KHÁNH HÒA, Việt Nam (NV) – “Hôm nay, mình chỉ là một nạn nhân bị tước đi cái quyền kể về văn hóa của mình trên di sản tổ tiên, nó cũng là một minh chứng để biết về thực trạng ứng xử với quyền người dân tộc thiểu số như thế nào trên đất nước Việt Nam này.”
Đoạn nêu trên được trích từ bài đăng của ông Sohaniim, nhà nghiên cứu văn hóa Chăm, trên trang Facebook Wa Praong hôm 18 Tháng Ba.
Tháp Bà Ponagar (tên khác là Yang Po Inư Nagar), ở Nha Trang là một trong vài di tích văn hóa Chăm còn sót lại tại tỉnh Khánh Hòa.
Trong bài đăng, ông Sohaniim thuật lại chuyện ông cùng một người bạn đến tháp Tháp Bà Ponagar, sau khi thực hiện nghi thức tâm linh thì ra bên ngoài đền kể về tháp và văn hóa Chăm.
Thời điểm đó, ông lập tức bị một nữ nhân viên bảo vệ của ban quản lý Tháp Bà Ponagar, ngăn cản việc thuyết minh.
Theo lời ông Sohaniim, nữ nhân viên nói với ông rằng “kể gì thì phải theo quy định trên tháp”.
Cùng lúc, một nhân viên khác được viết tên tắt là Sơn, lên tiếng khẳng định với ông Sohaniim rằng “đây là di tích được nhà nước công nhận, kể gì về tháp phải theo quy định của nhà nước, chứ anh không được quyền kể bậy, sai, và phải dựa theo tài liệu của các nhà nghiên cứu”.
Bài đăng của ông cho biết: “…Thật sự khi bạn là người bản địa, một người Chăm kể về văn hóa của mình trên tháp Chăm thì bị nhân viên người Kinh cấm thì than ôi nó đau đớn vô cùng. Họ dùng tháp Chăm để kinh doanh thu tiền, trong khi người Chăm, đặc biệt là chức sắc Chăm, người đang thờ phượng và thực hiện các nghi lễ liên quan đến không gian linh thiêng ấy vẫn sống kham khổ, không được hưởng lợi ích nào trên di tích tổ tiên mình. Ngân sách thu được từ các di tích Chăm ấy cũng chưa bao giờ được công bố và sử dụng chi tiêu như thế nào cộng đồng Chăm cũng không hay. Rồi họ dám ngang nhiên, tự cho mình là đại diện pháp luật cấm người Chăm kể về văn hóa trên tháp tổ tiên mình.”
Ông Sohaniim nhấn mạnh rằng người Chăm “có quyền kể về bất cứ gì liên quan đến tổ tiên của họ” và “tự chịu trách nhiệm với chính phát ngôn của mình”, cũng như “không thể buộc họ kể theo cách tri nhận của người ngoài cuộc”.
Trong phần cập nhật sự việc sau đó trên trang cá nhân, ông Sohaniim cho biết ông Nguyễn Tuấn Dũng, đại diện ban quản lý Tháp Bà Ponagar đã “gặp trao đổi thân mật” và hứa “sẽ xem xét thái độ ứng xử của nhân viên”.
(N.H.K) [kn]
