SANTA ANA, California (NV) – Trong vụ xử nghi can giết người hàng loạt kinh hoàng nhất lịch sử Orange County, hung thủ thoát khỏi bản án tử hình dù đã thừa nhận tội ác trước hành vi xả súng giết tám người tại một tiệm tóc ở Seal Beach, California, hồi Tháng Mười, 2011.
Ngoài ra, giới chức điều tra của hai cơ quan Phòng Biện Lý và Sở Cảnh Sát Orange County còn trả $335,000 cho hai tù nhân “mafia” để lấy cung tù nhân khác một cách bất hợp pháp.
Đó là nội dung một phóng sự của nhật báo The Orange County Register hôm 3 Tháng Mười.
Trong một quyết định hiếm hoi, Chánh Án Thomas Goethals của Tòa Thượng Thẩm California ở Orange County đã hủy bản án tử hình dành cho hung thủ Scott Evans Dekraai, 47 tuổi, chỉ vì các công tố viên và cảnh sát Orange County có hành động vi phạm pháp luật trong tiến trình điều tra.
Chánh Án Goethals lập luận: “Tòa nhận thấy phía công tố không thể hoặc không ‘sẵn lòng’ cung cấp bằng chứng để bảo đảm rằng bị cáo Dekraai được xét xử một cách công bằng.”
Sử dụng tù nhân làm “ăng-ten” lấy cung
Quyết định hủy bản án tử hình này bắt nguồn từ việc vi phạm luật trong tiến trình điều tra của giới chức tư pháp và công lực ở Orange County.
Đó là các công tố viên và cảnh sát áp dụng phương thức bất hợp pháp bằng cách dùng những tù nhân làm “ăng-ten” moi móc thông tin và lấy lời thú tội của nghi can.
Chưa hết, giới chức công lực còn che giấu các bằng chứng trong việc phạm pháp này.
Đây là một phương pháp sai trái đáng lo ngại của cảnh sát trong hệ thống tư pháp hình sự tại Orange County.
Hệ lụy của hành vi dùng “tù nhân ăng-ten” trái pháp luật này không chỉ xảy ra trong vụ xả súng ở Seal Beach mà còn là nguyên nhân của hàng loạt vụ án tước đoạt đi công lý của rất nhiều cá nhân và gia đình cư dân.
Việc sử dụng “tù nhân ăng-ten” được Luật Sư Scott Sanders, Văn Phòng Luật Sư Công Orange County, tiết lộ. Các thông tin này gây chấn động khắp cộng đồng và giới chuyên gia pháp lý.
Những gì ban đầu được cho là chỉ ảnh hưởng đến một số ít vụ án, nhưng thông qua phân tích tỉ mỉ và dữ liệu được thu thập từ Biện Lý Cuộc Orange County, người ta mới phát hiện việc áp dụng phương pháp “tù nhân ăng-ten” có liên quan đến 57 vụ án sát nhân và trọng tội khác nhau.
Con số 57 đáng kinh ngạc này đóng vai trò như một lời nhắc nhở rõ ràng rằng việc sử dụng “tù nhân ăng-ten” bê bối sâu xa hơn nhiều so với tất cả những gì mọi người thoạt tiên dự đoán.
Trả tiền cho tù nhân làm “ăng-ten”
Trọng tâm của vấn đề nằm ở chỗ các biện lý và nhân viên công lực của Orange County sử dụng có hệ thống những người “chỉ điểm” trong nhà tù. Những “tù nhân ăng-ten” này được trả tiền lên tới $1,500 tùy theo mỗi trường hợp. Số tiền này trả công để các “ăng-ten” lấy lời thú tội từ các tù nhân. Điều này không chỉ vi phạm các quyền hiến định của tù nhân mà còn làm xói mòn nền tảng công bằng và bình đẳng của hệ thống tư pháp nước Mỹ.
Hậu quả của hành vi sai trái này không gì khác hơn là thảm hoạ với kết quả là công lý thất bại 35 vụ án sát nhân và 22 vụ án trọng tội, để lại vết hằn cay đắng và niềm tin tan vỡ trên cuộc đời nhiều người vốn đã bị nội vụ hủy hoại.
Điều đáng báo động hơn nữa là mức án giảm đáng kể đối với một số tội ác ghê tởm nhất, với 16 cá nhân có nguy cơ phải đối mặt với án tù chung thân nhưng nhận mức án “cực kỳ khoan hồng” từ 12 năm trở xuống.
Hậu quả tệ hại được báo trước là những cá nhân mang mối nguy hiểm tiềm ẩn được thả ra ngoài xã hội chỉ vì trò thuê mướn “ăng-ten” phạm pháp lại trở thành một giải pháp phổ biến của những người “thề bảo vệ công lý” thực hiện.
Trong một số trường hợp, các “ăng-ten” dùng bạo lực đe dọa để bắt các “đối tượng” phải nói chuyện, một hành động rõ ràng là phạm pháp. Các biện lý đã không tiết lộ cho luật sư bào chữa về chuyện sử dụng “ăng-ten” để thu thập bằng chứng. Các cảnh sát viên Orange County từ chối ra điều trần trong các vụ án hình sự về vai trò của họ trong hoạt động dùng “ăng-ten” chỉ điểm.
Và, dưới sự chú ý ngày càng tăng từ vụ bê bối như thế, các biện lý phải miễn cưỡng đưa những “ăng-ten” lên bục nhân chứng khiến gây tổn hại không thể khắc phục được trong một số vụ án.
Tất cả các vụ án bị ảnh hưởng đều xảy ra dưới thời của cựu Chánh Biện Lý Tony Rackauckas, và một số vụ dẫn đến việc trả tự do cho những bị cáo nguy hiểm vốn là thành phần “vào tù ra khám” thường xuyên, hoặc thuộc các băng đảng đường phố gây ra mối lo ngại nghiêm trọng về an toàn công cộng.
Thành viên băng đảng Mexico kiếm hơn $335,000 nhờ làm “ăng-ten”
Theo phân tích của Luật Sư Sanders, hơn một nửa số vụ án bị ảnh hưởng đều có liên quan đến hai “ăng-ten” kỳ cựu vốn là thành viên của băng đảng Mafia Mexico tên là Raymond “Puppet” Cuevas và Jose “Bouncer” Paredes.
Hồ sơ tòa án cho thấy hai nhân vật “xăm mình” này đã kiếm được $335,000 và các đặc quyền khác trong thời gian bốn năm. Hai “ăng-ten” này cũng nhận được sự khoan hồng trước những cáo buộc có thể khiến họ phải ngồi tù suốt đời.
Ông Cuevas từng khai trước tòa là đã giết và hành hung nhiều người cho Mafia Mexico. Còn ông Paredes khai từng ra lệnh “hành quyết” đàn em vì làm hỏng chuyện giao ma túy.
Khi vào tù, hai tay mafia này, vì làm “ăng-ten” cho nhân viên công lực, được “cưng chiều” như cho ở chung phòng giam, được ngồi chung trên xe khi di chuyển, lại còn được đưa đi khắp nơi ngay cả ra ngoài ranh giới Orange County, đến các nhà tù lân cận để họ thực hiện những hoạt động buôn lậu.
Tuy nhiên, hậu quả của hành động dùng hai tay Mafia Mexico làm “ăng-ten” bị phản tác dụng vì hai người này đã vượt quá ranh giới pháp lý, sử dụng các biện pháp đe dọa và ép buộc để lấy lời thú tội.
Những lời thú tội này, được thực hiện dưới sự ép buộc, là sự vi phạm trắng trợn quyền hiến định về thủ tục tố tụng hợp pháp.
“Ăng-ten” làm phản tác dụng vụ án
Trường hợp của hai bị cáo Michael Wesley Baker và Anthony Calabrese cho thấy sự nguy hiểm của việc sử dụng phương pháp dùng hai “ăng-ten” nêu trên.
Năm 2013, cảnh sát Anaheim “thả” hai tù nhân Cuevas và Paredes vào nhà tù nơi giam giữ bị cáo Michael Wesley Baker, bị cáo buộc giết chết bà ngoại 82 tuổi của mình.
Hai “ăng-ten” này làm việc “nhiệt tình” đến mức đe dọa bạo lực để ép tù nhân Baker phải lập lại những lời “tự thú” mà họ soạn sẵn, theo hồ sơ của luật sư biện hộ cho ông Baker.
Chưa hết, ông Baker còn tố cáo hai cảnh sát điều tra còn đe dọa sẽ giết cha đương sự, cũng ở trong tù, nếu không thú tội với cảnh sát chìm.
Vì những tình tiết trên, đáng lẽ trong trường hợp tương tự phải lãnh bản án 100 năm tù hoặc chung thân, vào năm 2018, ông Baker được các biện lý cho phép nhận tội đồng lõa sau khi thực hiện hành vi và xúi giục phạm tội giết người với bản án ba năm tù. Ngay lập tức tù nhân Baker được thả, vì đã ở tù từ năm 2013.
Vụ tù nhân Anthony Calabrese cũng là một trường hợp thất bại điển hình khác.
Đây là một vụ án khác liên quan đến hai “ăng-ten” Cuevas và Paredes. Bị cáo Anthony Calabrese phải đối mặt với cáo buộc từ trên xe bắn loạn xạ vào đám đông gây chết người, một hành động mà Mafia Mexico cấm.
Trong đơn kiện cựu Chánh Biện Lý Rackauckas, tổ chức dân sự American Civil Liberties Union (ACLU) cáo buộc các cảnh sát điều tra đã chỉ thị cho hai “ăng-ten” truyền thông tin cho bị cáo Calabrese rằng đương sự đã bị Mafia Mexico ra lệnh tử hình vì vi phạm lệnh cấm xả súng của họ.
Cảnh sát đã gắn máy ghi âm vào người tù nhân Cuevas, rồi cho ở cùng phòng giam với tù nhân Calabrese. Tù nhân Cuevas thuyết phục tù nhân Calabrese thú tội bằng cách gợi ý rằng có thể nếu đương sự thú tội sẽ được giúp ra khỏi danh sách tử hình của Mafia Mexico. Cuối cùng, tù nhân Calabrese thú tội, nhưng sau đó mọi cáo buộc chống lại đương sự đều được bãi bỏ.
Luật Sư Jerry Steering, biện hộ cho bị cáo Baker ở trên, nhận xét: “Nếu họ để Cuevas và Peredes vào cùng phòng giam với chúng ta, họ có thể biến chúng ta nhận tội giết Tổng Thống [Abraham] Lincoln.”
Biện lý và cảnh sát Orange County “im lặng” về cải tổ
Các công tố viên và giới chức cảnh sát Orange County không muốn nói về việc họ sẽ cải tổ hệ thống nhà tù địa phương ra sao trong 12 tháng quả kể từ khi có một cuộc điều tra của liên bang liên quan đến việc sử dụng “ăng-ten” lấy cung, khi được nhật báo OCR hỏi hôm Thứ Năm, 12 Tháng Mười.
Hai cơ quan công lực này chỉ nói họ đang hợp tác với liên bang, và tiếp tục im lặng, làm cho công chúng khó biết là họ có làm gì để thực hiện các đề nghị cải tổ của Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ.
Trong khi đó, bộ phận dân quyền của Bộ Tư Pháp lại không trả lời phỏng vấn của OCR.
Sự im lặng của biện lý và cảnh sát sau một năm bị liên bang điều tra xác nhận một điều là trong nhiều năm họ bí mật sử dụng “ăng-ten” trong nhà tù để lấy cung tù nhân mà không có luật sư của các bị cáo hiện diện. Hai cơ quan công lực này cũng không tiết lộ việc sử dụng “ăng-ten” cho các luật sư bào chữa biết, vẫn theo OCR.
“Tôi không hiểu tại sao những cố gắng cải tổ này lại không được công khai,” bà Jodi Balma, giáo sư môn khoa học chính trị tại đại học Fullerton College, nói với OCR. “Đâu có gì khó để nói là ‘Chúng tôi đang tuân thủ luật pháp và những ai không theo thì sẽ bị sa thải.’”
Luật Sư Martin Schwarz, làm việc tại Văn Phòng Luật Sư Công Orange County, cơ quan bào chữa cho các tù nhân và bị vụ “ăng-ten nhà tù” ảnh hưởng nhất, cho biết ông cũng không được thông báo gì cả.
“Thật là khó chịu khi không được cho biết là công việc cải tổ đi về đâu,” ông Schwarz nói với OCR. “Điều quan trọng phải nhớ là bản báo cáo kết luận một cách chính xác là vụ ‘ăng-ten nhà tù’ tiếp tục làm giảm niềm tin của công chúng đối với hệ thống tư pháp Orange County.”
Bà Kimberly Edds, phát ngôn viên Văn Phòng Biện Lý Orange County, nói các công tố viện sẵn sàng nói về sự tiến bộ của việc cải tổ, nhưng không thể, vì sự bảo mật của các cuộc điều tra.
“Trong nhiều trường hợp, cố gắng của chúng tôi còn cao hơn đề nghị của Bộ Tư Pháp, trong lúc chúng tôi làm việc với cơ quan này và Sở Cảnh Sát Orange County để bảo vệ hệ thống tư pháp của Orange County,” bà Edds nói qua một thông cáo báo chí được chuẩn bị trước. “Chúng tôi mong đợi có thể kể toàn bộ câu chuyện liên quan đến việc chúng tôi hợp tác như thế nào để xóa sạch tình trạng ‘ăng-ten nhà tù’ do lãnh đạo biện lý cuộc trước đây gây ra và tránh để tình trạng này xảy ra trong tương lai.”
Lời kết
Tóm lại, việc sử dụng cung cách lấy cung bất hợp pháp bằng việc dùng các “ăng-ten” trong nhà tù để lại dấu ấn không thể phai mờ trong cộng đồng và hệ thống tư pháp hình sự ở Orange County.
Vụ giết người hàng loạt ở Seal Beach, cùng với nhiều vụ khác, là lời nhắc nhở sâu sắc về sự cần thiết phải duy trì các quyền hiến định và bảo đảm một hệ thống pháp lý công bằng và bình đẳng cho tất cả mọi người.
Hành vi sai trái được phát hiện trong những trường hợp này là minh chứng rõ ràng cho tầm quan trọng của một hệ thống pháp luật công bằng và hậu quả của việc không tuân thủ các nguyên tắc.
Hệ thống tư pháp của Orange County cần phải nhìn nhận các hành vi sai trái trong quá khứ và nỗ lực làm việc hướng tới một tương lai công bằng và minh bạch hơn.
Luật Sư Scott Sanders, người đưa ra báo cáo về tình trạng dùng “ăng-ten” sai trái này, cho biết: “Mặc dù số vụ án được gia giảm hoặc hủy bỏ ngày càng giảm, chúng tôi vẫn tiếp tục phát hiện ra các hành vi sai trái khác liên quan đến việc sử dụng ‘ăng-ten.’”
“Những vụ bê bối như thế này sẽ không kết thúc cho đến khi có công lý cho mọi bị cáo. Những người vi phạm lời thề tuân thủ luật pháp phải có trách nhiệm giải trình hành vi của họ,” ông Sanders nhận xét.
Điều này cũng cho thấy cử tri Orange County nên cân nhắc kỹ lưỡng mỗi khi bỏ phiếu bầu chánh biện lý và cảnh sát trưởng quận hạt. (MPL) [đ.d.]
