GIA LAI, Việt Nam (NV) – Tháp Bánh Ít hay còn gọi là Tháp Bạc hơn 1,000 năm tuổi nổi tiếng ở Bình Định bị vẽ, khắc bậy và đàn dơi xâm chiếm trú ngụ, phóng uế bên trong khiến người dân và du khách ngao ngán không muốn ghé thăm viếng.
Tháp Bánh Ít (hình dáng giống chiếc bánh ít lá gai) nằm trên đồi cao ở xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định cũ, nay thuộc xã Tuy Phước Bắc, tỉnh Gia Lai, mang kiến trúc Champa (Chàm), được xây dựng vào cuối thế kỷ 11 đến đầu thế kỷ 12.
Quần thể di tích lịch sử này là công trình chuyển tiếp giữa hai phong cách Mỹ Sơn A1 và Bình Định, kết hợp sự trang nhã và đồ sộ của kiến trúc Champa, gồm bốn tháp: tháp Chính (Kalan), tháp Cổng (Gopura), tháp Lửa (Kosagrha), tháp Bia (Posah). Đây là cụm tháp có số lượng nhiều nhất trong tám cụm tháp Chàm còn lại ở tỉnh Bình Định cũ, từng là trung tâm tôn giáo lớn của vương quốc Vijaya xưa.
Tuy nhiên, theo ghi nhận của báo VNExpress hôm 5 Tháng Tám, nhiều bức tường trong các tháp xuất hiện chữ viết bằng phấn, bút, thậm chí khắc sâu vào gạch cổ, một số dòng còn ghi rõ tên, ngày tháng. Bên trong tháp Chính – nơi thờ thần Shiva – các vết vẽ nguệch ngoạc dày đặc trên tường.
Trong khi đó, hai tháp Lửa và Bia, cao khoảng 10 mét, hiện bị đàn dơi hàng ngàn con chiếm làm nơi trú ngụ. Dơi bám đặc trên tường, phóng uế khắp nền gây mùi hôi nồng nặc, khiến nhiều du khách e ngại không dám vào thăm viếng.
Nói với báo đài về tình trạng trên, ông Bùi Tĩnh, giám đốc Bảo Tàng Tỉnh Gia Lai, cho biết các hình vẽ và chữ viết đã xuất hiện từ hàng chục năm trước.
Để hạn chế, năm 2016, giới hữu trách bố trí người bảo vệ thường xuyên, đồng thời đặt thêm sáu camera an ninh và bảng khuyến cáo “Không viết, vẽ bậy lên tường,” nên tình trạng xâm hại có thuyên giảm rõ rệt.
“Do đây là di tích cấp quốc gia, việc tu sửa phải được Bộ Văn Hóa Thể Thao và Du Lịch cấp phép, đồng thời cần tham vấn ý kiến chuyên gia để bảo đảm giữ nguyên trạng,” ông Tĩnh giải thích.
Liên quan vấn đề dơi, ông Tĩnh cho rằng địa hình cao, kín là điều kiện lý tưởng để dơi trú ngụ. Dù cơ quan hữu trách đã nhiều lần tìm cách xua đuổi nhưng chưa hiệu quả.
“Tôi sẽ chấn chỉnh ngay việc không vệ sinh phân dơi trong tháp,” ông Tĩnh nói.
Việc các tháp Chàm ở Việt Nam bị xâm hại, phá hoại không phải là chuyện hiếm.
Chẳng hạn, di tích Tháp Đôi còn gọi là Tháp Hưng Thạnh hơn 800 năm tuổi, nằm trên đường Trần Hưng Đạo, phường Đống Đa, thành phố Quy Nhơn cũ, là một trong tám cụm tháp Chàm còn lại tại Bình Định cũng đã bị khắc chữ và vẽ bậy lên gạch cổ, trong khi nhiều phần thân tháp đang xuống cấp do phong hóa.
Hiện nhiều viên gạch cổ ở phần thân tháp có dấu hiệu mục nát, bong tróc do tác động của thời tiết. Tại một số vị trí, gạch bị phong hóa, bề mặt lởm chởm, sần sùi. Đáng chú ý, trên các bức tường ở khu vực cổng tháp xuất hiện dày đặc hình vẽ, chữ viết khắc trực tiếp vào gạch, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giá trị di tích. (Tr.N) [qd]
