DOHA, Qatar (NV) – Hơn 1,100 người Afghanistan từng hỗ trợ quân đội Hoa Kỳ trong cuộc chiến kéo dài 20 năm đang bị mắc kẹt tại một trại tị nạn do Mỹ điều hành ở Qatar. Họ phải sống trong các container không cửa sổ, nóng như thiêu ở sa mạc, và đối mặt với nguy cơ bị đuổi đi trước hạn chót cuối Tháng Ba này.
Đây là những cựu quân nhân lực lượng đặc biệt Afghanistan, những thông dịch viên từng che chắn cho lính Mỹ khỏi lằn ranh sinh tử, và gia đình của chính những quân nhân và cựu quân nhân Mỹ.
Tuy nhiên, Tổng Thống Donald Trump đã đình chỉ chương trình tiếp nhận người tị nạn và đang tiến hành đóng cửa trại Camp As Sayliyah, nơi được xem là trại tị nạn cuối cùng do chính phủ Mỹ trực tiếp quản lý dành cho người Afghanistan, theo NBC News cho hay ngày Chủ Nhật, 29 Tháng Ba.
Bây giờ, các đồng minh sát cánh chiến đấu cùng quân đội Mỹ đang đứng trước một tối hậu thư tàn khốc từ chính quyền Trump: Hoặc đi đến một quốc gia thứ ba chưa xác định, hoặc nhận một khoản tiền nhỏ để quay về Afghanistan, nơi kẻ thù Taliban đang cai trị chờ sẵn với giá treo cổ và trả thù.
Nhà tù giữa sa mạc và cái giá làm đồng minh
Trại As Sayliyah, từng được coi là “trạm dừng chân hy vọng,” giờ đây chẳng khác nào một trại tập trung những thân phận vô thừa nhận. Theo bản tin từ NBC News, chính quyền Trump đã ra lệnh đóng cửa trại này vào ngày 31 Tháng Ba, cắt đứt mọi hy vọng định cư tại Mỹ của những người đã được thẩm định kỹ lưỡng.
Đây là trại duy nhất dành cho người tị nạn Afghanistan do chính phủ Hoa Kỳ trực tiếp vận hành, trong khi hàng ngàn người khác đang bị mắc kẹt tại Afghanistan, Pakistan, và nhiều nơi khác kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền và đình chỉ chương trình tái định cư người tị nạn. Những người trong trại cho biết họ gần như không nhận được bất kỳ thông tin nào về tương lai của mình.
Những người Afghanistan này bị cấm rời khỏi trại, sống trong những thùng container sắt không cửa sổ nóng như thiêu đốt giữa sa mạc. Trên đầu họ, hỏa tiễn từ cuộc xung đột Iran vẫn thường xuyên xé toạc bầu trời, khiến những đứa trẻ Afghanistan phải run rẩy trong tiếng nổ của hệ thống phòng không.
Sinh mạng thân phận đồng minh hết thời
Chính quyền ông Trump hiện đang chào mời từ $1,000 đến $4,500 cho mỗi người để họ tự nguyện quay về “nộp mình” cho Taliban. Ông Mohammad, một cựu thông dịch viên từng bị thương nặng khi phục vụ quân đội Mỹ, cay đắng nói: “Dù là $1 triệu hay $1 tỷ, tôi cũng không thể đem mạng sống của cha, anh hay em gái mình ra đánh đổi.”
Một nữ luật sư tên Salimi cho biết, cô từng đại diện cho phụ nữ bị bạo hành tại Afghanistan, nhiều người trong số đó có chồng là thành viên Taliban. Khi Taliban trở lại nắm quyền, cô nhận được lời đe dọa sinh mạng.
Sau nhiều tháng kiểm tra, cô được chấp thuận sang Mỹ và bay đến Qatar năm 2025, tin rằng tương lai đã được bảo đảm. Nhưng chỉ trong vòng hai tuần sau khi ông Trump trở lại Toà Bạch Ốc mọi thứ bị đảo ngược.
“Chúng tôi không biết tương lai sẽ ra sao,” Luật Sư Salimi than thở.
Phụ nữ là nhóm chịu thiệt hại nặng nề nhất dưới chế độ Taliban, với các lệnh cấm học tập, hạn chế xuất hiện nơi công cộng, và xóa bỏ luật bảo vệ chống hiếp dâm và hôn nhân cưỡng ép.
Chính quyền Trump gọi chương trình tái định cư này là “di sản sai lầm của thời Biden” và cáo buộc rằng nhiều người chưa được thẩm định kỹ. Nhưng thực tế cho thấy, chính Tổng Thống Trump là người đưa ra quyết định số phận của đồng minh Afghanistan
Nhìn lại dòng lịch sử chưa đầy một thập niên, nước Mỹ dưới thời ông Trump hai lần “đâm sau lưng” chính quyền Afghanistan do chính Washington dựng lên và bảo trợ:
-Đàm phán bỏ rơi đồng minh:Tại Doha năm 2020, chính quyền Trump thực hiện một hành động vô tiền khoáng hậu là đàm phán trực tiếp với Taliban mà không có sự hiện diện của chính phủ Kabul. Hành động này không khác gì một bản án tử hình ký sẵn cho một quốc gia đồng minh, làm suy yếu tính chính danh của chính phủ Afghanistan và mở đường cho sự sụp đổ chóng vánh của Kabul vào năm 2021.
-Đẩy vào tuyệt lộ: Giờ đây, khi họ đã mất nước, Tổng Thống Trump lại một lần nữa chối bỏ quyền tị nạn của họ. Sau vụ nổ súng của một cá nhân người gốc Afghanistan tại Washington DC, ông Trump viện cớ để đình chỉ toàn bộ chương trình tị nạn cho người Afghanistan, dồn những người từng chiến đấu bên cạnh lính Mỹ và gia đình họ vào tuyệt lộ.
Nếu năm 1975 có một Donald Trump?
Đối với cộng đồng người Việt tị nạn tại Hoa Kỳ, thảm cảnh của người Afghanistan gợi lại những ký ức kinh hoàng của Tháng Tư, 1975. Khi Sài Gòn sụp đổ, hàng trăm ngàn người lính Việt Nam Cộng Hòa và gia đình được Mỹ đón nhận như một nghĩa vụ đạo đức với những đồng minh cùng chiến tuyến.
Thế nhưng, hãy thử đặt một câu hỏi nhức nhối: Nếu ông Donald Trump là tổng thống vào năm 1975, số phận của người tị nạn Việt Nam sẽ đi về đâu?
Thực tế nhắc nhở mọi người rằng ông Donald Trump, người năm lần tìm cách né tránh quân dịch trong cuộc chiến Việt Nam bằng những lý do sức khỏe mập mờ “bị gai xương gót chân,” cũng là người chỉ trích cuộc chiến Việt Nam bằng lập luận “Nước Mỹ trên hết” đầy vị kỷ.
Nếu một tổng thống coi đồng minh Afghanistan từng cứu mạng lính Mỹ là “gánh nặng” và muốn tống khứ họ về cho kẻ thù, thì liệu ông ấy có mở cửa đón nhận hàng trăm ngàn “đồng minh Việt Nam Cộng Hòa” cùng chiến đấu trong một cuộc chiến mà ông chỉ trích và tránh né không tham gia hay không?
Câu trả lời dường như đã quá rõ ràng qua chính sách hiện tại ở trại As Sayliyah. Những người lính đặc nhiệm Afghanistan đổ xương máu cùng quân nhân Mỹ giờ đây đang lang thang trên những con đường mang tên các tiểu bang Hoa Kỳ ngay trong trại tị nạn để “học về một quê hương mà họ sẽ không bao giờ được đặt chân tới” phải đối diện cảnh bị ép vào chỗ chết hoặc đi về một phương trời vô định đổi lấy vài ngàn đô la.
Thảm cảnh của Afghanistan là lời nhắc nhở đau xót rằng trong chính trị, lời thề đồng minh đôi khi chỉ mỏng manh như một tờ giấy, và đối với những người lãnh đạo khinh miệt sự hy sinh của đồng minh khác chủng tộc thì lòng trung thành là một món hàng có thể mặc cả bằng vài ngàn đô la để đẩy người khác vào chỗ chết. (MPL) [đ.d.]
