cố, có tuổi thọ cao. Đồng thời lắp đặt thêm hệ thống điện trang trí, cột treo cờ vào những ngày lễ, tết và cúng Ông cho trang trọng.”
“Chúng ta có nhiều cách để chống trộm cắp chứ không thể vì quá lo mà làm tường rào sắt bên ngoài lên cao gần 3 mét là không phù hợp, chưa kể các hoa văn đưa ra không giống nguyên bản khiến cho việc trùng tu các hạng mục mang tính chắp vá thiều sự đồng nhất,” ông Mười nói.
Ngày 19 tháng 5, Sở Văn Hóa tổ chức họp với Trung Tâm Bảo Tồn Di Tích, bảo tàng lịch sử Sài Gòn, Hội Kiến Trúc Sư, Hội Mỹ Thuật, đại diện Ban Quản Lý lăng Ông Bà Chiểu và công ty Tu Bổ Di Tích Trung Ương… Sau khi nghe hết ý kiến đóng góp, ông Trần Tuấn Anh, phó giám đốc Sở Văn Hóa kết luận: “Trên cơ sở đồng thuận của các thành viên, chúng ta sẽ lựa chọn phương án: Phần cổng chính sử dụng hình búp sen, còn các cổng phụ trên đỉnh trụ sử dụng hình tượng con nghê.
Tuy nhiên, mới đây Sở Văn Hóa lại tiếp tục có cuộc gặp gỡ với các bên để đưa phương án mới. Phương án này không nhận được sự chấp thuận từ Hội Mỹ Thuật Sài Gòn. Vì vậy, việc trùng tu lăng vẫn chưa có quyết định sau cùng, trong khi sự tàn phá của con người và thời gian tăng lên từng ngày. (Tr.N)
