WASHINGTON – Bộ Nội An Mỹ (DHS) tuyên bố chính phủ liên bang sẽ khôi phục quy định siết chặt việc cấp thẻ xanh, cho phép từ chối quyền thường trú nhân đối với những người nhập cư sử dụng các chương trình phúc lợi công cộng như phiếu thực phẩm (food stamp) và bảo hiểm y tế cho người nghèo Medicaid, Reuters loan tin hôm Thứ Năm, 16 Tháng Bảy.
Theo thông báo chính thức từ DHS, sự thay đổi chính sách này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 18 Tháng Chín. Đây được xem là một phần trong chiến dịch siết chặt di trú của chính quyền Tổng Thống Donald Trump, với lập trường cho rằng những người nộp đơn xin thẻ xanh không được phép trở thành “gánh nặng công cộng” (public charges) phụ thuộc vào trợ cấp chính phủ.
Quy định này vốn được ban hành lần đầu vào năm 2019 trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, quy định bất kỳ ai nhận phúc lợi của chính phủ trong hơn 12 tháng tính gộp trong bất kỳ khoảng thời gian 3 năm nào, đều bị xem là gánh nặng công cộng. Đến năm 2022, chính quyền Tổng Thống Joe Biden bãi bỏ định nghĩa rộng này nhằm thu hẹp các căn cứ từ chối thẻ xanh. Việc tái lập quy định cũ vào năm 2026 đánh dấu một bước đảo ngược chính sách lớn.
Trên mạng xã hội X, Sở Di Trú (USCIS) nhấn mạnh rằng quy định mới làm rõ mục tiêu cốt lõi: “Người ngoại quốc tại Mỹ phải tự lực cánh sinh và không phụ thuộc vào các phúc lợi chính phủ được tài trợ bởi tiền thuế của người dân.”
Quyết định khôi phục này ngay lập tức tạo ra những nghi vấn lớn về “vùng xám” pháp lý, nơi quyền lợi hợp pháp của những đứa trẻ là công dân Mỹ bị xung đột trực tiếp với tình trạng di trú của cha mẹ.
– Trường hợp di dân bất hợp pháp: Về mặt luật pháp liên bang, người nhập cư không có giấy tờ hoàn toàn không đủ điều kiện để nhận các khoản trợ cấp xã hội (như phiếu thực phẩm hay tiền mặt). Họ chỉ có thể tiếp cận y tế cấp cứu khẩn cấp khi bị đe doạ tính mạng. Tuy nhiên, nếu họ sinh con tại Mỹ, đứa trẻ ra đời nghiễm nhiên trở thành công dân Mỹ theo Hiến Pháp và hoàn toàn đủ điều kiện nhận trợ cấp y tế, dinh dưỡng.
– Trường hợp di dân hợp pháp (Đoàn tụ gia đình & Tị nạn): Đối với diện tị nạn (asylees/refugees), luật pháp Mỹ có điều khoản miễn trừ đặc biệt; họ không bị áp dụng quy định “Gánh nặng công cộng” khi điều chỉnh trạng thái cư trú. Ngược lại, đối với diện bảo lãnh đoàn tụ gia đình, người bảo lãnh phải ký cam kết bảo trợ tài chính (Affidavit of Support). Nếu gia đình này sinh con tại Mỹ và xin phúc lợi cho con, về mặt lý thuyết thuần túy, phúc lợi của đứa trẻ (là công dân) không bị tính vào hồ sơ của cha mẹ.
Hệ quả nguy hiểm nhất không nằm ở câu chữ của luật mà nằm ở sự mập mờ trong cơ chế thực thi của chính quyền Trump qua quy chế “Đánh giá tổng thể hoàn cảnh” (Totality of Circumstances).
Quy định mới trao quyền tùy nghi quá lớn cho các nhân viên di trú để suy đoán xem một gia đình có nguy cơ phụ thuộc vào trợ cấp trong tương lai hay không dựa trên thu nhập, số lượng người phụ thuộc và sức khỏe. Sự mập mờ này tạo ra một “hiệu ứng lạnh nhạt” (chilling effect).
Hàng triệu cha mẹ di dân, bao gồm cả những người cư trú hợp pháp lẫn bất hợp pháp, vì lo sợ rủi ro bị từ chối thẻ xanh đã chủ động rút con cái mình (vốn là những công dân Mỹ hợp pháp) ra khỏi các chương trình khám chữa bệnh và hỗ trợ dinh dưỡng cơ bản.
Giới chỉ trích cáo buộc chính quyền đang cố tình khai thác tâm lý sợ hãi và sự mập mờ này như một công cụ vô hình nhằm loại bỏ những người nhập cư có thu nhập thấp, khiến những đứa trẻ là công dân Mỹ vô tình trở thành những người phải chịu hậu quả nặng nề nhất. (MPL) [dt]
