HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam, ASEAN không muốn bị kẹt trong cuộc tranh chấp ảnh hưởng địa chính trị khu vực giữa hai đại cường Mỹ và Trung Quốc, nhưng lại muốn có Mỹ hiện diện.
Cuộc họp giữa ASEAN với các đối tác khu vực Thái Bình Dương diễn ra tại Hà Nội tuần qua theo hình thức trực tuyến vì hậu quả của đại dịch COVID-19 vẫn còn nghiêm trọng. Các ngoại trưởng ASEAN đã họp riêng trước, sau đó đã có những cuộc họp với các đối tác khu vực bên cạnh cuộc họp về vấn đề hợp tác hạ lưu sông Mekong đang bị thiệt hại từ các dự án thủy điện chặn dòng.
Các cuộc họp kết thúc hôm Thứ Bảy, 12 Tháng Chín, giữa những âu lo xung đột võ trang có thể xảy đến trên Biển Đông vì tranh chấp chủ quyền biển đảo và tranh giành ảnh hưởng địa chính trị khu vực. Người ta dễ nhìn thấy điều đó qua các cuộc tập trận quy mô của Mỹ và Trung Quốc kèm với những lời tố cáo lẫn nhau và kêu gọi ASEAN chọn lấy một thái độ để giữ được chủ quyền lãnh thổ.
Sau khi các cuộc họp kết thúc, báo chí tại Việt Nam thuật lời giới chức ngoại giao của nhà cầm quyền CSVN khoe hội nghị “thành công tốt đẹp” nhờ tinh thần “đoàn kết” dù dịch bệnh vẫn hoành hành khắp nơi.
VietNamNet viết, “Nhân dịp kỷ niệm 53 năm thành lập ASEAN, các bộ trưởng ngoại giao cũng đưa ra tuyên bố về duy trì hoà bình, ổn định ở Đông Nam Á.”
Bản Tuyên Bố “thể hiện rõ quan điểm của các nước ASEAN là mong muốn xây dựng Đông Nam Á là khu vực hoà bình, thịnh vượng. Tất cả các quốc gia trên thế giới cũng như trong khu vực đóng góp vai trò tích cực, hỗ trợ, thúc đẩy cho việc duy trì hoà bình, ổn định.”
Ngoại Trưởng CSVN Phạm Bình Minh được dẫn lời nói tại cuộc họp báo là “Các nước ASEAN không muốn bị kẹt vào trong cạnh tranh giữa các nước, tác động đến hoà bình, ổn định của khu vực. Điều đó đã được thể hiện và trao đổi tại các cuộc họp của ASEAN tại các diễn đàn đối thoại.”
Tờ South China Morning Post ở Hồng Kông thuật lại rằng bản thông cáo chung của các ngoại trưởng ASEAN đã phải đưa ra trễ hai ngày vì những bất đồng về từ ngữ. Nhiều thành viên không muốn từ ngữ quá mạnh (dù chỉ gián tiếp đã kích) được hiểu ngầm có thể làm Bắc Kinh khó chịu, ảnh hưởng tới các quan hệ kinh tế và chính trị. Chỉ có bốn nước liên quan tới tranh chấp chủ quyền biển đảo với Bắc Kinh.
Ông Phạm Bình Minh thấy vẫn lập lại những lời hô hào cũ “Quan ngại về những diễn biến,” “Không gây phức tạp, không quân sự hóa Biển Đông.” Và phải “Giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.”
Dù vậy, Bắc Kinh qua lời Ngoại Trưởng Vương Nghị vẫn mượn cuộc họp để cáo buộc Mỹ là kẻ “thúc đẩy quân sự hóa Biển Đông” hăng hái nhất. Ông ta trước đó không lâu từng hô hào các nước ASEAN về phe với Bắc Kinh để có hòa bình ổn định ở khu vực dù Trung Quốc mới là thủ phạm của mọi tranh chấp và căng thẳng.
Đáp lại, Ngoại Trưởng Mỹ Mike Pompeo tố cáo Trung Quốc là kẻ “bắt nạt” các nước nhỏ phía Nam khi tranh chấp chủ quyền biển đảo. Ông hô hào mọi người “Đừng chỉ nói suông mà phải hành động,” và “Đừng để người Trung Quốc bước trên người quý vị và chúng tôi. Quý vị nên tự tin và người Mỹ sẽ ở đây trong tình bạn để giúp quý vị.”
Dù Hà Nội nói “không chọn bên,” nhưng theo hãng tin Bloomberg tường thuật, phản bác lại lời cáo buộc của Bắc Kinh nói Mỹ gây bất ổn ở khu vực, ngoại trưởng CSVN lại “Hoan nghênh sự đóng góp có trách nhiệm và xây dựng của Mỹ với ASEAN nhằm duy trì hòa bình, ổn định và phát triển tại khu vực Biển Đông.”
Ông Minh nói trong cuộc họp giữa ASEAN với đối tác Mỹ hôm Thứ Năm, 10 Tháng Chín, và còn cho hay các nước ASEAN sẵn sàng các cơ hội hợp tác với Mỹ ở khu vực. (TN) [kn]
