WASHINGTON — Các cuộc không kích của Iran làm hư hại hoặc phá hủy ít nhất 228 công trình hoặc thiết bị quân sự tại các căn cứ Mỹ trên khắp Trung Đông kể từ khi chiến tranh bắt đầu, theo nhật báo Washington Post (The Post) tiết lộ hôm Thứ Tư, 6 Tháng Năm.
Drone và hoả tiễn Iran đánh trúng các nhà chứa máy bay, căn cứ, kho nhiên liệu, phi cơ cùng các hệ thống radar, truyền tin và phòng không quan trọng ở mức độ tàn phá lớn hơn nhiều so với những gì chính phủ Mỹ từng công khai thừa nhận hoặc được báo cáo trước đây, các chuyên gia phân tích hình ảnh vệ tinh cho biết.
Mức độ tàn phá này cho thấy các căn cứ Mỹ trong khu vực trở nên quá nguy hiểm để duy trì quân số bình thường. Các chỉ huy quân đội buộc phải di tản phần lớn nhân sự ra khỏi tầm bắn của Tehran ngay từ những giai đoạn đầu của cuộc xung đột
Tính đến cuối Tháng Tư, quân đội Mỹ ghi nhận bảy quân nhân thiệt mạng trong các cuộc tấn công, sáu người tại Kuwait và một người tại Saudi Arabia. Ngoài ra, hơn 400 binh sĩ khác bị thương. Dù phần lớn đã trở lại nhiệm vụ, ít nhất 12 người vẫn đang trong tình trạng bị thương nặng, theo các giới chức Mỹ nói với điều kiện giấu tên vì tính nhạy cảm của vấn đề.
Việc đánh giá thiệt hại gặp nhiều trở ngại do các rào cản thông tin. Hai nhà cung cấp hình ảnh vệ tinh thương mại lớn nhất là Vantor và Planet hạn chế hoặc giữ kín dữ liệu theo yêu cầu của chính phủ Mỹ. Tuy nhiên, The Post thu thập và xác minh tính xác thực của 109 hình ảnh độ phân giải cao do các hãng thông tấn nhà nước Iran công bố, đối chiếu với hệ thống vệ tinh Copernicus của Liên Âu để bảo đảm không có sự chỉnh sửa.
Kết quả kiểm tra hình ảnh vệ tinh cho thấy có tổng cộng 217 công trình và 11 thiết bị quân sự bị đánh trúng tại 15 căn cứ Mỹ. Trong đó, hơn một nửa thiệt hại tập trung tại tổng hành dinh Đệ Ngũ Hạm Đội ở Bahrain và ba căn cứ tại Kuwait gồm Ali al-Salem, Camp Arifjan và Camp Buehring.
The Post cũng phát hiện các cuộc tấn công đánh trúng một cơ sở truyền tin vệ tinh tại căn cứ al-Udeid ở Qatar, hệ thống phòng thủ Patriot tại Bahrain và Kuwait, một đĩa vệ tinh tại căn cứ Hải Quân Mỹ ở Bahrain, nơi đặt tổng hành dinh Đệ Ngũ Hạm Đội, và một nhà máy điện tại Camp Buehring ở Kuwait.
Các chuyên gia xem xét phân tích của The Post cho rằng mức độ thiệt hại cho thấy quân đội Mỹ đánh giá thấp khả năng nhắm mục tiêu của Iran, chưa thích ứng đầy đủ với chiến tranh drone hiện đại, và để một số căn cứ trong tình trạng bảo vệ không đầy đủ.
“Các cuộc tấn công của Iran rất chính xác. Không có các hố nổ vì hỏa tiễn bắn trượt,” ông Mark Cancian, cố vấn cao cấp tại Center for Strategic and International Studies và là cựu đại tá Thủy Quân Lục Chiến Mỹ, nhận định sau khi xem các hình ảnh vệ tinh.
Một số thiệt hại có thể xảy ra sau khi binh sĩ Mỹ rút khỏi căn cứ, khiến việc bảo vệ công trình trở nên ít quan trọng hơn. Ông Cancian và các chuyên gia khác nói họ không tin các cuộc tấn công này làm suy giảm nghiêm trọng khả năng tiến hành chiến dịch oanh tạc Iran của Mỹ.
Bộ Tư Lệnh Trung Ương Mỹ từ chối trả lời chi tiết các phát hiện của The Post. Một phát ngôn viên quân đội phản bác nhận định cho rằng thiệt hại là “quá lớn” hoặc cho thấy thất bại, nói việc đánh giá mức độ phá hủy là phức tạp và đôi khi gây hiểu lầm, nhưng không cung cấp chi tiết cụ thể.
Hình ảnh cho thấy nhiều doanh trại, nhà chứa phi cơ và nhà kho tại hơn một nửa số căn cứ Mỹ bị hư hại hoặc phá hủy. Ông William Goodhind, điều tra viên của dự án nghiên cứu Contested Ground, nói Iran đã “cố tình nhắm vào các khu nhà ở tại nhiều địa điểm với ý định gây thương vong hàng loạt.”
Ông Goodhind nói không chỉ cơ sở quân sự, kho nhiên liệu hay hạ tầng phi đạo bị tấn công, mà cả các mục tiêu “mềm” như phòng gym, khu ăn uống và khu nhà ở cũng trở thành mục tiêu.
Một giới chức Mỹ nói Bahrain và Kuwait là hai nơi bị đánh nặng nhất, có thể vì các nước này cho phép Mỹ sử dụng căn cứ để tiến hành tấn công, bao gồm triển khai hệ thống HIMARS có khả năng bắn hỏa tiễn xa hơn 310 dặm.
Các chuyên gia nói quân đội Mỹ chưa thích nghi đầy đủ với drone cảm tử, điều mà họ đáng lẽ phải học được từ chiến tranh Ukraine. “Dù drone mang đầu đạn nhỏ, một số không gây thiệt hại lớn, nhưng chúng khó bị đánh chặn hơn và chính xác hơn nhiều, khiến chúng trở thành mối đe dọa lớn hơn đối với lực lượng Mỹ,” ông Decker Eveleth thuộc Center for Naval Analyses nói.
Các chuyên gia cũng vạch ra các vấn đề cấu trúc, bao gồm thiếu hầm trú kiên cố đủ khả năng bảo vệ binh sĩ và thiết bị tại những vị trí trọng yếu. Ví dụ, trung tâm tác chiến chiến thuật tại Kuwait, nơi sáu quân nhân Mỹ thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng drone hồi đầu Tháng Ba, gần như không có bảo vệ phía trên đầu hoặc khả năng ngụy trang, một trong nhiều vấn đề hiện đang bị các nhà lập pháp Dân Chủ điều tra.
Thiệt hại tại căn cứ tổng hành dinh Đệ Ngũ Hạm Đội được mô tả là “rất nghiêm trọng.” Một giới chức Mỹ cho biết bộ chỉ huy tại đây phải di dời về MacDill Air Force Base ở Tampa, Florida, nơi đặt Bộ Tư Lệnh Trung Ương (CENTCOM). Khả năng binh sĩ và nhân viên dân sự quay lại căn cứ này trong tương lai gần là rất thấp.
“Chúng ta đã chuyển từ thời đại của tàng hình sang thời đại mà toàn bộ chiến trường trở nên gần như trong suốt,” ông Maximilian Bremer, cựu sĩ quan Không quân Mỹ và hiện là chuyên gia tại Stimson Center, bình luận. Ông cho rằng các căn cứ Mỹ hiện đang ở vào thế phòng thủ bị động thay vì giữ vai trò bàn đạp tấn công như trước.
Dù CENTCOM phản bác rằng các thiệt hại không làm suy giảm nghiêm trọng khả năng oanh tạc, nhưng thực tế việc di tản nhân sự và đóng cửa các tổng hành dinh chiến lược đang đặt ra câu hỏi lớn về sự hiện diện lâu dài của Hoa Kỳ tại Trung Đông trong bối cảnh địa chính trị mới. (MPL) [kn]
