KALIMPONG, Ấn Độ (NV) – Gyalo Thondup, anh ruột của Đức Đạt Lai Lạt Ma kiêm cựu chủ tịch chính phủ Tây Tạng đang lưu vong tại Ấn Độ, từng dẫn đầu nhiều vòng đàm phán với Trung Quốc cũng như hợp tác với các chính phủ ngoại quốc vì sự nghiệp của Tây Tạng, đã trút hơi thở cuối cùng. Ông hưởng thọ 97 tuổi.
Thondup nhắm mắt xuôi tay tại tư gia ở thị trấn Kalimpong tọa lạc trên triền đồi ở chân núi Himalaya thuộc tiểu bang West Bengal phía Đông Ấn Độ vào tối Thứ Bảy, 8 Tháng Hai, các phương tiện truyền thông đưa tin. Tin tức chi tiết xung quanh việc ông qua đời vẫn chưa lập tức được công bố.
Các phương tiện truyền thông Tây Tạng ghi ơn công lao của Thondup trong việc liên lạc với các chính phủ ngoại quốc đồng thời tán thán vai trò của ông trong việc mở đường cho Hoa Kỳ tương trợ hành trình đấu tranh của người Tây Tạng.
Đức Đạt Lai Lạt Ma chủ trì một buổi cầu nguyện cho ông Thondup tại một tu viện ở thị trấn Bylakuppe thuộc tiểu bang Karnataka, miền nam Ấn Độ hôm Chủ Nhật, nơi lãnh tụ tôn giáo đang lưu trú trong những tháng mùa Đông.
Ông cầu nguyện cho Thondup “mau chóng tái sinh,” theo truyền thống Phật Giáo, đồng thời cho biết “không gì có thể kể xiết những nỗ lực đấu tranh cho dân Tây Tạng và chúng tôi vô cùng biết ơn những đóng góp của ông.”
Thondup, một trong sáu anh chị em trong gia đình lãnh tụ tinh thần Tây Tạng và là người anh duy nhất không theo chân đời sống tôn giáo, ông quyết định chọn Ấn Độ làm quê hương năm 1952 và tạo ra các mối liên hệ ban đầu giữa chính phủ Ấn Độ và Hoa Kỳ, tạo tiền đề tiếp sức cho Tây Tạng. Năm 1957, Thondup lập kế hoạch chiêu mộ các chiến binh Tây Tạng và gửi tới các trại huấn luyện tại Hoa Kỳ trong những năm tiếp theo, Đài Á Châu Tự Do RFA được Hoa Kỳ tài trợ từng đưa tin.
Thondup phần lớn chịu trách nhiệm liên lạc với chính phủ Ấn Độ, ông còn làm việc với cả Thủ Tướng Jawaharlal Nehru, khi Đức Đạt Lai Lạt Ma đào tỵ tại Ấn Độ năm 1959, theo RFA. Ông cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập mối tư liên giữa các nhà lãnh đạo Tây Tạng với các viên chức Hoa Kỳ.
Thondup mở màn cho các cuộc thảo luận giữa Tây Tạng và các lãnh tụ Trung Quốc năm 1979, khác với phương phápháp hành động trước đó, khi ông muốn thực hiện một cuộc đấu tranh võ trang chống lại việc Trung Quốc kiểm soát Tây Tạng. Cuộc gặp gỡ đặt nền móng cho hàng loạt các cuộc đàm phán chính thức giữa các đặc sứ chính thức đại diện cho Đức Đạt Lai Lạt Ma và giới lãnh tụ Trung Quốc, tiếp tục cho tới khi tất cả bị dừng lại vào năm 2010.
Năm 2003, trong một cuộc phỏng vấn phát sóng trên RFA, Thondup cho biết cả Ấn Độ lẫn Hoa Kỳ không bên nào có thể giải quyết được vấn đề Tây Tạng, và chỉ khi nào Tây Tạng đàm phán trực tiếp với Bắc Kinh, chừng đó mới có kết quả.
Thondup từng là chủ tịch chính phủ lưu vong Tây Tạng đặt trụ sở tại thị trấn Dharamshala ở phía Bắc Ấn Độ từ 1991 tới 1993. (TTHN)
