WASHINGTON, DC (NV) – Các viên chức Hoa Kỳ hôm Thứ Tư, 30 Tháng Bảy, tuyên bố trừng phạt ông Alexandre de Moraes, chánh án Tòa Án Tối Cao Brazil, vì hành vi “tùy tiện giam giữ trước khi xét xử” và đàn áp “quyền tự do ngôn luận.”
Chánh Án Moraes đang dẫn đầu cuộc điều tra tố cáo ông Jair Bolsonaro, cựu tổng thống cánh hữu tại Brazil, và các đồng minh âm mưu đảo chánh sau khi thất bại trong chiến dịch tranh cử 2022.
Ông Bolsonaro chối bỏ những lời tố cáo và nói Chánh Án Moraes là “kẻ độc tài.”
Ngay khi công bố lệnh trừng phạt, ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, cũng ký ban hành một sắc lệnh hành pháp tăng mức thuế dành cho Brazil lên 50%.
Đầu Tháng Bảy, trong một bức thư gửi cho ông Luiz Inácio Lula da Silva, tổng thống Brazil đương nhiệm, công bố trên mạng xã hội, ông Trump đe nẹt đánh thuế nặng tay.
Trong bức thư, ông Trump tố cáo Brazil “tấn công” các công ty kỹ nghệ Mỹ và “đấu tố” ông Bolsonaro.
Sắc lệnh hành pháp về quan thuế không đưa một số mặt hàng xuất cảng chính từ Brazil vào danh sách chịu thuế cao, gồm có nước cam, một số bộ phận trong phi cơ và các sản phẩm năng lượng.
Sắc lệnh này cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa việc đánh thuế và “hành vi đàn áp, đe dọa, quấy rối, hạch sách và truy tố với lý do chính trị” mà Brazil nhắm vào ông Bolsonaro.
Brazil cũng đe dọa ăn miếng trả miếng tất cả mức thuế do Hoa Kỳ ban hành.
Hoa Kỳ là quốc gia hợp tác thương mại lớn thứ hai của Brazil sau Trung Quốc, cho nên tăng thuế đồng nghĩa với việc quốc gia Nam Mỹ sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề.
Brazil là quốc gia hợp tác thương mại lớn thứ 15 của Hoa Kỳ và nhập cảng các mặt hàng chính từ Hoa Kỳ gồm có nhiên liệu khoáng sản, phi cơ và máy móc.
Còn Hoa Kỳ thì nhập cảng khí đốt và dầu mỏ, sắt và cà phê từ Brazil.
Chánh Án Moraes rắp tâm thực hiện “một cuộc săn lùng bất hợp pháp chống lại công dân cũng như các công ty Hoa Kỳ và Brazil,” ông Scott Bessent, bộ trưởng Tài Chính Mỹ, cho biết khi công bố các biện pháp trừng phạt chống lại Chánh Án Moraes hôm Thứ Tư.
BBC đã liên lạc với Chánh Án Moraes để yêu cầu bình luận.
Ngoài việc dẫn đầu cuộc điều tra ông Bolsonaro, trước đó Chánh Án Moraes còn yêu cầu phong tỏa một số trương mục mạng xã hội, trong đó có cả các trương mục tại Hoa Kỳ vì lan truyền tin tức sai trái.
Công ty Trump Media, đơn vị vận hành mạng xã hội Truth Social của tổng thống Mỹ, là một trong số các công ty kỹ nghệ Hoa Kỳ đang phản đối tòa án Brazil sau phán quyết đình chỉ các trương mục mạng xã hội.
Brazil cũng tạm thời cấm trương mục Twitter của tỷ phú Elon Musk, tổng giám đốc Tesla, sau khi mạng xã hội này từ chối đóng các trương mục bị Brazil cho là lan truyền tin tức sai trái liên quan tới cuộc bầu cử tổng thống Brazil năm 2022.
Tháng Sáu vừa qua, Tòa Án Tối Cao Brazil cũng đưa ra phán quyết rằng các công ty mạng xã hội có thể phải chịu trách nhiệm cho nội dung xuất hiện trên ứng dụng của họ.
Các lệnh trừng phạt mới nhất cho thấy bang giao giữa Brazil và Hoa Kỳ ngày càng căng thẳng dưới chính quyền Trump thứ nhì.
Trong chính quyền đầu tiên, ông Trump và ông Bolsonaro có mối tư liên thân thiện khi hai người cùng nắm quyền, và cả hai cũng gặp gỡ nhau tại Tòa Bạch Ốc năm 2019.
Sau đó, cả hai đều thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống và đều không chịu công khai thừa nhận thất bại.
Ông Bolsonaro lãnh đạo Brazil từ năm 2019 tới 2022, đang bị xét xử vì âm mưu đảo chính sau khi hàng ngàn người ủng hộ xông vào các tòa nhà chính phủ ở thủ đô vào Tháng Giêng, 2023 sau khi ông Lula thắng cử.
Chánh Án Moraes ban hành hàng loạt quy định trước khi xét xử ông Bolsonaro, gồm có lệnh giới nghiêm ban đêm và cuối tuần, cũng như giám sát 24 giờ đồng nhằm ngăn không cho ông tháo chạy khỏi Brazil.
Ông Bolsonaro cũng không được phép liên lạc với các chính phủ ngoại quốc và các tòa đại sứ tại Brazil, cũng như bắt buộc đeo thẻ theo dõi ở mắt cá chân.
Đầu Tháng Bảy, ông Trump so sánh vụ truy tố ông Bolsonaro với các vụ án pháp lý mà ông từng đối diện. (TTHN) [qd]
