SACRAMENTO, California (NV) – Ông Gavin Newsom, thống đốc California, hôm Thứ Sáu, 30 Tháng Chín, thông báo các nhà máy lọc dầu có thể bắt đầu bán xăng pha mùa Đông, một thứ được cho là gây ô nhiễm, trước thời hạn cho phép để giảm giá nhiên liệu, dù cho quyết định này mâu thuẫn trực tiếp với mục tiêu giảm phát thải của ông, theo AP.
Dữ liệu từ Hiệp Hội Xe Hơi Mỹ (AAA) cho thấy giá xăng trung bình của California hôm Thứ Sáu, 30 Tháng Chín, là $6.30 một gallon, cao hơn rất nhiều so với mức $3.80 trung bình toàn quốc. Trước đó hai chỉ số này chưa từng cách biệt như vậy.
Ngoài thông tin này, ông Newsom còn kêu gọi các nhà lập pháp tiểu bang thông qua khoản thuế mới trên lợi nhuận của các công ty dầu mỏ và trả lại tiền cho người đóng thuế ở California.
Đại diện từ ngành kỹ nghệ dầu mỏ cho rằng chính những quy định của giới chức khiến giá xăng ở California cao hơn phần còn lại của đất nước. Loại xăng pha cho mùa Hè, thứ mà luật pháp bắt buộc các nhà máy phải sản xuất trong những tháng nhiệt độ cao, sẽ tốn nhiều chi phí hơn nhưng ít phát thải hơn. Trong khi đó đa số các nhà máy phải đến Tháng Mười Một mới chuyển sang sản xuất xăng pha mùa Đông được.
Ông Doug Shupe, phát ngôn viên Câu Lạc Bộ Xe Hơi Southern California, cho biết việc chuyển từ xăng pha mùa Hè sang xăng pha mùa Đông sẽ giúp người tiêu dùng tiết kiệm được từ 15 đến 20 cent một gallon. Hiện giá xăng ở Los Angeles đang ngấp nghé phá kỷ lục $6.46 từ hồi Tháng Sáu. Ông cho rằng nếu xăng tăng lên hơn $7 một gallon, thì giảm 15 cent không có quá nhiều ý nghĩa đối với người lái xe.
Theo ông Shupe, giá xăng tăng đột ngột một phần là do nguồn cung cấp hạn chế, vì một số nhà máy lọc dầu đang ngừng hoạt động chờ bảo trì định kỳ. Còn cơ quan quản trị các nhà máy lọc dầu (CARB), cho biết giá cao một phần do một vụ cháy nhà máy lọc dầu và cơn bão Ian.
Đây là diễn biến mới nhất trong cuộc chiến giữa ông Newsom và ngành kỹ nghệ dầu mỏ. Tuy nhiên hành động của ông Newsom hôm Thứ Sáu, 30 Tháng Chín, cho thấy hiện thực phức tạp mà ông đang phải đối mặt khi muốn giảm phát thải. Chẳng hạn đầu năm nay chính quyền của ông buộc phải sử dụng máy phát điện bằng nhiên liệu hóa thạch để tránh mất điện trong đợt nắng nóng.
Bà Kara Greene, phát ngôn viên Hiệp Hội Dầu Khí Các Tiểu Bang Phía Nam, cho biết hành động cho phép các công ty dầu mỏ bán xăng pha mùa Đông sớm hơn thường lệ tương đương với việc ông Newsom thừa nhận rằng các chính sách của chính quyền là một trong những yếu tố tác động đến giá cả.
Các nhà máy lọc dầu thường tiến hành bảo trì vào mùa Xuân hoặc mùa Thu. Đồng thời vì không phải cứ muốn là sản xuất được xăng pha mùa Đông hay mùa Hè, nên đây cũng là những khoảng thời gian mà họ chuẩn bị cho việc chuyển đổi hỗn hợp nhiên liệu. Hay nói cách khác, lệnh của ông Newsom rất khó để phát huy tác dụng ngay lập tức.
Do đó, bà Greene gợi ý rằng nếu ông Newsom thực sự muốn xăng giảm giá, thì ông ấy nên tạm ngừng thuế xăng của tiểu bang hoặc nới lỏng các quy định khác.
Về phía mình, ông Newsom kỳ vọng việc nới lỏng quy định cho các nhà máy lọc dầu sẽ giúp tăng nguồn cung cấp lên 5% đến 10%. Phía CARB cho biết giới chức đã cân nhắc và nhận định rằng tác hại của quyết định này đến chất lượng không khí sẽ ở mức tối thiểu, đồng thời chấp nhận được so với lợi ích chung của người dân.
Theo luật được ông Newsom thông qua gần đây, bắt đầu từ Tháng Giêng các công ty dầu mỏ phải giải thích lợi nhuận hằng tháng cho tiểu bang. Cơ Quan Giám Sát Người Tiêu Dùng kêu gọi ông Newsom tổ chức phiên lập pháp đặc biệt để phê duyệt mức thuế cho khoản lợi nhuận này.
Những nhà lập pháp đảng Dân Chủ cho rằng đánh thuế trên lợi nhuận dầu mỏ là một ý kiến “đáng được cân nhắc,” còn đảng Cộng Hòa lại yêu cầu ông Newsom nên tạm dừng thuế xăng tiểu bang ngay lập tức để hạ nhiệt giá xăng.
Trong mùa Hè năm nay, các công ty dầu mỏ lớn ghi nhận lợi nhuận kỷ lục. Giá dầu thô bắt đầu giảm từ cuối mùa Hè.
Hôm Thứ Sáu, 30 Tháng Chín, Ủy Ban Năng Lượng California viết một lá thư đến lãnh đạo của năm công ty dầu mỏ lớn, hỏi rằng tại sao giá lại tăng nhiều như vậy, tiểu bang có thể làm gì để giảm giá xăng và tại sao lượng tồn kho của các nhà máy lọc dầu lại thấp như vậy.
Nhiều ý kiến cho rằng những chính sách của chính quyền California khiến giá tăng cao hơn từ 60 cent cho đến dưới $1.
Ngoài ra ông Severin Borenstein, nhà kinh tế học tại đại học University of California, Berkeley, cho biết ông phát hiện được một khoản phụ phí không giải thích được và khoản phí này khiến người dân phải bỏ ra thêm hàng tỷ đô từ năm 2015.
Trong năm 2019, ông Newsom chỉ thị bộ trưởng Tư Pháp phải xem xét liệu các công ty dầu mỏ có đánh phí xăng dầu quá cao hay không. Hiện nay văn phòng ông Rob Bonta, bộ trưởng Tư Pháp đương nhiệm, vẫn đang điều tra. (V.Giang) [qd]
