PUTRAJAYA, Malaysia (NV) – Thái Lan và Cambodia đồng thuận đình chiến vô điều kiện trong một phiên họp tại Malaysia hôm Thứ Hai, 28 Tháng Bảy. Đây là một bước ngoặt quan trọng nhằm giải quyết năm ngày giao tranh đẫm máu ở biên giới làm hàng chục người thiệt mạng và hàng chục ngàn người phải tản cư.
Trong một phiên họp từ nửa đêm tại thủ đô hành chánh Putrajaya ở Malaysia sau khi Hoa Kỳ gây áp lực, ông Hun Manet, thủ tướng Cambodia, và ông Phumtham Wechayachai, quyền thủ tướng Thái Lan, nhất quán ngừng giao tranh khi xuất hiện cùng ông Anwar Ibrahim, thủ tướng Malaysia. Các nhà lãnh đạo Cambodia và Thái Lan hoan nghênh kết quả sau phiên họp và bắt tay nhau vào cuối buổi họp báo ngắn.
Một ký giả hãng thông tấn AP tại Cambodia đưa tin từ khu vực gần biên giới giáp Thái Lan, vùng chiến sự vẫn diễn ra các cuộc pháo kích, cho biết tiếng pháo dứt khoảng 10 phút trước khi lệnh đình chiến có hiệu lực. Vẫn chưa có tin tức từ các chiến trường khác trong đợt giao tranh.
Giao tranh nổ ra hôm Thứ Năm, 24 Tháng Bảy, sau khi năm binh sĩ Thái Lan bị thương trong một vụ nổ mìn dọc biên giới. Không bên nào nhận lỗi trước trong việc việc châm ngòi các cuộc đụng độ, làm ít nhất 35 người thiệt mạng và hơn 260,000 người ở cả hai chiến tuyến phải tản cư.
Thủ Tướng Anwar chủ trì các cuộc đàm phán với tư cách là chủ tịch thường niên Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN), cho biết hai bên đã thấu hiểu từng bước trong kế hoạch quay lại sự bình thường sau những cuộc thảo luận thẳng thắn.
Phiên họp tại Malaysia diễn ra sau khi ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, gây áp lực trực tiếp. Ông cảnh cáo rằng Hoa Kỳ có thể đình hoãn các thỏa thuận thương mại với hai quốc gia nếu tình trạng hiềm khích tiếp diễn, từ đó giúp hai quốc gia rút lui khỏi giao tranh mà vẫn giữ được thể diện.
Cambodia và Thái Lan đã “đạt được lệnh đình chiến và hòa bình… Tôi tự hào là tổng thống đại diện cho hòa bình!” ông Trump cho biết trên mạng xã hội hôm Thứ Hai.
Theo một trong các quy định của thỏa thuận đình chiến, các chỉ huy quân sự đứng đầu hai quốc gia sẽ tổ chức các cuộc đàm phán vào Thứ Ba để căng thẳng thuyên giảm, riêng Cambodia thì chủ trì một phiên họp ủy ban biên giới vào ngày 4 Tháng Tám, ông Anwar cho biết.
Đồng thời Thủ Tướng Anwar nói thêm rằng ngoại trưởng và bộ trưởng Quốc Phòng Malaysia, Cambodia và Thái Lan cũng đồng lòng “vạch ra một kế hoạch chi tiết” cho việc thực hiện và giám sát lệnh đình chiến nhằm bảo đảm hòa bình lâu dài.
Thủ Tướng Hun Manet mong rằng bang giao song phương sớm trở lại bình thường, giúp gần 300,000 dân tản cư ở hai đầu biên giới có thể quay về nhà.
Tuyên bố chung trong thỏa thuận cho biết Hoa Kỳ là quốc gia đồng chủ trì tiến trình đàm phán, trong đó có Trung Quốc dự phần. Đại Sứ Trung Quốc và Hoa Kỳ tại Malaysia cũng có mặt trong phiên họp kéo dài hơn hai giờ đồng hồ.
Trong một thông cáo báo chí, ông Marco Rubio, ngoại trưởng Mỹ, nhà lãnh đạo tham gia dàn xếp phiên họp, có lời tán tụng tuyên bố đình chiến. Ông Rubio cho biết ông và Tổng Thống Trump “cam kết lập tức chấm dứt bạo lực và mong mỏi chính phủ Cambodia và Thái Lan thực hiện đầy đủ các cam kết nhằm chấm dứt đợt xung đột.”
Bà Karoline Leavitt, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, đưa tin về lệnh đình chiến trên X: “Tổng Thống Trump đã làm được điều này. Hãy trao giải Nobel Hòa Bình cho ông ấy!”
Sau khi quay về Bangkok, Quyền Thủ Tướng Phumtham cho biết ông Trump đã điện đàm để chúc mừng sau khi đạt được những bước ngoặt hướng tới hòa bình. Ông Phumtham cho biết thêm ông Trump còn nói với ông rằng Thái Lan và Washington có thể tiếp tục đàm phán nhằm thiết lập mức thuế dành cho hàng hóa xuất cảng từ Thái Lan cũng như ông Trump sẽ tìm cách tạo mọi thuận lợi.
Tình trạng bạo lực trong những ngày gần đây ghi nhận một trường hợp hiếm hoi về đối đầu quân sự công khai giữa các quốc gia ASEAN, một khối gồm có 10 quốc gia trong khu vực tự hào với chính sách không xâm lược, đối thoại hòa bình và hợp tác kinh tế. Cả hai quốc gia đều cho gọi đại sứ về nước, đồng thời Thái Lan cũng phong tỏa tất cả cổng biên giới qua Cambodia, trừ những người lao động Cambodia hồi hương.
Tranh chấp biên giới là những vấn đề muôn thuở, làm hai quốc gia lân bang thường xuyên hiềm khích. Biên giới trên bộ giữa Thái Lan và Cambodia dài hơn 500 dặm (800 kilometer).
Từ lúc một binh sĩ Cambodia bị bắn chết vào Tháng Năm, đây là đợt đối đầu võ trang thứ hai và là tình trạng căng thẳng dồn dập diễn ra vài giờ sau khi bang giao giữa hai quốc gia suy sút do một binh sĩ Thái Lan bị thương vì giẫm phải mìn. (TTHN) [qd]
