WASHINGTON, DC (NV) – Báo cáo của Tổng Thanh Tra Đặc Biệt Về Tái Thiết Afghanistan (SIGAR), một cơ quan giám sát chính phủ, khẳng định rằng quyết định rút lui toàn bộ quân Mỹ khỏi Afghanistan của hai tổng thống Donald Trump và Joe Biden là nguyên nhân chính khiến quân đội quốc gia này sụp đổ, theo bản tin hôm Thứ Tư, 18 Tháng Năm, của hãng thông tấn AP.
Vào Tháng Hai, 2020, chính quyền ông Trump ký thỏa thuận với Taliban tại Doha, Qatar, theo đó Mỹ cam kết sẽ rút toàn bộ quân lính trước Tháng Năm, 2021.
Đổi lại, phía Taliban phải tuân thủ một số điều kiện, bao gồm chấm dứt các cuộc tấn công nhắm vào quân Mỹ và lực lượng của liên minh.
Mục tiêu của thỏa thuận này là để thúc đẩy quá trình đàm phán hòa bình giữa Taliban và chính quyền Afghanistan.
Nhưng trên thực tế, việc đàm phán không đạt được nhiều tiến triển cho đến khi ông Biden nhậm chức vào Tháng Giêng, 2022.
Chỉ một vài tháng sau đó, Tổng Thống Biden tuyên bố sẽ duy trì thỏa thuận chính phủ Mỹ có trước đó với Taliban, rút toàn bộ số quân Mỹ còn lại tại Afghanistan.
Tuyên bố của ông Biden, cùng với thái độ bất mãn của người dân Afghanistan với chính phủ đương thời, tình trạng tham nhũng ở mọi chốn, đời sống người lính tệ hại, đã tạo thời cơ thuận lợi để Taliban khơi mào chiến dịch thâu tóm quốc gia này.
Báo cáo của SIGAR cho rằng đối với người dân Afghanistan, thỏa thuận giữa Mỹ và Taliban đồng nghĩa với việc Mỹ “dâng” quốc gia này đến tận tay kẻ thù, và việc này có tác động tức thì lên nhuệ khí của quân đội Afghanistan.
Quyết định giới hạn các cuộc không kích chống Taliban của chính quyền ông Trump cũng chặn đứng mọi bước tiến của Afghanistan, khiến họ mất khả năng và ý chí để bảo vệ lãnh thổ, báo cáo cho biết.
Báo cáo trên phản ánh cùng một quan điểm với giới lãnh đạo quân đội và quốc phòng Mỹ: Việc Taliban chiếm được thủ đô Kabul là hậu quả của nhiều quyết định sai lầm trong suốt 20 năm qua, và thỏa thuận Doha là nhân tố chủ chốt dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Afghanistan.
“Thỏa thuận Doha được ký kết tạo nên ảnh hưởng tiêu cực lên chính quyền và quân đội Afghanistan – chủ yếu là về mặt tâm lý,” Đại Tướng Frank McKenzie nói với Quốc Hội vào năm trước.
“Kết cục của một cuộc chiến tranh như tại Afghanistan, một thất bại về mặt chiến lược khiến kẻ thù nắm được Kabul, không còn từ nào hợp hơn để mô tả kết cục này, đó là hậu quả của nhiều sai lầm chồng chất trong suốt 20 năm,” Đại Tướng Mark Milley, Tổng Tham Mưu Trưởng Quân Lực Mỹ, phát biểu, đồng thời nhận xét rằng đây là một bài học cho Mỹ.
Báo cáo của SIGAR khẳng định những nỗ lực khiến quân đội Afghanistan trở nên giống với quân đội Mỹ đã khiến quốc gia này lệ thuộc vào nguồn tài trợ võ khí và viện trợ từ Mỹ.
Không chỉ vậy, chính phủ Mỹ và Afghanistan không đủ quyết đoán về mặt chính trị để cùng đối mặt với nhiều thách thức.
Cả Đại Tướng McKenzie và Tham Mưu Trưởng Milley đều đề nghị giữ lại 2,500 quân Mỹ tại Afghanistan, nhưng yêu cầu này đã bị bác bỏ.
Hậu quả tất yếu là quân đội Afghanistan không thể hoạt động một cách độc lập và không thể trở thành một lực lượng thống nhất.
Sự việc trên cũng khiến giới chức Mỹ cân nhắc cải cách phương pháp mà giới tình báo quốc gia đánh giá ý chí chiến đấu của các quân đội ngoại quốc.
Trong thời gian gần đây, giới tình báo Mỹ dự báo rằng chính quyền Kabul có thể cầm cự trong nhiều tháng tiếp theo, và lực lượng Ukraine sẽ nhanh chóng đầu hàng quân đội Nga. Cả hai dự báo này đều không trở thành sự thật. (V.Giang) [qd]
