NINH THUẬN, Việt Nam (NV) – Mặc dù hơn một năm sau nhà cầm quyền tỉnh Ninh Thuận thông báo hủy thu hồi đất khu xây nhà máy điện hạt nhân sau thời gian dài “quy hoạch treo,” song người dân xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải, vẫn thấp thỏm chờ quyết định cuối cùng.
Theo ghi nhận của báo VietNamNet hôm 12 Tháng Mười Một, hạ tầng hệ thống giao thông, điện nước, nhà cửa trên con đường dẫn vào thôn Thái An, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải – nơi từng quy hoạch Nhà Máy Điện Hạt Nhân 2 rộng 380 hécta, đã được sửa sang, xây kiên cố.
Ông Nguyễn Văn Mẫn, 62 tuổi, ở thôn Thái An, cho biết khi nhà nước thông báo quy hoạch làm dự án điện hạt nhân, mọi người đều đồng thuận bởi ai cũng kỳ vọng khi dự án hình thành sẽ giúp người dân ở địa phương có cơ hội việc làm. Tuy nhiên, dự án kéo dài hơn chục năm nhưng không thực hiện, rồi đến năm 2016, Quốc Hội “cho tạm dừng.”
Theo ông Mẫn, sự dùng dằng kéo dài nhiều năm của dự án cùng ngần ấy thời gian cả thôn Thái An, bị “quy hoạch treo,” đời sống của người dân bấp bênh, khốn đốn.
Tương tự, ông Đoàn Huỳnh Hồ Hải, 50 tuổi, ở thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam, nơi được quy hoạch Nhà Máy Điện Hạt Nhân 1 rộng 440 hécta, cho biết do vướng “quy hoạch treo,” nhiều năm qua gia đình ông Hải chỉ nuôi ốc hương cầm chừng, vì không biết lúc nào phải di tản.
Hơn năm qua, từ khi tỉnh “cởi trói” cho vùng này, ông Hải mạnh dạn thuê thêm ao đìa, tăng diện tích ao nuôi ốc, song vẫn chưa an tâm bởi cấp có thẩm quyền vẫn chưa có quyết định rõ ràng, dứt khoát về việc có quy hoạch điện hạt nhân tại vùng đất này.
Trả lời báo VietNamNet, ông Trần Quốc Nam, chủ tịch tỉnh Ninh Thuận, cho biết từ năm 2016, Quốc Hội đã tạm cho dừng triển khai dự án. Đến năm 2023, tỉnh mới có quyết định hủy thu hồi 820 hécta đất vùng quy hoạch hai nhà máy Nhà Máy Điện Hạt Nhân 1 và 2.
“Chỗ nào đã làm thì giữ vững, chưa làm thì khoanh hồ sơ để người dân được thực hiện các quyền lợi của mình,” ông Nam nói.
Thế nhưng, theo Tiến Sĩ Lê Hải Hưng, viện trưởng Viện Nghiên Cứu và Ứng Dụng Công Nghệ, cho rằng để có thể chọn được hai địa điểm đặt các nhà máy điện hạt nhân ở Ninh Thuận không phải là dễ dàng, phải trải qua quá trình nghiên cứu lâu dài, lựa chọn kỹ lưỡng, đáp ứng được các tiêu chí khắt khe của quốc tế.
Theo Cơ Quan Năng Lượng Nguyên Tử Quốc Tế (IAEA), quy trình lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân gồm nhiều tiêu chí khắt khe của IAEA như: phạm vi cung cấp điện; hệ thống điện phục vụ thi công; nguồn nước làm mát; nguồn nước ngọt bổ sung; mặt bằng xây dựng; các thiên tai; hệ thống giao thông; khoảng cách tới phi trường, tới khu quân sự, kho tàng hóa chất; di dân đền bù…
Sau khi so sánh, đánh giá và xếp hạng đã lựa chọn mười địa điểm thuộc bảy tỉnh. Sau cùng, chọn tám địa điểm thuộc sáu tỉnh. Trong đó, thôn Vĩnh Trường, xã Phước Dinh, huyện Thuận Nam và thôn Thái An, xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải của tỉnh Ninh Thuận đã “đáp ứng được các yêu cầu nghiêm ngặt của IAEA.”
Việc lựa chọn địa điểm cũng rất tốn kém. Từ năm 2010 đến năm 2015, kinh phí chi để thực hiện nghiên cứu khả thi và đánh giá địa điểm cho mỗi vị trí đều hơn $30 triệu, được hai chính phủ Nga và Nhật Bản cấp cho Việt Nam dưới dạng viện trợ không hoàn lại. Vì thế, sau khi tạm dừng dự án các bộ ngành trong nước không thể bỏ mà “đều đồng thuận giữ lại quy hoạch dự án điện hạt nhân tại vùng đất này.”
Do quyết sách “ỡm ờ” như trên, ông Nguyễn Hàn, trưởng thôn Thái An, đề nghị: “Nếu tiếp tục giữ quy hoạch, chính quyền cần sớm bố trí tái định cư cho người dân, cung cấp đất canh tác và thực hiện các chính sách an cư lạc nghiệp.” (Tr.N) [kn]
