SAO PAULO, Brazil (NV) – Tối Cao Pháp Viện Brazil hôm Thứ Hai, 4 Tháng Tám, yêu cầu ông Jair Bolsonaro, cựu tổng thống, chịu lệnh quản thúc tại gia trong thời gian xét xử vụ án âm mưu đảo chánh nhằm tiếp tục nắm quyền bất chấp thất bại trong cuộc bầu cử 2022, theo AP. Đây là vụ án khuynh đảo quốc gia Nam Mỹ trong cuộc chiến thương mại với chính quyền Donald Trump, tổng thống Mỹ.
Ông Alexandre de Moraes, thẩm phán, chịu trách nhiệm trong vụ án chống lại ông Bolsonaro tại Tối Cao Pháp Viện, cho biết trong phán quyết rằng cựu tổng thống 70 tuổi vi phạm các biện pháp giám sát bằng cách nhờ ba người con trai làm dân biểu lan truyền các hoạt động hòng gây ảnh hưởng.
Các luật sư đại diện cho ông Bolsonaro cho biết trong một tuyên bố rằng ông sẽ kháng cáo phán quyết.
Trong một cuộc biểu tình hôm Chủ Nhật tại Rio de Janeiro, ông Bolsonaro nói qua điện thoại di động của một trong những người con trai của ông: “Xin chào Copacabana (tên một bãi biển ở Rio de Janeiro), xin chào Brazil của tôi, xin gửi lời chào toàn thể đồng bào, tôi làm điều này là để đòi tự do cho Brazil.”
Các luật sư đại diện cho ông Bolsonaro cho biết lời phát biểu của cựu tổng thống “không phải là phớt lờ các biện pháp giám sát hoặc là một hành vi phạm tội.”
Phiên tòa xét xử nhà lãnh đạo cực hữu đang tiếp tục được chú ý sau khi Tổng Thống Trump đánh 50% thuế lên hàng hóa nhập cảng từ Brazil vì tình trạng pháp lý của ông Bolsonaro. Ông Trump cho biết phiên tòa xét xử ông Bolsonaro là một “hành vi đấu tố,” làm các nhà lãnh đạo thuộc tất cả phe cánh quyền lực ở Brazil phản ứng theo khuynh hướng chủ nghĩa dân tộc, trong đó có cả ông Luiz Inácio Lula da Silva, tổng thống Brazil.
Vài giờ sau khi có phán quyết, Cơ Quan Đối Ngoại Tây Bán Cầu (WHA) thuộc Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ cho biết trên X rằng chính quyền Trump “lên án mệnh lệnh quản thúc tại gia do Thẩm Phán (de) Moraes áp đặt lên Bolsonaro và sẽ truy tầm trách nhiệm tất cả những người tiếp tay hoặc dung túng cho hành vi phạm pháp này.”
Chính phủ Brazil chưa đưa ra bình luận.
Các công tố viên Brazil tố cáo ông Bolsonaro cầm đầu một tổ chức tội phạm âm mưu lật ngược kết quả bầu cử, trong đó có cả kế hoạch ám sát Tổng Thống Lula và Thẩm Phán de Moraes sau khi nhà lãnh đạo cực hữu thất cử sít sao trong màn tái tranh cử năm 2022.
Mệnh lệnh hôm Thứ Hai nối đuôi theo mệnh lệnh từ tòa án tối cao vào Tháng Bảy, yêu cầu ông Bolsonaro đeo máy theo dõi ở mắt cá chân và ban hành lệnh giới nghiêm lên các hoạt động của ông trong thời gian tố tụng.
Sau khi có tin tức bắt giữ, một nhân viên thuộc cơ quan cảnh sát liên bang Brazil nói với hãng thông tấn AP rằng các đặc vụ liên bang đã tịch thu điện thoại di động tại dinh thự của ông Bolsonaro ở thủ đô Brasilia, theo mệnh lệnh từ Thẩm Phán de Moraes.
Ông Bolsonaro có thể ở lại Brasilia để chịu lệnh quản thúc tại gia vì ông không được phép đi bất cứ nơi nào. Ông cũng có một căn nhà ở Rio de Janeiro trong thời gian đảm trách chức vụ lập pháp suốt ba thập niên.
Ông Bolsonaro, cựu đại úy quân đội kiêm cựu tổng thống thứ tư tại Brazil, bị bắt giữ từ lúc thể chế quân sự tại quốc gia Nam Mỹ chấm dứt từ 1964 tới 1985, vốn là một thể chế được ông Bolsonaro ủng hộ.
Tối Cao Pháp Viện Brazil đưa ra phán quyết một ngày sau khi hàng chục ngàn người ủng hộ ông Bolsonaro đổ xuống đường ở các thành phố Sao Paulo và Rio de Janerio, kêu gọi Quốc Hội Brazil ân xá cho cựu tổng thống cũng như hàng trăm người khác đang bị xét xử hoặc ngồi tù sau khi dính líu tới vụ phá hủy các tòa nhà chính phủ ở Brasilia vào ngày 8 Tháng Giêng, 2023.
Thẩm Phán de Moraes cho biết thêm trong phán quyết rằng ông Jair Bolsonaro, nhà lãnh đạo Brazil từ 2019 tới 2022, đã lan truyền những thông điệp “rõ ràng là có mục đích khuyến khích và xúi giục công kích Tối Cao Pháp Viện và cổ xúy cho hành vi can thiệp trắng trợn từ ngoại quốc hòng gây ảnh hưởng lên ngành Tư Pháp Brazil,” dường như ngầm ám chỉ việc ông Trump ủng hộ ông Bolsonaro.
Tuần trước, Bộ Tài Chính Hoa Kỳ công bố các biện pháp trừng phạt Thẩm Phán de Moraes vì hành vi đàn áp quyền tự do ngôn luận liên quan tới vụ xét xử ông Bolsonaro. Hôm Thứ Hai, WHA nói thẩm phán Brazil là “kẻ vi phạm nhân quyền bị Hoa Kỳ trừng phạt” và tố cáo ông lợi dụng “các thể chế để bịt miệng phe đối lập và đe dọa nền dân chủ.” (TTHN) [qd]
