CAPE CANAVERAL, Florida (NV) – Trung Quốc và Ấn Độ ghi lại dấu ấn trong cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng, Nga, Nhật Bản và Israel thì lại gặp trục trặc trong cuộc đua này.
Giờ đây, hai công ty tư nhân đang hối hả để đưa Hoa Kỳ trở lại cuộc chơi vũ trụ, hơn năm thập niên sau khi chương trình Apollo chấm dứt.
Đây là một phần trong nỗ lực được NASA tương trợ nhằm khởi động việc vận chuyển thương mại lên Mặt Trăng, khi cơ quan vũ trụ tập trung đưa các phi hành gia quay trở lại vệ tinh của Địa Cầu.
“Hai công ty đó tiên phong đi lên Mặt Trăng trước chúng ta,” Nhà Quản Lý NASA Bill Nelson cho biết.
Công ty kỹ nghệ Astrobotic Technology tại Pittsburgh lần đầu tiên xuất hiện với kế hoạch phóng phi thuyền đổ bộ vào Thứ Hai, 1 Tháng Giêng trên một hỏa tiễn tân tiến mang tên Vulcan của United Launch Alliance. Công ty Intuitive Machines có trụ sở tại Houston đặt mục tiêu phóng tàu đổ bộ vào giữa Tháng Hai, thực hiện chuyến bay với SpaceX.
Tiếp theo là Nhật Bản, quốc gia sẽ cố gắng hạ cánh trong hai tuần nữa. Phi thuyền đổ bộ của Cơ Quan Vũ Trụ Nhật Bản JSA với hai tàu thám hiểm với kích cỡ nhỏ gọn như đồ chơi có một khởi đầu suôn sẻ, phóng chung với kính viễn vọng tia X hồi Tháng Chín 2023 với quỹ đạo quanh Trái Đất.
Nếu thành công, Nhật Bản sẽ là quốc gia thứ năm đổ bộ lên Mặt Trăng. Nga và Hoa Kỳ từng làm điều đó nhiều lần trong những năm 1960 và 1970. Trung Quốc hạ cánh ba lần trong thập niên qua – gồm có cả ở vùng phía xa của Mặt Trăng – và sẽ quay trở lại vùng phía xa vào cuối năm nay để đem về các mẫu vật thu được trên Mặt Trăng. Và chỉ mùa Hè năm ngoái, Ấn Độ cũng làm được điều tương tự. Chỉ có Hoa Kỳ là mới đưa phi hành gia lên Mặt Trăng mà thôi.
Hạ cánh suôn sẻ không phải là chuyện dễ dàng. Gần như không có bầu không khí nào có thể làm chậm phi thuyền vũ trụ, và thả cánh với dù rõ ràng là không có tác dụng. Điều đó có nghĩa là tàu đổ bộ phải đáp xuống bằng cách sử dụng động cơ đẩy, đồng thời di chuyển qua những vách đá và miệng núi lửa nguy hiểm.
Công ty của một triệu phú Nhật Bản, ispace, chứng kiến phi thuyền đổ bộ đâm vào Mặt Trăng hồi Tháng Tư năm ngoái, sau đó là vụ hạ cánh khẩn cấp của Nga vào Tháng Tám. Ấn Độ thành công vài ngày sau đó ở vùng cận Cực Nam; đây là lần thử thứ hai của Ấn Độ sau vụ rơi vào năm 2019. Một tổ chức bất vụ lợi của Israel cũng có phi thuyền đâm sầm vào Mặt Trăng năm 2019.
Hoa Kỳ bỏ qua nỗ lực đặt chân lên Mặt Trăng kể từ khi Gene Cernan và Harrison Schmitt thuộc chương trình Apollo 17, phi hành gia cuối cùng trong số 12 người đi bộ trên Mặt Trăng, khám phá được bề mặt xám xịt, bụi bặm vào Tháng Mười Hai 1972. Sao Hỏa hấp dẫn hơn và Mặt Trăng lùi dần vào dĩ vãng của NASA, khi cuộc đua vào không gian giữa Hoa Kỳ và Liên Xô đóng lại. Hoa Kỳ theo sau với một số ít hoặc hai vệ tinh Mặt Trăng, nhưng không có tàu đổ bộ nào – cho tới hôm nay.
Dầu cho sinh sau đẻ muộn nhưng Intuitive Machines có tốc độ phóng nhanh hơn, trực diện hơn và sẽ hạ cánh trong vòng một tuần sau khi cất cánh. Astrobotic sẽ mất hai tuần chỉ để tới được Mặt Trăng và một tháng nữa trên quỹ đạo Mặt Trăng, trước khi cố gắng hạ cánh vào ngày 23 Tháng Hai.
“Đó sẽ là một hành trình vô cùng, vô cùng hấp dẫn,” John Thornton, tổng giám đốc Astrobotic đưa ra lời hứa hẹn.
Người đồng cấp của ông tại Intuitive Machines, Steve Altemus, cho biết cuộc chạy đua vào không gian “phần nhiều là liên quan tới địa chính trị, nơi Trung Quốc sẽ chạy nước rút, và nơi phần còn lại của thế giới cũng sẽ phải bắt kịp.” Điều đó có nghĩa là, “Chúng tôi chắc chắn muốn Intuitive Machines phải tiên phong.”
Hai công ty đối đầu nhau từ lúc nhận được gần $80 triệu cho mỗi công ty trong năm 2019 theo kế hoạch NASA nhằm phát triển các dịch vụ vận chuyển Mặt Trăng. Mười bốn công ty hiện đang có hợp đồng với NASA.
Phi thuyền đổ bộ bốn chân, cao 6 foot (1.9 mét) của Astrobotic, được đặt tên Peregrine theo tên loài chim nhanh nhất, chim ưng, sẽ chở 20 kiện hàng nghiên cứu lên Mặt Trăng cho bảy quốc gia, trong đó có năm kiện hàng cho NASA và một cỗ máy thám hiểm có kích cỡ bằng hộp giày cho đại học Carnegie Mellon University. Peregrine sẽ nhắm tới Sinus Viscositatis, hay Vịnh Kết Dính ở các vĩ độ trung bình, được đặt theo tên của magma silica từ lâu đã hình thành nên Mái Vòm Gruithuisen gần đó.
Phi thuyền đổ bộ sáu chân, cao 14 foot (4 meter) của Intuitive Machines, tên Nova-C, sẽ nhắm tới vùng Cực Nam của Mặt Trăng, đồng thời thực hiện năm thí nghiệm cho NASA kéo dài khoảng hai tuần. Công ty đang nhắm tới 80 độ vĩ Nam để hạ cánh. Điều đó sẽ xảy ra ở Nam Cực trên Trái Đất, Tổng Giám Đốc Altemus lưu ý, và gần Cực Nam Mặt Trăng hơn 10 độ so với thành tựu đổ bộ của Ấn Độ vào mùa Hè năm ngoái.
Các khoa học gia tin rằng các miệng hố bị che khuất vĩnh viễn ở Cực Nam chứa hàng tỷ pound (kilogram) nước đóng băng có thể được dùng để uống và làm nhiên liệu hỏa tiễn. Đó là lý do vì sao những phi hành gia đi trên Mặt Trăng đầu tiên trong đề án Artemis của NASA – được đặt theo tên người chị song sinh của thần Apollo trong thần thoại Hy Lạp – sẽ hạ cánh tại đó. NASA vẫn lập lịch trình cho lần phóng đó vào năm 2025, nhưng Văn Phòng Trách Nhiệm Tổng Hợp nghi ngờ rằng đề án sẽ diễn ra cận 2027 hơn.
Astrobotic sẽ hướng tới Cực Nam trong chuyến bay thứ hai, chở theo phi thuyền thám hiểm Viper tìm kiếm nguồn nước của NASA. Và Intuitive Machines sẽ quay trở lại Cực Nam trong nhiệm vụ thứ hai, chở máy khoan băng cho NASA. (TTHN)
